ምሳሌ 10-31

ምሳሌ 10-20

ክርስቲያኖች እንደ መሆናችን፥ እግዚአብሔር የነገሥታት ንጉሥና የጌቶች ጌታ እንደሆነ ብዙ ጊዜ እንናገራለን። እንደዚያም እያልን (እንዘምራለን፤ ችግሩ ግን ብዙ ጊዜ ይህ እውነት በሕይወታችን ውስጥ አዎንታዊ ተጽዕኖ ለማሳደር ያለመቻሉ ነው። እግዚአብሔር የነገሥታት ንጉስ ከሆነ፥ የሕይወታችን ንጉሥ ጭምር መሆን አለበት። ኢየሱስ የጌቶች ጌታ ከሆነ የሕይወታችንም ጌታ መሆን አለበት። ይህ እውነት በሕይወታችን ላይ አዎንታዊ ተጽዕኖ ካላሳደረ፥ እግዚአብሔር ንጉሥ ነው፤ ኢየሱስ ጌታ ነው ማለት አንዳችም ጥቅም የለውም። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) እግዚአብሔር የሕይወትህ ንጉሥ መሆኑን ተረድተህ ሁልጊዜ ብትኖር ሕይወትህ የሚለወጥባቸውን መንገዶች ዘርዝር፡፡ ለ) ብዙ ክርስቲያኖች በአኗኗራቸው ይህን እውነት የሚያሳዩባቸውን መንገዶች ዘርዝር። 

በእውነት እግዚአብሔር ንጉሣችንና ጌታችን ከሆነ፥ በእርሱ ቁጥጥር ሥር የማይውል የሕይወታችን ክፍል አይኖርም። እያንዳንዱ የሕይወታችን ክፍል፥ አስተሳሰባችን፥ አኗኗራችን፥ ከድሆች ጋር ያለን ግንኙነት፥ አበላላችንና አጠጣጣችን ሁሉ በወንጌል አዎንታዊ ተጽዕኖ ሥር ይውላል። መጽሐፈ ምሳሌ ጥልቅ የሆኑ መንፈሳዊ እውነቶችን በአጫጭር አባባሎች በመግለጥ እንዴት እግዚአብሔር የሕይወታችን ጌታ እንደሚሆን ያስረዳል። መጽሐፈ ምሳሌ የማይዳስሰው የሕይወት ክፍል የለም። አምልኮአችን እንዴት መሆን እንዳለበት ብቻ ሳይሆን፥ በሕይወታችን ሁሉ ፈሪሀ-እግዚአብሔር በሞላበት ጥበብ እንዴት እንደምንኖር ያስተምረናል። 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 10-20 አንብብ። ሀ) እነዚህ ምሳሌዎች ቀጥለው ስለተዘረዘሩት ነገሮች ምን እንደሚያስተምሩ ዘርዝር፡- 

1. ስለ መብላትና መጠጣት። 

2. ከጉረቤቶቻችንና ከሌሎች ሰዎች ጋር ስለሚኖረን ግንኙነት 

3. አንደበታችንን በሚገባ ስለ መጠቀም፥ 

4. ከእግዚአብሔር ጋር ግንኙነት ማድረግ እንዴት እንደምንችል፥ 

5. እንደ አሠሪና ሠራተኛ ሆንን ስለ መሥራት፥ 

6. ስለ አመራር፥ 

7. ስለ ሀብት ሊኖረን ስለሚገባ አመለካከት፥ 

8. ከድሆች ጋር ስላለን ግንኙነት፥ 

9. ለጋብቻ የምንመርጠው የትዳር ጓደኛ ዓይነት፥ 

10. እንዴት ጥበበኞች እንደምንሆን፥ 

11. መልካም መዳጅ ምን ዓይነት እንደሆነ፥ 

12. ልጆችን በጌታ መንገድ ስለ ማሳደግ። 

ለ) ክርስቲያኖች እነዚህን መመሪያዎች ማወቅ ያለባቸው ለምንድን ነው? ሐ) እነዚህን መመሪያዎች ለቤተ ክርስቲያንህ አባሎች እንዴት ታስተምራቸዋለህ? 

እውነቶቹ ግልጽ ስለሆኑ፥ ለዚህ ክፍል ምንም ማብራሪያ አያሻውም። ማስታወሻ፡- አንዳንዶቹ ምሳሌዎች በሕይወት ውስጥ ምን እንደሚሆን የሚናገሩትን ያህል ምን ማድረግ እንዳለብን አይናገሩም። ለምሳሌ ያህል በመጽሐፈ ምሳሌ 19፡7 «ድሀን ሰው ወንድሞቹ ሁሉ ይጣሉታል» የሚል ቃል እናነባለን። መሆን ያለበት ግን እንደዚህ አይደለም። ድሆችን መርዳት እንዳለብን መጽሐፍ ቅዱስ በግልጽ ያስተምረናል። የሚነግረን ድሆች ብዙ ጊዜ ስለሚደርስባቸው ነገር ነው እንድንንቅና እንድንተው የሚያበረታታን አይደለም። መጽሐፈ ምሳሌ በሕይወት ውስጥ መደረግ ያለበትን ነገር ሳይሆን የሕይወትን ዝንባሌ ያንጸባርቅልናል። በምሳሌ የተገለጡ ነገሮች በሁሉም ሁኔታ ውስጥ እውነት ላይሆኑ ይችላሉ።

ምሳሌ 21-31 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 31፡10-31 አንብብ። ሀ) እነዚህ ጥቅሶች ስለ መልካም ሚስት የገለጹዋቸውን ባሕርያት ዘርዝር። ለ) ብዙ ሰዎች ከመልካም ሚስት ወይም ባል የሚፈልጉት ምንድን ነው? ባል ወይም ሚስት በሚመርጡበት ጊዜ አስፈላጊው ነገር ምንድን ነው? ሐ) ይህ በምሳሌ 31 ሴትን መልካም ሚስት ከሚያደርገው ባሕርይ ጋር የሚያወዳደረው እንዴት ነው? መ) ሚስትን በመምረጥ ረገድ እጅግ አስፈላጊ ስለሆኑ ነገሮች ይህ ምዕራፍ ምን ያስተምረናል? 

በሕይወት ውስጥ በሁለተኛነት ደረጃ የምናደርገው ከፍተኛ ውሳኔ ማንን እንደምናገባ የምንወስነው ነው። ክርስቲያን ስለ ፍቺ ለማሰብ አይችልም፤ ስለዚህ ለማግባት ከምንወስነው ተቃራኒ ፆታ ጋር የምናደርገው ቃል ኪዳን የዕድሜ ልክ ነው። በመሆኑም ስለ ትዳር ጓደኛችን ለመወሰን ከፍተኛ ጥንቃቄ ማድረግ አለብን። ሆኖም ግን የተቀረው ዓለምና እንዲሁም ብዙ ክርስቲያኖች የትዳር ጓደኛን ለመምረጥ ጥሩ መሠረት የሌላቸው መሆኑ የሚያሳዝን ነገር ነው። ለምርጫቸው ብዙ ጊዜ ሦስት መመዘኛዎችን ይጠቀማሉ፡፡ 

1. በሰዎች አመለካከት መልከ መልካም ነውን (ናትን)? 

2. ሀብትና እውቀት አለውን (አላትን)? 

3. እርሱ ወይም እርሷ ከትክክለኛ ቤተሰብ የተገኙ ናቸውን? ወላጆቻቸው ወንጌላውያን ወይም የታወቁ ናቸውን? ወይስ ባሪያዎች፥ ወይም ሸክላ ሠሪዎችና ብረት ቀጥቃጮች ናቸው? 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) የትዳር ጓደኛን በመምረጥ ረገድ በእነዚህ መመዘኛዎች የሚጠቀሙት ምን ያህል ክርስቲያኖች እንደሆኑ ግለጽ። ለ) እነዚህ መመዘኛዎች፥ የትዳር ጓደኛ የሚመርጥ ክርስቲያን ይጠቀምባቸው ዘንድ ትክክል ያልሆኑት ለምንድን ነው? 

መጽሐፈ ምሳሌ ስለ ትዳር ጓደኛ አመራረጥ ፍንጭ ይሰጠናል። ግልጽ የሆነውን ማብራሪያ የምናገኘው በምዕራፍ 31 ከተጠቀሰችው መልካም ሴት ነው። በእነዚህ ቍጥሮች በደም ግባትና በውበት ላይ ተመሥርተን እንዳንመርጥ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቶናል (ምሳሌ 31:30)፡፡ በመሠረቱ አንዲትን ሴት መልካም ሚስት የሚያደርጓትን ነገሮች ብዙ ጊዜ ወንዶች የማይቀበሉኣቸው ናቸው። እነዚህ ቍጥሮች ለአንዲት ሴት ትልቅ ክብርና ሞገስ እንዲሁም በኅብረተሰቡ መካከል ከሁሉ የላቀ ስፍራ ስላሚያስገኝላት ባሕርያት ይናገራሉ። በምሳሌ 31 ስለ መልካም ሚስት የተጠቀሱ የሚከተሉትን ነገሮች ተመልከት፡- 

1. መልካም ባሕርይና ከበሬታ ያላት ናት (ምሳሌ 31፡10፡ 25)። 

2. በምታደርገው ነገር ሁሉ እምነት የሚጣልባት ስለሆነች የባልዋ ልብ ይታመንባታል (ምሳሌ 31፡11)። 

3. ለባልዋና ለልጆችዋ የሚያስፈልጋቸውን ነገሮች ለማቅረብ ትጉ ናት። 

4. ጐበዝና ጠንካራ ስለሆነች በራስ አነሣሽነት ወደ ገበያ በመሄድ ትገዛለች ትሸጣለች። በባሏ ሥር ብቻ የምትተዳደር ባሪያ አይደለችም። ይልቁንም ቤተሰቧን ትንከባከባለች (ምሳሌ 31፡27)። 

5. ፈሪሀ-እግዚአብሔር የሞላባት፥ ጥበብ ያላትና ለሌሎች እውነተኛ ጥበብ የምታስተምር ናት። 

6. እግዚአብሔርን የምትፈራ ሴት ናት። 

7. በባሏ የተመሰገነች ናት። 

በዚህ ዘመን ብዙ ሴቶች አይከበሩም፤ በባሎቻቸው ቍጥጥር ሥር ናቸው። በሥራ ቦታ፣ በቤትና በትምህርት ቤት በራሳቸው አነሣሽነት እንዲንቀሳቀሱ አይፈቀድላቸውም። በመጽሐፈ ምሳሌ ከተጠቀሰችው መልካም ሴት ሥዕላዊ ሁኔታ በጣም ለየት ያለ ነው። በመጽሐፈ ምሳሌ የተጠቀሰችው ሴት ፈሪሀ- እግዚአብሔር የሞላበት ባሕርይና ከፍተኛ የአእምሮ እውቀት ያላት፥ በሥራዋ ንግድን ለማካሄድ የምትችል፥ የቤተሰቧንና የሌሎችን ፍላጎት ለማሟላት በትጋት የምትሰራ ናት፡፡ እንዲያውም ለሌሎች ጥበብን የምታስተምር ሴት ናት (ምሳሌ 31፡10፤ 8፡11)። በሕይወትህ ዘመን ሁሉ በእጅጉ የምታስደስትህ የትዳር ጓደኛ ትፈልጋለህን? እንግዲያውስ እንዲህ ዓይነቷን ሴት ፈልግ። ሴቷ ደግሞ እንዲህ ዓይነቱን ወንድ ትፈልግ። መልካም የትዳር ጓደኛ፡ ውበት፥ ሀብት፥ ወይም ከመልካም ቤተሰብ የመገኘትን መመዘኛ ማሟላት እንዳለበት በሚናገረው የዓለማዊ ጥበብ ወጥመድ ተሰናክላችሁ እንዳትወድቁ ተጠንቀቁ። 

የውይይት ጥያቄ፥ በቤተ ክርስቲያንህ ለሚገኙ ወጣቶች ጥሩ የትዳር ጓደኛን ስለ መምረጥ እንዴት ታስተምራቸዋለህ? 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 21-31 አንብብ። ሀ) እነዚህ ምሳሌዎች ስለሚከተሉት ነገሮች ምን እንደሚያስተምሩ ጥቀስ፡- 

1. ስለ መብላትና ስለ መጠጣት፥ 

2. ከጐረቤቶቻችንና ከሌሎች ሰዎች ጋር ስለሚኖረን ግንኙነት፥ 

3. አንደበታችንን በሚገባ ስለ መጠቀም፥ 

4. ከእግዚአብሔር ጋር ሊኖረን ስለሚገባ ግንኙነት፥ 

5. ሥራን እንደ አሠሪና ሠራተኛ ሆኖ ስለ መሥራት፥ 

6. ስለ አመራር፥ 

7. ሀብትን በሚመለከት ስለሚታይ ዝንባሌ፥ 

8. ከድሆች ጋር ስላለን ግንኙነት፥ 

9. ለጋብቻ የምንመርጠው የትዳር ጓደኛ ዓይነት፥ 

10. ጥበበኞች ስለ መሆን፥ 

11. መልካም ወዳጅ ምን ዓይነት እንደሆነ፥ 

12. ልጆችን በጌታ መንገድ ስለ ማሳደግ። 

ለ) ለክርስቲያኖች እነዚህን መመሪያዎች ማወቅ ጠቃሚ የሚሆነው ለምንድን ነው? ሐ) ለቤተ ክርስቲያንህ አባሎች እነዚህን መመሪያዎች እንዴት ታስተምራቸዋለህ? 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

ምሳሌ 1-9

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ብዙ ወጣት ክርስቲያኖች የሚፈተኑባቸውና ማድረግ የሚፈልጉትን የኃጢአት ዓይነት ዘርዝር። ለ) በጣም የተለመደው የትኛው ነው? ለምን? ሐ) የእግዚአብሔርን ጥበብ በተገቢው መንገድ መረዳት ወጣት ክርስቲያኖችን በኃጢአት ከመውደቅ እንዴት ይጠብቃቸዋል? 

እግዚአብሔርን በሚያስከብርና ክርስቲያኖችን በሚጠቅም መንገድ ለመኖር የሚያስችለው ፈሪሀ-እግዚአብሔር የሞላበት ጥበብ ብዙውን ጊዜ ከአብያተ ክርስቲያናችን ከሚጕድሉ ነገሮች አንዱ ነው። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ማምለክ እንወዳለን፤ መዘምርና ስብከት መስማትም እንወዳለን። አሥራታችንን ለመስጠት እንኳ ፈቃደኞች ነን፤ ዳሩ ግን ከሰኞ እስከ ቅዳሜ እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ የመኖር ነገር ሲመጣ የበለጠ ያስቸግረናል። በትምህርት ቤት ወይም በሥራ ቦታ እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ መኖር ለብዙ ክርስቲያኖች አስቸጋሪ ነው። አንዳንዶች ራሳቸውን ከማያምኑ ሰዎች ሙሉ በሙሉ ይለያሉ፤ ሌሎች ደግሞ ከማያምኑ ሰዎች ጋር የጠበቀ ወዳጅነት በመፍጠር ኃጢአት ወደሞላበት ኑሮ ይዘፈቃሉ። 

ብዙ ጊዜ ክርስቲያኖች ልክ እንደማያምኑ ሰዎች ስለሚኖሩ፥ በዓለም ላይ ሊያሳድሩ የሚችሉትን ተጽዕኖ ያጣሉ። የማያምኑ ሰዎች ጉቦ ይቀበላሉ። በሥራ ቦታ ያሉ የበታቾቻቸውን ቅን ፍርድ በጐደለው መልክ በመያዝም ሆነ በሚያከናውኑት ሥራ ከማያምኑ ሰዎች ጋር ተመሳሳይ ዝንባሌ አላቸው። እንደ የማያምኑ ሰዎች በፍትወተ ሥጋ ኃጢአት ይወድቃሉ። ጥሩ ነጥብ ለማግኘት ከሌሎች ተማሪዎች የፈተና ወረቀት መልስ ይገለብጣሉ፤ ለልማት የተመደበን ገንዘብ ወይም እህል ባልሆነ መንገድ ለማግኘት ይሞክራሉ። የሚያሳዝነው በማያምኑ ሰዎችና በክርስቲያኖች መካከል ልዩነት አለመኖሩ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ አመለካከት ጥበብ የሚገኘው በጥቂቱ ነው። ሆኖም እኛ በስም ክርስቲያኖች ብንሆንም ብዙ ጊዜ ከእግዚአብሔር ይልቅ በዓለም አመለካከት ለመጠበብ እንሞክራለን። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ይህ ነገር በቤተ ክርስቲያንህ ሲፈጸም ያየኸው እንዴት ነው? ለ) ብዙ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች በዓለም አመለካከት ጥበበኞች ለመሆን በመፈለግ ወጥመድ ውስጥ የሚገቡት እንዴት ነው? ሐ) ይህ ብዙውን ጊዜ በመንፈሳዊ ሕይወታቸው ላይ የሚያመጣው ችግር ምንድን ነው? 

በመጽሐፈ ምሳሌ እንደተጻፈው ፈሪሀ-እግዚአብሔር የሞላበት ጥበብ የተሻለ አምልኮ እንድናቀርብ የሚረዳን አይደለም፤ ነገር ግን እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ እንድንኖር ይረዳን ዘንድ የተጻፈ ነው። እንደ ዓለም መኖር የምንጀምረውና በክርስትና ሕይወታችንም ፍሬ አልባ የምንሆነው መጸሐፈ ምሳሌን ቸል በምንልበት ጊዜ ነው። 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 1-9 አንብብ። ሀ) በአኗኗራችን ፈሪሀ-እግዚአብሔር የሞላበት ጥበብ ሊሰጡን የሚችሉትንና በዚህ ክፍል ውስጥ በቀረቡት ምሳሌዎች ውስጥ ያሉትን የተለያዩ የሕይወት ክፍሎች ግለጽ። ለ) ከእነዚህ የሕይወት ክፍሎች መካከል ብዙ ክርስቲያኖች ለመከተል የሚከብዷቸው የትኞቹ ናቸው? ለምን? ) እነዚህ ምሳሌዎች ለእግዚአብሔር ክብር የተሻለ ሕይወት እንድንኖር ሊረዱን የሚችሉት እንዴት ነው? 

የመጽሐፈ ምሳሌ የመጀመሪያ ዐቢይ ክፍል የሆነው ምሳሌ 1-9፣ በአመዛኙ በአሳብ የተያያዙ በርካታ ምሳሌዎችን ያካተተ ነው፡፡ እነዚህ ትምህርት ሰጪ ምሳሌዎች ተብለው የሚጠሩ ሲሆን፣ በተናጥል ከሚታዩ ምሳሌዎች ይልቅ አጭር ስብከት ሊሆኑ የሚችሉና ጥበብን ለሚፈልጉ ሰዎች መመሪያ የሚሆን እውነትን የሚሰጡ ናቸው። ከምዕራፍ 10 ጀምሮ ግን ምሳሌዎቹ በኢትዮጵያ ውስጥ እንዳሉት ኦጫጭር ኣባባሎች እጅግ ጠቃሚ የሆኑ እውነቶችን የሚያንጸባርቁ ይሆናሉ። 

ባለፈው ጥናታችን የጥበብን ልዩ ልዩ ዓላማዎች ተመልክተናል (ምሳሌ .4፡7)። ይህ የመጽሐፉ መግቢያ ምሳሌዎቹን የማወቅና የመታዘዝ አስፈላጊነትን ይነግረናል። ይህንን በምናደርግበት ጊዜ በእውነት ጥበበኞች እንሆናለን። ከእግዚአብሔርና ከሌሎች ሰዎች ጋር ትክክለኛ የሆነ ግንኙነት ይኖረናል። ቀጥሎ በእነዚህ ምዕራፎች ውስጥ የተካተቱትን ዐበይት ትምህርቶች ተመልከት፡- 

1. በኢየሱስ ክርስቶስ ከማያምኑና የሕይወት አኗኗራቸው እግዚአብሔር ከሚፈልገው አኗኗር ጋር ከማይጣጣም ሰዎች ጋር ከመጠን በላይ የመቀራረብ አደገኝነት (ምሳሌ 1፡8-19)፡- ለጓደኝነት የመረጥካቸውና በከፍተኛ ደረጃ የምትቀርባቸው ሰዎች በሕይወትህ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራሉ። ጓደኞችህ የማያምኑ ሰዎች ከሆኑ ወይም ክርስቲያኖች ነን እያሉ ፈሪሀ-እግዚአብሔር የሌለበትን ኑሮ የሚኖሩ ከሆነ ወደ ጥፋት እንደሚመሩህ ጥርጥር የለውም። እነርሱ የሚጋፈጡትን ቅጣት አንተም ትቀበላለህ። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ይህ ነገር በቤተ ክርስቲያንህ ሲፈጸም ያየኸው እንዴት ነው? ለ) ጓደኞችህ ለክፉ ወይም ለመልካም ነገር ተጽዕኖ ያሳደሩብህ እንዴት ነው? 

2. ፈሪሀ-እግዚአብሔር የሞላበትን ጥበብ የመተው አደገኛነት (1፡20-33)፡- በቅኔያዊ ቋንቋ አቀራረብ፥ ጥበብ ሁሉም ሰዎች እግዚአብሔርን በመፍራት እንዲኖሩ እንደምትፈልግ ሴት ሆና ቀርባለች። አልተደበቀችም፤ ነገር ግን በዓለም ሁሉ በመዞር ሰዎች እንዲሰሟት፥ እንዲከተልዋትና ፈቃደኛ ለሆኑት የሕይወትን ቃል ኪዳን፥ ሊሰሟትና ሊከተሏት ለማይፈልጉ ሁሉ ደግሞ ፍርድ እንደሚመጣባቸው በመናገር ታስጠነቅቃለች። 

3. እውነተኛ ጥበብ ለግለሰቡ የሚያስገኘው ጥቅም (ምሳሌ 2-4)፡- ጥበብ ሊከተላት ለሚጥር ሰው ምን ታደርጋለች? እነዚህ ጥቅሶች በጥበብ መራመድ የሚያስገኛቸውን በርካታ ጥቅሞች ይዘረዝራሉ። አንድ ሰው ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ኅብረት ለመጠበቅ የሚችለው «እግዚአብሔርን የሚፈራ» እና ጥበበኛ ሲሆን ብቻ ነው፤ ይህንን ሲያደርግ መንፈሳዊ ጥቅሞችን ያገኛል። ጥበብ የሰውን አስተሳሰብና ድርጊት ይለውጣል። ሰዎችን ከሚያጠምድ፥ ባሪያ ከሚያደርኛ ከሚያጠፋ ኃጢአት ላይ እንዳይወድቁ ይከላከላል። ጥበበኛ ለሆነው ሰው ደግሞ ሥጋዊና ዘላለማዊ በረከትን ያመጣል። 

4. ጥበብ ወጣቶችና የበሰሉ ሰዎች ጊዜያዊ በሆነ የፍትወተ ሥጋ እርካታ እንዳይሳቡ ትጠብቃለች (ምሳሌ 5-7)። የተሳሳተና ጊዜያዊ እርካታ በሚሰጥ የፍትወተ ሥጋ ግንኙነት የተሳተፉትን ሰዎች ጥፋተኛነታቸውን እንዲገነዘቡ ታደርጋለች። እግዚአብሔር በሰጠን የትዳር ጓደኛ ብቻ እንድንረካ ታስተምራለች። በዚህም ከእግዚአብሔርና ከትዳር ጓደኛችን ጋር ዘላቂ የሆነ ደስታና መተማመን ይኖረናል። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) በቤተ ክርስቲያናችሁ ውስጥ ክፉና የተሳሳተ የፍትወተ ሥጋ ኃጢአት ሰዎችን ሲያጠፋ ያየኸው እንዴት ነው? ለ) በርካታ ሰዎች በፍትወተ ሥጋ ኃጢአት የሚወድቁት ለምንድን ነው? ሐ) ስለ ፍትወተ ሥጋ ኃጢአት የመጨረሻ ውጤት ከመጽሐፈ ምሳሌ ምን መማር ይችላሉ? 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 6፡16-19 አንብብ። ሀ) እግዚአብሔር የሚጠላቸውን ሰባት ነገሮች ዘርዝር። ለ) እነዚህ ሰባት ነገሮች በቤተ ክርስቲያንህ ውስጥ ብዙ ጊዜ የሚታዩት እንዴት ነው? ) የቤተ ክርስቲያን መሪ እንደ መሆንህ መጠን የቤተ ክርስቲያንህ አባሎች በእነዚህ ሰባት ኃጢአቶች እንዳይካፈሉ ምን ማድረግ ትችላለህ? 

5. ጥበብና ሞኝነት ተነጻጽረው እናገኛለን (ምሳሌ 8-9)። ሰዎች ጥበብንና ከእርስዋም የሚገኘውን ጥቅም በመካፈል ደስ ይላቸው ዘንድ ድምፅዋን ከፍ አድርጋ ከምትጣራ ሴት ጋር ተነጻጽራለች። 

ማስታወሻ፡- ብዙ ክርስቲያኖች በምሳሌ 8 የተጠቀሰው ጥበብ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ይናገራል ብለው ያስባሉ። የምሳሌ ምዕራፍ 8 ጸሐፊ በተምሳሌት የሚናገረው ስለ ጥበብ እንጂ ስለ እግዚአብሔር አይደለም፡፡  ሆኖም ፈሪሀ- እግዚአብሔር የሞላበት መለኮታዊ ጥበብ የሰራችው አብዛኛዎቹ ሥራዎች (ለምሳሌ፡- በመፍጠር ሥራ ተካፋይ መሆን) ሁሉ በኢየሱስ ክርስቶስ የተከናወኑ ናቸው። በአዲስ ኪዳን ኢየሱስ ክርስቶስ ጥበብ ተብሎአል (1ኛ ቆሮንቶስ 1፡24፤ ቈላስይስ 1፡1)፡፡ 

የጥበብ ጠላት ሞኝነት ነው። ጥበበኛ ሰው እግዚአብሔርን በመፍራትና ትእዛዛቱን በመጠበቅ ሲኖር፥ ሞኝ ደግሞ የእግዚአብሔርን ጥበብ መናቅና በኃጢአት ወጥመድ በመያዝ ለቅጣት ይዳረጋል። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሰዎች በጥበብ ይኖሩ ዘንድ በቤተ ክርስቲያንህ ለማስተማር እነዚህ ምዕራፎች እንዴት ሊጠቅሙ ይችላሉ? 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

የመጽሐፈ ምሳሌ ዓላማ እና በመጽሐፈ ምሳሌ ያሉ ዐበይት ትምሕርቶች

የመጽሐፈ ምሳሌ ዓላማ 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 1፡2-7 አንብብ። መጽሐፈ ምሳሌ የተጻፈበትን የተለያየ ምክንያት ዘርዝር። 

መጽሐፈ ምሳሌ ሰዎች በተለይም በወጣትነት ዘመናቸው በአኗኗራቸው ጥበበኞች እንዲሆኑ ለማድረግ የሚያስችል መጽሐፍ ነው። የመጽሐፈ ምሳሌ ጸሐፊዎች ትኩረት ሰዎች ትክክለኛ ምርጫ ማድረግ እንዲያውቁና ፍሬያማ ሕይወት መኖር እንዲችሉ ለማድረግ ነበር። በመጽሐፈ ምሳሌ መግቢያ ላይ እንደተመለከትነው (1፡1-7) ምሳሌዎቹ የሚከተሉትን ተጨባጭ ትምህርቶች ያስተላልፋሉ፡- 

– ሰው ጥበብ፥ ማስተዋልና እውቀት እንዲያገኝ፥ 

– ሰው ትክክለኛ፥ ፍትሐዊና፥ መልካም ነገርን እንዲያደርግ፥ 

– ሰው የተለያዩ ምሳሌዎችን፥ ምሳሌያዊ አነጋገሮችንና እንቆቅልሾችን እንዲረዳ፥ 

– ጥበበኞች በጥበባቸው ላይ ተጨማሪ ጥበብ እንዲያገኙ ለመርዳት፥ 

– ሰው ሥርዓት በተሞላበት ሕይወት እንዲኖር ለማስቻል፥ 

– ሰው የጥበብ መጀመሪያ የሆነውን «እግዚአብሔርን መፍራት» እንዲማር ለመርዳት። 

የውይይት ጥያቄ፥ ምሳሌ 2፡1-9 አንብብ። ሀ) ጥበብ የሚያስገኛቸውን አንዳንድ ጥቅሞች ዘርዝር። ለ) ፈሪሀ እግዚአብሔር የተሞላበትን ጥበብ በሙሉ ኃይላችን የመፈለግ አስፈላጊነት ምንድን ነው? 

የመጽሐፍ ቅዱስን ጥበብ ማግኘት ለሚፈልጉ ሰዎች መጽሐፈ ምሳሌ በርካታ ጥቅሞችን ይዘረዝራል፡- 

– ጥበበኛ ሰው እግዚአብሔርን መፍራት የሚያውቅና ስለ እግዚአብሔር እውቀት ያለው ነው። (ከእግዚአብሔር ጋር የቅርብ ግንኙነት ኖሮት፥ ትክክለኛ በሆነ ግንኙነት የሚመላለስ ነው)። 

– እግዚአብሔር ለጥበበኛ ሰው ጥበብን ጨምሮ ይሰጠዋል፤ ከሚጐዳው ነገርም ይጠብቀዋል። 

–  ጥበበኛ ሰው በጽድቅ፥ በቅን ፍርድና ሰዎችን በእኩልነት ይመለከታል። 

– ጥበበኛ ሰው ከእግዚአብሔርና ከሰው ዘንድ ሞገስን ያገኛል (3፡4)። 

የውይይት ጥያቄ፥ የሚከተሉትን ጥቅሶች ልብ በልና በቃልህ አጥና፡- ምሳሌ 9፡10፤ ምሳሌ 3፡5-6። እነዚህ ጥቅሶች በክርስቲያን ሕይወት ውስጥ የሚገኙ አስፈላጊ ነገሮችን ሁሉ አሳጥረው የሚያቀርቡት እንዴት ነው? 

በመጽሐፈ ምሳሌ ያሉ ዐበይት ትምህርቶች 

መጽሐፈ ምሳሌ የሕይወትን ክፍሎች በሙሉ ስለሚመለከት ቁልፍ የሆኑ ትምህርቶቹን ሁሉ ማሳጠር አስቸጋሪ ነው፤ ይሁን እንጂ መጽሐፉን በምናነብበት ጊዜ የሚከተሉትን ትምህርቶች ያለ ማቋረጥ ተደጋግመው እናገኛለን፤ ስለዚህ የመጽሐፉ ዐበይት ትምህርቶች ይሆናሉ፡- 

1. እግዚአብሔርን መፍራት፡- እግዚአብሔርን መፍራት ማለት ምን ማለት ነው? ይህ ማለት እግዚኣብሔርን እንደ አስጨናቂና አስደንጋጭ ቆጥሮ መንቀጥቀጥ ማለት ነውን? አይደለም። ይልቁንም እግዚአብሔርን መፍራት ማለት በእግዚአብሔር ፊት በአምልኮና ራስን በማስገዛት መኖር ማለት ነው። ይህ አመለካከት ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ትክክለኛ ግንኙነትና ትእዛዛቱን ሁሉ መፈጻምን የሚያንጸባርቅ ነው። ይህ በሚሆንበት ጊዜ በትክክለኛ አካሄድና አመለካከት እንኖራለን። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) በሕይወትህ «እግዚአብሔርን መፍራት» እንዳለብን ያንጸባርቃሉ ብለህ የምታምናቸውን ለየት ያሉ ጥቂት ምሳሌዎችን ስጥ። አንተም ሆንክ ሌሎች ሰዎች የምታደርጓቸውና በሕይወት ውስጥ «እግዚአብሔርን መፍራት» እንደሌለ የሚያሳዩ ምሳሌዎችን ስጥ። 

መጽሐፈ ምሳሌ ጥበበኛ ለመሆን ሁለት ነገሮች እንደሚያስፈልጉ ያስተምራል። በመጀመሪያ፥ ሕይወታችን ለእግዚአብሔር ፍላጎት የሚገዛ መሆኑን የሚያሳይ ተገቢ የሆነ ግንኙነት ያስፈልጋል። ሕይወታችንን ሁሉ ለእግዚአብሔር በምናስገዛበት ጊዜ እርሱ ጥበብን ይሰጠናል። ስለዚህ ጥበብ ለሚያውቁትና ለእርሱ ክብር ለሚኖሩ ሰዎች እግዚአብሔር የሚሰጠው ስጦታ ነው። ሁለተኛ፥ ጥበብ በሕይወታችን ውስጥ ቅድሚያ ስንሰጠውና አጥብቀን ስንፈልገው ብቻ የምናገኘው ነገር ነው። ስለዚህ እግዚአብሔር ጥበበኞች እንዲያደርገን በብርቱ መሻት ያስፈልጋል። 

2. እግዚአብሔር ጻድቃንን ይባርካል፤ ክፉዎችን ይቀጣል። ሌሎች የግጥም መጻሕፍት እንደሚያስተምሩት፥ መጽሐፈ ምሳሌም ሰዎች ሊመርጧቸው ስለሚችሉ ሁለት የተለያዩ መንገዶች ብዙ ነገሮችን ይናገራል። አንደኛ፥ ወደ በረከት የሚመራ፥ እግዚአብሔርን የመታዘዝ፥ የጽድቅ መንገድ አለ። ሁለተኛ፥ ወደ ቅጣት የሚመራ፥ የኃጢኣተኝነትና ለእግዚአብሔር ያለመታዘዝ መንገድ አለ። 

መጽሐፈ ምሳሌ በሕይወታችን ውስጥ በረከት ይሆን ዘንድ መጠበቅ የሚገባን ሁለት ግንኙነቶች እንዳሉ ይናገራል። የመጀመሪያው፥ ሕይወታችን ያለማቋረጥ ልንኖረው የሚያስፈልግ ከእግዚአብሔር ጋር የሚኖረን ቀጥተኛ ግንኙነት ሲሆን ሁለተኛ፥ በትይዩ አብረውን ከሚኖሩ ሰዎች ጋር በትክክለኛ፥ በቅንነትና ተገቢ የሆነ ድርጊት በመፈጸም የሚኖረን ግንኙነት ነው። 

ደግሞም ምሳሌዎችን ስንተረጕም ለእግዚአብሔር በምንታዘዝበ ወይም በማንታዘዝበት ጊዜ ምን እንደሚደርስብን በማስገንዘብ የሰውን ሕልውና በጥንቃቄ በማጥናት ላይ የተመሠረቱ አጠቃላይ መመሪያዎች መሆናቸውን ማስተዋል አስፈላጊ ነው። ሆኖም ግን ሁልጊዜ ተፈጻሚ የሚሆኑ የእግዚአብሔር የተስፋ ቃሎች አይደሉም። በመጽሐፈ ኢዮብ እንደተመለከትነው፥ በጽድቅ የመኖር ሕይወት ብዙ ጊዜ በረከትን የሚያስገኝ ቢሆንም እንኳ አንዳንድ ጊዜ ብዙ መከራና ሥቃይን ሊያስከትል ይችላል። 

3. ጥበበኞች ለመሆን አንደበታችንን መግታት መማር አለብን። በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ በአንደበታችን እንዴት እንደምንጠቀምና ያልተገራ አንደበት ስለሚያመጣቸው ክፉ ነገሮች፥ ብዙ ተጽፎአል። እግዚአብሔር ከሚጠላቸው ሰባት ነገሮች መካከል ሦስቱ ያልተገራ አንደበት ውጤቶች ናቸው (ምሳሌ 6፡16-19 ተመልከት)። የሰው አንደበት አነስተኛ ቢሆንም እንኳ ከፍተኛ ኃይል ያለው ነው። የሕይወትና የሞት (ምሳሌ 18፡21) ወይም የማቍሰልና የመፈወስ ኃይል አለው (ምሳሌ 12፡18፤ ምሳሌ 15፡14)። ንግግራችን ትርጕም ያለው እንዲሆን ለማድረግ ከትክክለኛ ድርጊት መነሣት አለበት (ምሳሌ 14፡23፤ ምሳሌ 24፡12)። ብዙ ጊዜ የምንናገራቸው ቃላት ባሕርያችንን ይገልጻሉ። እግዚአብሔርን የምንፈራ ሰዎች ከሆንን ቃላችን ቅን (ምሳሌ 16፡13)፣ ልዝብ (ምሳሌ 15፡1) እንዲሁም በትክክለኛ ጊዜ የሚነገር መሆን አለበት (ምሳሌ 15፡23)። 

የውይይት ጥያቄ፥ ያዕቆብ 3ን አንብብ። ሀ) እነዚህ ቍጥሮች አንደበታችንን እንዴት መጠቀም እንዳለብን ምን ያስተምሩናል? ለ) አንደበታችንን ካልገራን ወደ ቤተ ክርስቲያን ሊመጡ የሚችሉ ችግሮች ምን አይነት ናቸው? ሐ) የምንናገራቸውን ነገሮች ለመቈጣጠር ልናደርጋቸው የምንችል ነገሮች ምንድን ናቸው? 

4. በእግዚአብሔር አመለካከት ጥበበኞች የሆኑ ሰዎች ትክክለኛ የትዳር ጓደኛ ስለሚመርጡ በፍትወተ ሥጋ ሃጢአት አይወድቁም፡፡ መጽሐፍ ምሳሌ የትዳር ጓደኛን በጥንቃቄ ስለ መምረጥ አስፈላጊነትና በፍትወተ ሥጋ ኃጢአት ስለ መውደቅ አደገኛነት ይናገራል። አብዛኛዎቹ ምሳሌዎች ስለ ዝሙትና ፍትወተ ሥጋ ኃጢአት አደገኛነት ይናገራሉ። በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ ከምናገኛቸው ከሚከተሉት ትምህርቶች አንዳንዶቹን አስተውል፡- 

– ጥበብ እግዚአብሔር በሰጠን የትዳር ጓደኞቻችን ደስ እንድንሰኝ የሚያደርግ ነው። መልካም የትዳር ጓደኛ የመረጠ ሰው ከፍተኛ ደስታን ያገኛል (ምሳሌ 5፡15-23፤ 18፡22)። የትዳር ጓደኛን እንደ ቍንጅና ባለ ውጫዊ ገጽታ ሳይሆን፥ ውስጣዊ በሆነ የባሕርይ ብቃት በጥንቃቄ መምረጥ ያስፈልጋል (ምሳሌ 31፡ 10-31)። 

– ብዙ ጊዜ ሰውን ወደ ፍትወተ ሥጋ ኃጢአት የሚመሩት ዓይኖቹና አፉ ስለሆኑ በጥብቅ ሊገሩ ያስፈልጋል (ምሳሌ 5፡1-6፤ 7፡21-23)። 

– አመንዝራነት ወደ ቅንዓትና ሞት ይመራል (ምሳሌ 6፡20-35)። 

– የፍትወተ ሥጋ ኃጢአት ወደ ሰዎች ቀስ በቀስ የሚመጣና በአጭር ጊዜ ውስጥ ሰውን በቁጥጥሩ ሥር ማድረግ የሚችል ነው (ምሳሌ 23፡26-28)። 

– ለፍትወተ ሥጋ ኃጢአት አሳማኝ ምክንያት መስጠት እጅግ ቀላል ነው፤ እርሱም ወደ ልብ ክሕደት ይመራል (ምሳሌ 7፡10-23፤ 30፡20)። 

በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ የሚገኙ ቊልፍ ቃላትና ሐረጎች 

የውይይት ጥያቄ፥ የሚከተሉትን ቃላት በመጽሐፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት ውስጥ ተመልከትና የእያንዳንዳቸውን ፍቺ በአጭሩ ጻፍ፡- ጥበብ፥ ሰነፍ፥ ቀላል፥ ፌዘኛ፥ ታካች 

1. ጥበብ፡- ቀደም ሲል ፈሪሀ እግዚአብሔር ያለበትን ጥበብ ከዓለማዊ ጥበብ ጋር በማነጻጸር ተመልክተናል። እውነተኛ ጥበብ ከእግዚአብሔር የሚመጣ ለእግዚአብሔርና ለሥልጣኑ መገዛትን የሚጠይቅ ነው። ጥበብን ስንፈልገው እየጨመረ ይሄዳል፤ ግቡም እግዚአብሔርን ደስ በሚያሰኝ መንገድ በመኖር በይበልጥ ወደ እግዚአብሔር መቅረብ ነው፡፡ በመጽሐፈ ምሳሌ እውቀት፥ ግንዛቤ፥ የመለየት ችሎታና ማስተዋል ሁሉ ከጥበብ ጋር የተያያዙ ናቸው፤ ትኩረታቸውም የተጨበጠ እውነትን በማወቅ ሳይሆን፥ እውነትን በሕይወት በመለማመድ ላይ ነው። 

የውይይት ጥያቄ፣ ሀ) እውነትን ከማወቅ ይልቅ በምናውቀው እውነት መኖር የበለጠ ከባድ የሚሆነው ለምንድን ነው? ለ) ትክክለኛ የሆነውን ነገር ከማወቅ ትክክለኛ የሆነውን ነገር ማድረግ ወይም መሆን የበለጠ [አስፈላጊ የሆነው ለምንድን ነው? መልስህን አብራራ። 

2. ሰነፎች፡- በመጽሐፈ ምሳሌ ሰነፎች ወይም ሞኞች በእውቀት ሰነፎች የሆኑ አይደሉም፤ ይልቁንም ሰነፍ ለክርክርና ለውይይት ፈቃደኛ ያልሆነና ጥበብን የማይፈልግ ሰው ነው። ለእውነት የጠለቀ ኣክብሮት የሌለው፥ ጥበብንና ምክርን የማይቀበል ነው። ሰነፍ በኃጢኣት የሚቀልድና እግዚአብሔርን የማይሰማ ነው (ምሳሌ 1፡7፤ 14፡9)። 

3. ፌዘኛ፡- ሰው እንዲገሥጸው የማይፈልግ፥ በጥበብ የማያድግ እያወቀ በሌሎች ሰዎች ላይ ችግር የሚፈጥር ነው (ምሳሌ 9፡7፣ 8፤ 14፡6፤ 21፡24፤ 22፡10)። 

4. ታካች፡- ታካች እጅግ ደካማና ሰነፍ ሰው ነው። አንድን ነገር አይጀምርም፤ ከጀመረ ደግሞ አይፈጽመውም። ለነገሮች ሁሉ ምክንያትን ይሰጣል። የሚሰጣቸው ምክንያቶች ደግሞ ለራሱ በቂ እንደሆኑ አድርጎ ያምንባቸዋል። ስንፍናውም ወደ ድህነት ይመራዋል (ምሳሌ 6፡6፥ 9፤ 13፡4፤ 19፡24፤ 20፡4፤ 24፡30)። 

5. ወዳጅ፡- መጽሐፈ ምሳሌ ይህንን «ወዳጅ» የሚለውን ቃል የሚጠቀመው አንዳንድ ጊዜ ለጐረቤት ቢሆንም፥ ልዩ ስለሆነ ጓደኛም ይናገራል። ወዳጅ ከቤተሰብ ዝምድና የላቀ ኅብረት ያለው ነው። በችግር ጊዜ ድጋፍ የሚሆን፥ ከንጹሕ ልብ የሚተች፥ ተግሣጽና መልካም ምክርን ለመስጠት ፈቃደኛ የሆነ ነው (ምሳሌ 17፡17፤ 18፡24፤ 22፡11፤ 27፡6፥ 9-10)። 

የውይይት ጥያቄ፥ በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ የሚገኙትን አምስት ቁልፍ ቃላት የሚመለከቱ ምሳሌዎችን ከሕይወትህ ጥቀስ፡፡ 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) በመጽሐፈ ምሳሌ ላይ የተመሠረቱ ስብከቶች ጥቂት የሆኑት ለምንድን ነው? ለ) ብዙ ሰዎች በኃጢአት ከመውደቅና ሕይወታቸውን ከማበላሸት ይድኑ ዘንድ መጽሐፈ ምሳሌን መረዳት እንዴት ይረዳቸዋል? ሐ) ምእመናን ጥበበኞች ይሆኑ ዘንድ ለመርዳት ቤተ ክርስቲያንህ የመጽሐፈ ምሳሌን እውነት በበለጠ ለማስተማር ምን ማድረግ ትችላለች?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

የመጽሐፈ ምሳሌ መግቢያ

የውይይት ጥያቄ፣ ሀ) አንድን ሰው ጠቢብ የሚያደርገው ምንድን ነው? በኢትዮጵያ ውስጥ የጠቢብ ሰው ባሕርያት ምንድን ናቸው? ሐ) በቤተ ክርስቲያንህ ውስጥ እንደ ጠቢባን የሚቆጠሩትን ሰዎች ስም ዘርዝር፤ እነዚህ ሰዎች ከሌሎች የሚለዩት እንዴት ነው? 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) በኢትዮጵያ ውስጥ ምሳሌ ሲባል ምንድን ነው? ለ) ሰዎች የሚጠቀሙበት እንዴት ነው? ሐ) ሁለት ምሳሌዎችን ጥቀስ፤ ምን እንደሚያስተምሩ ተናገር። 

በመጽሐፍ ቅዱሳችን ውስጥ እጅግ ተግባራዊ የሆኑ ነገሮችን ከሚያስተምሩ የላቁ መጻሕፍት ውስጥ አንዱ መጽሐፈ ምሳሌ ነው።  የሚያሳዝነው ግን ብዙ ሰዎች የሚያነቡት ወይም ከሕይወታቸው ጋር የሚያዛምዱት መጽሐፍ አለመሆኑ ነው። መጽሐፈ ምሳሌ በሁሉም የሕይወታችን ክፍል እንዴት በጥበብ መኖር እንዳለብን ይነግረናል። ከእግዚአብሔር ጋር ያለንን ግንኙነት በማዳበር እንዴት እውነተኛውን ጥበብ እንደምናገኝ ይነግረናል። በፍትወተ ሥጋ ኃጢአት እንዳንወድቅ ራሳችንን እንዴት መጠበቅ እንዳለብንና የፍትወተ ሥጋ ኃጢአት በሕይወታችን ውስጥ የሚያመጣቸውን አደጋዎች ያስረዳናል። የንግድ ተግባርን እንዴት እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ ማካሄድ እንደምንችል፥ ስለ ታማኝነት፥ ከአለቆቻችን ወይም ከእኛ በታች ከሚሠሩ ሠራተኞቻችን ጋር ሊኖረን ስለሚገባው መልካም ግንኙነት ይነግረናል። ወላጆች የሆንን ደግሞ እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ ልጆቻችንን እንዴት ማሳደግ እንዳለብን ይነግረናል። የወደፊት የትዳር ጓደኛችንን እንዴት መምረጥ እንዳለብን፥ በዚህ ሂደት ውስጥ ማድረግ ስላለብንና ስለሌለብን ነገር ይነግረናል። በአጭሩ መጽሐፈ ምሳሌ በብዙ ሁኔታዎችና በሕይወት ውስጥ «የእግዚአብሔር ፈቃድ» ምን እንደሆነ ያስተምረናል። እግዚአብሔር ስለ ራሱ ፈቃድ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የገለጣቸውን ጉዳዮች ሳንከተል፥ የፈቃዱን ሌሎች ገጽታዎችን ይገልጥልን ዘንድ መጠበቅ የለብንም። 

የውይይት ጥያቄ፡- በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ የሚገኙትን እውነቶች ማወቅ ለእኛ ጠቃሚ የሚሆነው ለምንድን ነው? 

በግጥም መጻሕፍት ጥናታችን፥ እስካሁን ድረስ መጽሐፈ ኢዮብንና መዝሙረ ዳዊትን ተመልክተናል። እያንዳንዱ መጽሐፍ በአብዛኛው ግጥሞችን ቢያካትትም እንኳ አንዱ ከሌላው በጣም የተለየ ነው። መጽሐፈ ኢዮብ፡- ጻድቃን ኃጢአት ባላደረጉበት ጊዜ ለምን መከራን ይቀበላሉ? የሚል ጥያቄ ያለበትን የኢዮብን ትግል የሚያሳይ የግጥም ታሪክ ነው። እግዚአብሔር ኃጢአት የሚያደርጉትን ሰዎች የሚቀጣበት ጊዜ ቢኖርም እንኳ መከራ በአንድ ሰው ሕይወት የኃጢአት ውጤት የማይሆንባቸው ጊዜያት መኖራቸውን ለማስተማር የሚፈልግ መጽሐፍ ነው። ጻድቅ መከራን ይቀበላል። ሰው መከራን የሚቀበልባቸው ምክንያቶች ብዙ ጊዜ እግዚአብሔር ብቻ የሚያውቃቸው ናቸው። አንድ ሰው መከራና ሥቃይ የሚቀበለው በሕይወቱ ኃጢአት ስላለ ነው በማለት ፈጥነን ከመፍረድ መቆጠብ አለብን። 

መዝሙረ ዳዊት የብሉይ ኪዳን የመዝሙር መጽሐፍ ነው። ወደ እግዚአብሔር የሚቀርቡ ጸሎቶች የሚገኙባቸውን በርካታ የተለያዩ ግጥሞች ወይም መዝሙሮች ይዟል። ብዙዎቹ ግጥሞች በችግር ጊዜ ከእግዚአብሔር እርዳታን መጠየቂያ ናቸው። እግዚአብሔርን ስለ ባሕርያቱ ለማመስገን ካስፈልገም በርካታ ግጥሞች አሉት። መዝሙረ ዳዊት የተጻፈው እግዚአብሔር በምናቀርበው አምልኮ እንዲረዳን ነው። 

ዛሬ ደግሞ ሦስተኛው የግጥም መጽሐፍ የሆነውን መጽሐፈ ምሳሌን መመልከት እንጀምራለን። ይህም መጽሐፍ በአብዛኛው የተጻፈው በምሳሌ መልክ በመሆኑ ለየት ያለ ነው። ምሳሌዎች ሰዎችን በባሕርያቸው ለመቅረጽ መሠረታዊ እውነትን የሚያንጸባርቁ አጫጭር አባባሎች ናቸው። ብዙ ጊዜ አንድን እውነት የሚወክል ተምሳሌትና እውነቱን ራሱን በማወዳደር የሚጻፉ ናቸው። አንዳንዶች በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ 915 ምሳሌዎች እንዳሉ ይናገራሉ። 

በብሉይ ኪዳን የመጽሐፈ ምሳሌ ሥረ መሠረት የተፃፈ በተገቢው መንገድ ባልተደራጁባቸው በርካታ ባህሎች ውስጥ ያሉ ሰዎች፥ እውቀትን ከአንድ ትውልድ ወደ ሌላ ትውልድ የሚያስተላልፉት ብዙ ጊዜ በአማጭር አባባሎች ነው። እነዚህ አጫጭር አባባሎች ወይም ምሳሌዎች በቀላሉ ሊታወሱ የሚችሉ እውነቶች ናቸው። ሰዎች በሕይወት ውስጥ በሚያስተውሉአቸውና በሚያንጸባርቋቸው ጠቃሚ ጉዳዮች ላይ የተመሠረቱ ናቸው። ተከታዩ ትውልድ መሠረታዊ እውነቶችን እንዲማርና ከሕይወቱ ጋር በማዛመድ እንዲኖር ለማገዝ የሚረዱ የትምህርት መርጃ መሣሪያዎች ናቸው። 

በጥንታዊው ዓለም፥ ከሞላ ጐደል ሁሉም ባህሎች ምሳሌዎች ነበሯቸው። አይሁድ ምሳሌዎችን ይወዱ ነበር። ከሰሎሞን ጊዜ ጀምሮ ምሳሌዎችን መሰብሰብ ጀመሩ። ስሎሞን ራሱ ከ3000 የሚበልጡ ምሳሌዎችን ጽፏል። በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ የተጠቃለሉት ግን ጥቂቶቹ ብቻ ናቸው (1ኛ ነገሥት 4፡30-32)። ጊዜያት ባለፉ ቍጥር መሠረታዊ እውነቶችን የመረዳት ችሎታ ያላቸውና «ጥበበኞች» በመባል ይጠሩ የነበሩ ሰዎች ለይሁዳ ነገሥታት ልዩ አማካሪዎች ሆኑ። እንዲያውም እነዚህ ጥበበኞች በይሁዳ ከነበሩ ዋና ዋና መሪዎች ማለትም ከካህናት፥ ከነቢያትና ከነገሥታት ጋር በአንድነት ይታዩ ነበር (ለምሳሌ ኤርምያስ 18፡18፤ ሕዝቅኤል 7፡26-27)። እነዚህ ጥበበኞች የአይሁድን ባህላዊ እውቀት በማስተላለፍ ብቻ ሳይወሰኑ፥ ከእስራኤል ውጭ ይገኙ ከነበሩ አገሮች እውቀትን ይፈልጉ ነበር። የመጽሐፈ ምሳሌ የመጨረሻ ሁለት ምዕራፎች የሚያሳዩት ከእስራኤል ውጭ ስለተገኙ ጥበባት ነው። እንደምታስታውሰው፥ ሕፃኑ ኢየሱስን በቤተልሔም ሊጎበኙ የመጡት ሰዎች «ጥበበኞች» ነበሩ (ማቴ. 2)። 

አንዳንድ ምሁራን እነዚህ ምሳሌዎች ያገለገሉት የሚቀጥለውን የእስራኤል ሕዝብ መሪዎች ለማሠልጠን የነበረ ይመስላቸዋል። ጠቢባን፥ የነገሥታትና የመሪዎች ልጆች፥ እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ እንዴት መኖር እንዳለባቸው ለማስተማር በምሳሌዎች ይጠቀሙ ነበር። 

እነዚህ ሰዎች፥ ልጆቹ መሪዎች በሚሆኑበት ጊዜ በሚገባ እንዲመሩና ሕዝቡም መልካም ሕይወት ለመኖር ይችል ዘንድ፥ ምሳሌዎቹን እንዲሰበሰቡና እንዲማሯቸው ይደረጉ ነበር (ምሳሌ 20፡28፤ 24፡21፤ 25:2-7)። እነዚህ ምሳሌዎች የተገኙት ከሰሎሞን፥ ከእርሱም በኋላ ደግሞ ከሰሜኑ መንግሥት-ከእስራኤል ሳይሆን ከደቡቡ መንግሥት ከይሁዳ መሆኑን ማየት የሚያስገርም ነው። ይህም የሆነው ምናልባት የሰሜኑ ነገሥታት በእግዚአብሔር ጥበብ ለመግዛት ፍላጎት ስላልነበራቸው ይሆናል። 

የውይይት ጥያቄ፡- ምሳሌ የሚለውን ቃል በመጽሐፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት ውስጥ ተመልከት። በውስጡ የሚገኙትን ጠቃሚ ትምህርቶች ዘርዝር። 

የመጽሐፈ ምሳሌ ርእስ 

መጽሐፈ ምሳሌ ርእሱን ያገኘው በመጽሐፉ ውስጥ ከሚገኘው የሥነ-ጽሑፍ ዓይነት ነው። ስሙ እንደሚያመለክተው፥ መጽሐፉ በአብዛኛው የያዘው የተለያዩ ዓይነት ምሳሌዎችን ነው። 

የመጽሐፈ ምሳሌ ጸሐፊና የተጻፈበት ጊዜ 

እንደ መዝሙረ ዳዊት ሁሉ፥ መጽሐፈ ምሳሌም የተጻፈው በብዙ መቶ ዓመታት ውስጥ ነው። አብዛኛዎቹ ምሳሌዎች የተጻፉት ከ971-931 ዓ.ዓ. በነገሠው-በሰሎሞን ነበር። ነገር ግን ከብዙ ዓመታት በኋላ የተጻፉ ምሳሌዎችም ነበሩ። ከእነዚህ ምሳሌዎች መካከል የአንዳንዶቹ ጸሐፊዎች ይታወቃሉ። ለምሳሌ የመጨረሻዎቹ ሁለት መዝሙራት የተጻፉት በአጉርና በልሙኤል ነበር። እነዚህ ሰዎች በዐረቢያ የሚኖሩ የነበሩ የማሳ ነገድ አባላት የነበሩ ዐረቦች ሳይሆኑ አይቀሩም። በ701 ዓ.ዓ. አካባቢ በእስራኤል የነገሠው ሕዝቅያስም የተለያዩ ምሳሌዎችን በማሰባሰብ አስተዋጽኦ አድርጓል (ምሳሌ 25)። 

ስለዚህ ልክ እንደ መዝሙረ ዳዊት፥ በመጀመሪያ የተለያዩ ምሳሌዎችን ስለ-ጻፈው ሰው መነጋገር፥ ቀጥሎም ምሳሌዎችን የሰበሰበው ወይም ያቀናበረው ማን እንደሆነ ማየት አለብን። የተለያዩ ምሳሌዎችን የጻፉ ሰዎች ቀጥሉ ተዘርዝረዋል፡- 

1. ሰሎሞን (ምሳሌ 10፡1-22፡16፡25-29)፡- መጽሐፈ ምሳሌ በአብዛኛው የተጻፈው በሰሎሞን ነበር። በአይሁድ ዓይን ስሎሞን የጥበበኞች ሁሉ ዋነኛ ተቀዳሚ ምሳሌ ነበር (1ኛ ነገሥት 4፡29-34 ተመልከት)። የእርሱ ጥበብ የተገኘው እግዚአብሔርን በመለመኑ የተነሣ ነበር። ትክክል የሆነውን ትክክል ካልሆነው ለይቶ ለመወሰን ባሳየው ችሎታ ጥበበኛ መሆኑን እናያለን። እውነተኞች ጥበበኞች የሆኑ ሰዎች በጥበባቸው ሰሎሞንን መምሰል ነበረባቸው። 

2. አጉር (ምሳሌ 30)፡- አጉር የኖረው መቼ እንደነበረ አናውቅም። ሆኖም ምሁራን አጉር የኖረው ከሰሎሞን በኋላ ብዙ ዓመታት ቆይቶ እንደሆነ ይገምታሉ። ይህ ሰው ዐረብ እንጂ አይሁዳዊ እንዳልሆነም ይገምታሉ። 

3. ንጉሥ ልሙኤል (ምሳሌ 31)፡- እንደ አጉር ሁሉ ይህ ሰው መቼ እንደኖረና እንደጻፈ አናውቅም። በጥበቡ የታወቀ ዐረብ ሳይሆን አይቀርም። 

4. ሁለት ያልታወቁ ጠቢባን (ምሳሌ 22፡17-24፡22፥23-34)። 

በመጽሐፈ ምሳሌ ውስጥ የሚገኙት እነዚህ ምሳሌዎች የተጻፉት ከ971 እስከ 586 ዓ.ዓ. ከምርኮ በፊት ነው። አንዳንድ ምሁራን (ከ1-24) በሰሎሞን ጊዜ፥ (ከ25-29) በሕዝቅያስ ጊዜ እንደተጻፉ ይገምታሉ። ምዕራፍ 30ና 31 ግን መቼ እንደተጻፉ አያውቁም። 

የተለያዩ ምሳሌዎች ተሰብስበውና ተጠርዘው በአንድ የመጽሐፍ ዓይነት የተቀመጡት ከሰሎሞን ጊዜ ጀምሮ እንደነበር አያጠራጥርም። ምናልባት በየትውልዱ የነበሩት ጥበበኞች ሰዎች በምሳሌዎቹ ላይ በየዘመናቱ ላይጨምሩ አልቀሩም ይሆናል። ከዚያም ከክርስቶስ ልደት በፊት በ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ አንድ ያልታወቀ ሰው ምሳሌዎቹን በሙሉ ሰብስቦ ዛሬ በምንመለከታቸው ቅደም ተከተል አስቀምጦአቸዋል። 

የመጽሐፈ ምሳሌ አስተዋጽኦ 

የመጽሐፈ ምሳሌን አስተዋጽኦ ማዘጋጀት አስቸጋሪ ነው፤ ምክንያቱም የአብዛኛዎቹ ምሳሌዎች ይዘት አንድ ባለመሆኑ ነው። መጽሐፈ የያዘው የተለያዩ አርእስቶች ያላቸው አጫጭር ምሳሌዎችን ነው፡፡ ሆኖም ግን ቀጥለን መጽሐፈ ምሳሌ ሊቀናበር ከሚችልባቸው መንገዶች መካከል ጥቂት አብነቶችን እንመለከታለን። 

የመጽሐፈ ምሳሌ ሦስት ዋና ዋና ክፍሎች፡- 

1. እውነትን ለማስተማር የሚያገለግሉ ምሳሌዎች ክፍል (1-9)፥ 

2. የልዩ ልዩ ምሳሌዎች ስብስብ (10-29): 

3. በምሳሌዎች ላይ የተጨመሩ ነገሮች (30-31) ናቸው፡፡ 

ከዚህ በመቀጠል ደግሞ በይበልጥ ዝርዝር የሆነ አስተዋጽኦ እንመለከታለን። በተለያዩ የመጽሐፈ ምሳሌ ጸሐፊዎች ዙሪያ መቀነባበሩን ትመለከታለህ፡-  

1. የመጽሐፈ ምሳሌ መግቢያና ዓላማ (1፡17) 

2. ስለ ጥበብ መንገድ መንፈሳዊ አባቶች የሰጡት ምክር (1፡8 እና ምዕ. 9)፡-  

ሀ. ስለ እውነተኛ ጥበብ የተሰጡ ትምህርቶች (1፡8-4፡27)፥ 

ለ. ስለ ጋብቻና ዝሙት የተሰጡ ትእዛዛት (5-7)፥ 

ሐ. በጥበብ መኖር እንዴት እንደሚቻል (8-9)፡ 

3. የሰሎሞን ምሳሌዎች (10፡1-22፡16)፥ 

4. ጸሐፊያቸው የማይታወቅ ተመሳሳይ የጥበብ አባባሎች (22፡17-24፡22) 

5. ጸሐፊያቸው የማይታወቅ ተጨማሪ የጥበብ አባባሎች (24፡23-24)። 

6. ተጨማሪ የሰሎሞን ምሳሌዎች (25-29)። 

7. በመጽሐፈ ምሳሌ ላይ የተጨመሩ፡-  

ሀ. የአጉር ንግግሮች (30)። 

ለ. የንጉሡ ልሙኤል ንግግሮች (31፡1-9) እና 

ሐ. ልባም ሚስት (31፡10-3) ናቸው። 

መጽሐፍ ቅዱሳዊ ጥበብ ከሰው ልጅ ጥበብ ጋር ሲነጻጸር 

የውይይት ጥያቄ፣ 1ኛ ቆሮንቶስ 1፡18-2፡5 አንብብ። ሀ. ጳውሎስ ዓለማዊ ጥበብን ፈሪሀ-እግዚአብሔር ከሞላበት ጥበብ የሚያወዳድረው እንዴት ነው? ለ. ዛሬ በዓለም ላይ ይህ ልዩነት የሚታየው እንዴት ነው? 

የመጽሐፈ ምሳሌን ዓላማ ከመመልከታችን በፊት፥ መጽሐፍ ቅድሱ ጥበብን እንዴት እንደሚመለከትና እኛ ደግሞ ጥበብን የምንረዳበት ዝንባሌ ምን እንደሆነ ማነጻጸር አለብን። ለብዙዎቻችን ጥበብ የተለያየ እውቀትን የያዘ ነገር ነው። ጥበበኞች የምንሆነው ትምህርት ቤት በመግባት፥ በርካታ መጻሕፍትን በማንበብ፥ ብዙ መሠረታዊ እውነቶችን በማወቅ ነው። ጥበበኞች ብለን የምናስባቸው ሰዎች ከፍተኛ ትምህርት የተማሩና ብዙ የተለያዩ ነገሮችን የሚያውቁ ይመስለናል። ዳሩ ግን መጽሐፍ ቅዱስ እውነተኛ ጥበብን የሚያየው በተለየ መንገድ ነው። አንድ ጥበበኛ ሰው በርካታ ነገሮችን ማወቁ አስፈላጊ ቢሆንም፥ የእነዚህ ነገሮች እውቀት ግን ጥበበኛ አያደርገውም። ጥበበኛ ሰው የሕይወትን ጉዳዮችና ችግሮች ለመረዳትና እውቀቱን የተሻለ ሕይወት ለመኖር ሊጠቀምበት የሚችል ሰው ነው። አይሁድ ጥበብን የሚያዩት ሰው በተፈጥሮው ሊያገኘው የማይችል ነገር እንደሆነ አድርገው ነው። ጥበብ ከእግዚአብሔር ዘንድ መምጣት አለበት፤ ስለዚህ አንድ የማያምን ሰው ምንም ያህል እውቀት ቢኖረውም በመጽሐፍ ቅዱስ አመለካከት ጥበበኛ ሊሆን አይችልም። ጥበበኛ መሆን የሚጀምረው ከእግዚአብሔር ጋር ተገቢና ትክክለኛ የሆነ ግንኙነት ሲመሠርት ነው። «እግዚአብሔርን በመፍራት» (ምሳሌ 9፡10) ሰው ጥበበኛ ሊሆን የሚችልበትን መሠረት ያገኛል። በዚህ መሠረት ላይ በመገንባት ጥበበኛ የመሆን ችሎታን ያገኛል። ሰው ጥበበኛ ለመሆን ጥበብ የሚሰጠውን እግዚአብሔርን ለመሻት ልቡን ሙሉ በሙሉ መስጠትና በዕለታዊ ሕይወቱ ሁሉ እግዚአብሔር የሚነግረውን ነገር ሁሉ በተግባር ላይ ማዋል አለበት፡፡ በሕይወት ዘመኑ ሁሉ የጥበብን ሕይወት መኖሩን ለመቀጠል ሕይወቱ ሁሉ በእግዚአብሔር ቍጥጥር ሥር ሊሆንና እርሱን በሚያስከብር መዓዛው ሊኖር ያስፈልጋል። እግዚአብሔርን ለማክበር ደግሞ መጠበቅ ያለባቸው ሁለት መሠረታዊ ግንኙነቶች አሉ፡- 

1. ግላዊ የሆነና የሚያድግ ግንኙነት ከእግዚአብሔር ጋር ሊኖረው ይገባል። እግዚአብሔር እርሱን ለሚፈልጉና ራሳቸውን ለሚያስገዙለት ሰዎች ጥበብን እንደ ስጦታ ይሰጣቸዋል። 

2. ከሌሎች ሰዎች ጋር ትክክለኛ የሆነ ግንኙነት ሊኖርው ይገባል። ሰው ጻድቅ ሊሆንና ከሰዎች ሁሉ ጋር በሚኖረው ግንኙነት ትክክለኛ ኑሮ ሊኖር በሚችልበት መንገድ የእግዚአብሔርን ሕግ ለመጠበቅ መቍረጥ አለበት። ይህ ግንኙነት ከድሆች፥ ከአለቆች፥ ከአገልጋዮች ወዘተ. ጋር የሚኖረውን ግንኙነት ሁሉ ይጨምራል። ጥበብ ወደ እግዚአብሔር የሚደርስ ከመሆኑም በላይ፥ ወገናችን ወደ ሆነውም ሰው ሁሉ ይደርሳል። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ሰዎች ስለ ጥበብ ያላቸውን የተለመደ ግንዛቤ ከመጽሐፍ ቅዱስ ግንዛቤ ጋር አነጻጽር። ለ) ከእግዚአብሔር ጋር ባለህ ግንኙነት እንዴት ጥበበኛ እንደ ሆንክ ግለጽ። ሐ) ከሌሎች ጋር ባለህ ግንኙነት እንዴት ጥበበኛ እንደ ሆንክ ግለጽ። መ) በእግዚአብሔር አመለካከት የበለጠ ጥበበኛ እንድትሆን ልታደርጋቸው የምትችል ነገሮች ምንድን ናቸው? 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

መዝሙር 76-150

መዝሙር 76-100 

መዝሙረ ዳዊትን በማንበብ በመንፈሳዊ ሕይወትህ እንደተባረክህ አምናለሁ። ባለፈው ሳምንት እንዳደረግነው፥ በዚህ ሳምንት መዝሙራት ምንም ማብራሪያ አንሰጥም። መዝሙራትን ሁሉ ስለ ማንበብህ እርግጠኛ ሁን። መዝሙራት የተጻፉት ለልባችን ለመናገር እንደሆነ አስታውስ። ስሜታችንን ለመቀስቀስ የተጻፉ ናቸው። መዝሙራትን በምታነብበት ጊዜ ጸሐፊው በግጥም ለመግለጥ የፈለገው ነገር በስሜትህ እንዲሠርጽ ፍቀድ። 

የውይይት ጥያቄ፥ ባለፈው ሳምንት ስለ መዝሙራት የተመለከትነውን መግቢያ ከልስ። 

የውይይት ጥያቄ፥ መዝሙር 76-100 አንብብ። ሀ) እነዚያ መዝሙራት እያንዳንዳቸው በየትኛው የመዝሙራት ዓይነት ውስጥ እንደሚመደቡ ጥቀስ። ለ) ጸሐፊው በመዝሙሩ ለመግለጽ የፈለገው ስሜት ምን ነበር? ሐ) እያንዳንዱ መዝሙር እግዚአብሔርን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳትና በሙላት ለማምለክ እንዴት ይረዳናል? መ) አንድ መዝሙር ምረጥና በልብህ ውስጥ ያለውን ስሜት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ሠ) ሌላ መዝሙር ምረጥና ስለ ራስህ ሕይወት የምታደርገውን ጸሎት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ረ) በሚከተሉት መንገዶች ሊያገለግሉ የሚችሉ መዝሙራትን ዝርዝር አዘጋጅ፡- 

1) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እግዚአብሔርን በኅብረት ለማምለክ፣ 

2) በግል የጥሞና ጊዜህ እግዚአብሔርን ለማምለክ፣ 

3) ራስህንም ሆነ ሌላውን ሰው በብቸኝነት ጊዜ ለማበረታታት፣ 

4) በስደት ላይ የሚገኝ ሌላ ሰው ለማበረታታት፣ 

5) በጣም የታመመ ወይም ወደ ሞት የተቃረበ ሰው ለመርዳት። 

ለእግዚአብሔር የሚቀርብ አምልኮ የሚገልጥ ሌላ መዝሙር ምረጥ። በዚህ መዝሙር ስለ እግዚአብሔር ባሕርያት የተዘረዘሩትን ነገሮች ሁሉ ጻፍ። ስለ እነዚህ ባሕርያት እግዚአብሔርን በጸሎትና በመዝሙር ለ15 ደቂቃዎች ያህል አምልከው። 

መዝሙር 101-125

የውይይት ጥያቄ፥ መዝሙር 101-125 አንብብ። ሀ) ከእነዚህ መዝሙራት እያንዳንዳቸው በየትኛው የመዝሙራት ዓይነት ውስጥ እንደሚመደቡ ጥቀስ። ለ) ጸሐፊው በመዝሙሩ ለመግለጽ የፈለገው ስሜት ምን ነበር? ሐ) እያንዳንዱ መዝሙር እግዚአብሔርን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳትና በሙላት ለማምለክ እንዴት ይረዳናል? መ) አንድ መዝሙር ምረጥና በልብህ ውስጥ ያለውን ስሜት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ሠ) ሌላ መዝሙር ምረጥና ስለ ራስህ ሕይወት የምታደርገውን ጸሎት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ረ) በሚከተሉት መንገዶች ሊያገለግሉ የሚችሉ መዝሙራትን ዝርዝር አዘጋጅ፡- 

1) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እግዚአብሔርን በኅብረት ለማምለክ፣ 

2) በግል የጥሞና ጊዜህ እግዚአብሔርን ለማምለክ፣ 

3) ራስህንም ሆነ ሌላውን ሰው በብቸኝነት ጊዜ ለማበረታታት፣ 

4) በስደት ላይ የሚገኝ ሌላ ሰው ለማበረታታት፣ 

5) በጣም የታመመ ወይም ወደ ሞት የተቃረበ ሰው ለመርዳት። 

ለእግዚአብሔር የሚቀርብ አምልኮ የሚገልጥ ሌላ መዝሙር ምረጥ። በዚህ መዝሙር ስለ እግዚአብሔር ባሕርያት የተዘረዘሩትን ነገሮች ሁሉ ጻፍ። ስለ እነዚህ ባሕርያት እግዚአብሔርን በጸሎትና በመዝሙር ለ15 ደቂቃዎች ያህል አምልከው። 

መዝሙር 126-150 

የውይይት ጥያቄ፥ መዝሙር 126-150 አንብብ። ሀ) ከእነዚህ መዝሙራት እያንዳንዳቸው በየትኛው የመዝሙራት ዓይነት ውስጥ እንደሚመደቡ ጥቀስ። ለ) ጸሐፊው በመዝሙሩ ለመግለጽ የፈለገው ስሜት ምን ነበር? ሐ) እያንዳንዱ መዝሙር እግዚአብሔርን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳትና በሙላት ለማምለክ እንዴት ይረዳናል? መ) አንድ መዝሙር ምረጥና በልብህ ውስጥ ያለውን ስሜት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ሠ) ሌላ መዝሙር ምረጥና ስለ ራስህ ሕይወት የምታደርገውን ጸሎት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ረ) በሚከተሉት መንገዶች ሊያገለግሉ የሚችሉ መዝሙራትን ዝርዝር አዘጋጅ፡- 

1) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እግዚአብሔርን በኅብረት ለማምለክ፣ 

2) በግል የጥሞና ጊዜህ እግዚአብሔርን ለማምለክ፣ 

3) ራስህንም ሆነ ሌላውን ሰው በብቸኝነት ጊዜ ለማበረታታት፣ 

4) በስደት ላይ የሚገኝ ሌላ ሰው ለማበረታታት፣ 

5) በጣም የታመመ ወይም ወደ ሞት የተቃረበ ሰው ለመርዳት። 

ለእግዚአብሔር የሚቀርብ አምልኮ የሚገልጥ ሌላ መዝሙር ምረጥ። በዚህ መዝሙር ስለ እግዚአብሔር ባሕርያት የተዘረዘሩትን ነገሮች ሁሉ ጻፍ። ስለ እነዚህ ባሕርያት እግዚአብሔርን በጸሎትና በመዝሙር ለ15 ደቂቃዎች ያህል አምልከው። 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

መዝሙረ ዳዊት 1-75

መዝሙረ ዳዊት 1-25 

የውይይት ጥያቄ፥ መዝሙር 1-25 አንብብ። ሀ) እነዚህ መዝሙራት እያንዳንዳቸው በየትኛው የመዝሙራት ዓይነት ውስጥ እንደሚመደቡ ጥቀስ። (ምሳሌ፡- የግል ምስጋና፥ ሰቆቃ፥ ጥበብ ወዘተ)። ለ) እያንዳንዱ መዝሙር እግዚአብሔርን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳትና በሙላት እርሱን ለማምለክ እንዴት ይረዳናል? ሐ) አንድ መዝሙር ምረጥና በልብ ውስጥ ያለውን ስሜት እንዴት እንደሚገልጥ ተናገር። መ) ሌላ መዝሙር ምረጥና ያ መዝሙር ለራስህ ሕይወት የምታደርገውን ጸሎት እንዴት እንደሚገልጥ ተናገር። ሠ) በሚከተሉት መንገዶች አገልግሎት ላይ ሊውሉ የሚችሉትን መዝሙራት ዝርዝር አዘጋጅ፡- 

1) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እግዚአብሔርን በጋራ ለማምለክ 

2) በግል የጥሞና ጊዚህ እግዚአብሔርን ለማምለክ፥ 

3) እራስህንም ሆነ ሌላን ሰው በብቸኝነት ጊዜ ለማበረታታት፡ 

4) በስደት ላይ የሚገኝን ሰው ለማበረታታት፥ 

5) በጣም የታመመ ወይም ለመሞት የተቀረበ ሰው ለመርዳት የሚያስችል። 

ለእግዚአብሔር የሚቀርብ አምልኮን የሚገልጥ ሌላ መዝሙር ምረጥ። በዚህ መዝሙር ስለ እግዚአብሔር ባሕርያት የተዘረዘሩትን ነገሮች ሁሉ ጻፍ። ስለ እነዚህ ባሕርያት በጸሎትና በመዝሙር እግዚአብሔርን ለ15 ደቂቃዎች ያህል አምልከው። 

መዝሙራት የተጻፉት ለልባችን እንዲናገሩ መሆኑን አስታውስ። ስሜታችንን ለመቀስቀስ የተጻፉ ናቸው። መዝሙራትን በምታነብበት ጊዜ ጸሐፊው በግጥም ለመግለጥ የፈለገው ነገር በስሜትህ እንዲሠርፅ አድርግ። 

መዝሙር 26 – 50 

የውይይት ጥያቄ፥ መዝሙር 26-50 አንብብ። ሀ) እነዚህ መዝሙራት እያንዳንዳችው በየትኛው የመዝሙራት ዓይነት ውስጥ እንደሚመደቡ ጥቀስ። ለ) ጸሐፊው በመዝሙሩ ለመግለጽ የፈለገው ስሜት ምን ነበር? ሐ) እያንዳንዱ መዝሙር እግዚአብሔርን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳትና በሙላት እርሱን ለማምለክ እንዴት ይረዳናል? መ) አንድ መዝሙር ምረጥና በልብህ ውስጥ ያለውን ስሜት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ሠ) ሌላ መዝሙር ምረጥና ይህ መዝሙር ለራስህ ሕይወት የምታደርገውን ጸሎት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ረ) በሚከተሉት መንገዶች ሊያገለግሉ የሚችሉ መዝሙራትን ዝርዝር አዘጋጀ፡- 

1) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እግዚአብሔርን በኅብረት ለማምለክ፣ 

2) በግል የጥሞና ጊዜህ እግዚአብሔርን ለማምለክ፣ 

3) ራስህንም ሆነ ሌላውን ሰው በብቸኝነት ጊዜ ለማበረታታት፣ 

4) በስደት ላይ የሚገኝ ሌላ ሰው ለማበረታታት፣ 

5) በጣም የታመመ ወይም ወደ ሞት የተቃረበ ሰው ለመርዳት። 

ለእግዚአብሔር የሚቀርብ አምልኮ የሚገልጥ ሌላ መዝሙር ምረጥ። በዚህ መዝሙር ስለ እግዚአብሔር ባሕርያት የተዘረዘሩትን ነገሮች ሁሉ ጻፍ። ስለ እነዚህ ባሕርያት እግዚአብሔርን በጸሎትና በመዝሙር ለ15 ደቂቃዎች ያህል አምልከው። መዝሙራት የተጻፉት ለልባችን ለመናገር እንደሆነ አስታውስ። ስሜታችንን ለመቀስቀስ የተጻፉ ናቸው። መዝሙራትን በምታነብበት ጊዜ ጸሐፊው በግጥም ለመግለጥ የፈለገው ነገር በስሜትህ እንዲሠርጽ ፍቀድ። 

መዝሙር 51-75 

የውይይት ጥያቄ፥ መዝሙር 51-75 አንብብ። ሀ) እነዚህ መዝሙራት እያንዳንዳቸው በየትኛው የመዝሙራት ዓይነት እንደሚመደቡ ዘርዝር። ለ) ጸሐፊው በመዝሙሩ ለመግለጽ የፈለገው ስሜት ምን ነበር? ሐ) እያንዳንዱ መዝሙር እግዚአብሔርን በተሻለ ሁኔታ ለመርዳትና በሙላት ለማምለክ እንዴት ይረዳናል? መ) አንድ መዝሙር ምረጥና በልብህ ውስጥ ያለውን ስሜት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ሠ) ሌላ መዝሙር ምረጥና ለራስህ ሕይወት የምታደርገውን ጸሎት እንዴት እንደሚገልጥ አስረዳ። ረ) በሚከተሉት መንገዶች ሊያገለግሉ የሚችሉ መዝሙራትን ዝርዝር አዘጋጅ፡- 

1) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እግዚአብሔርን በኅብረት ለማምላክ፥ 

2) በግል የጥሞና ጊዜህ እግዚአብሔርን ለማምለክ፥ 

3) ራስህንም ሆነ ሌላውን ሰው በብቸኝነት ወቅት ለማበረታታት፥ 

4) በስደት ላይ የሚገኝን ሰው ለማበረታታት፥ 

5) በጽኑ የታመመ ወይም ሊሞት የተቃረበ ሰውን ለመርዳት። 

ለእግዚአብሔር የሚቀርብ አምልኮ የሚገልጥ ሌላ መዝሙር ምረጥ። በዚህ መዝሙር ስለ እግዚአብሔር ባሕርያት የተዘረዘሩትን ነገሮች ሁሉ ጻፍ። ስለ እነዚህ ባሕርያት እግዚአብሔርን በጸሎትና በመዝሙር ለ15 ደቂቃዎች ያህል አምልከው። መዝሙራት የተጻፉት ለልባችን ለመናገር እንደሆነ አስታውስ። ስሜታችንን ለመቀስቀስ የተጻፉ ናቸው። መዝሙራትን በምታነብበት ጊዜ ጸሐፊው በግጥም ለመግለጥ የፈለገው ነገር በስሜትህ እንዲሠርጽ ፍቀድ። 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመዝሙረ ዳዊት ዓላማ እና ልዩ የሚያደርጉት ነገሮች

የመዝሙረ ዳዊት ዓላማ 

እያንዳንዱ መዝሙር የተለያየ ዓላማ ያለው ቢሆንም እንኳ መዝሙረ ዳዊት የመዝሙር መጽሐፍ እንዲሆን ተደርጎ መሰብሰቡን ማስታወስ ጠቃሚ ነው፡፡ አይሁድ ከምርኮ ወደ ኢየሩሳሌም ተመልሰው ቤተ መቅደሱን እንደገና ከገነቡ በኋላ (በ520 ዓ.ዓ.) እነዚህ መዝሙራት በአይሁድ የአምልኮ ፕሮግራም ውስጥ ተካትተው ነበር። አይሁድ በቤተ መቅደስና በምኲራቦቻቸው እግዚአብሔርን በሚያመልኩበት ጊዜም ይጠቀሙባቸው ነበር። እነዚህ መዝሙራት በጥንት ቤተ ክርስቲያን የአምልኮ ጊዜ ያገለግሉ ነበር። 

መዝሙረ ዳዊት በመሠረቱ ወደ እግዚአብሔር የሚደረግ ጸሎትና ለእግዚአብሔር የሚቀርብ ምስጋና ያለበት መጽሐፍ ነው። የመጽሐፉ ትኲረት ሁልጊዜ ከእግዚአብሔርና ከልጆቹ ጋር ባለው ግንኙነት ላይ ነው፡፡

በየመዝሙራቱ ላይ የተጻፉ ርእሶች 

እንደ ቀድሞው የአማርኛ መጽሐፍ ቅዱስ ባለ፥ በአብዛኛው መጽሐፍ ቅዱስ ትርጕም፥ ውስጥ ለአብዛኛዎቹ መዝሙራት የተሰጡ አርእስት አሉ። ሆኖም እነዚህ ርእሶች መዝሙራቱ በመጀመሪያ በተጻፉበት ወቅት ስለ መሰጠታቸው፤ ምሁራን ይከራከራሉ። ከ150 መዝሙራት መካከል 116ቱ በአንድ ወይም በሌላ መንገድ ርእሶች አሏቸው። ርእሶቹ ከሚከተሉት አንዱን ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ነገሮችን የሚገልጹ ናቸው:- 

1. ጸሐፊው ማን እንደነበር፥ 

2. ምን ዓይነት መዝሙር እንደሆነ (ለምሳሌ፡- ኃዘን፥ ምስጋና ወዘተ)፥ 

3. በምን ዓይነት የሙዚቃ መሣሪያ ይዘመር እንደነበር፥ 

4. በአምልኮ ጊዜ ውስጥ እንዴት አገልግሎት ላይ መዋል እንዳለበት፥ 

5. መዝሙራቱን ለማዘጋጀት ጸሐፊውን ያነሣሣው ታሪካዊ ድርጊት። 

መዝሙረ ዳዊትን ልዩ የሚያደርጉት ነገሮች፡- 

1. ከአብዛኛዎቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች በተለየ ሁኔታ ይህ መጽሐፍ የተጻፈው ለልባችንና ለስሜታችን ይናገር ዘንድ ነው። ጸሐፊው ያለፈበትን፥ ለእግዚአብሔር የነበረውን ከፍተኛ ፍቅርና ውዳሴ እንድንለማመድ የተጻፈ ነው። በኃጢአት ወይም በጠላቶቹ በሚሸነፍበት ጊዜ ተሰምቶት የነበረውን የተስፋ መቍረጥ ስሜት እንድንለማመድ በሚያደርግ መንገድ የተጻፈ ነው፤ ነገር ግን እግዚአብሔር እንዴት ይቅር እንዳለው ወይም በጠላቶቹ ላይ ድልን እንደሰጠው በምናነብበት ጊዜ ልባችን ይነቃቃል። 

2. አብዛኛውን የዚህን መጽሐፍ ክፍል ለመረዳት የሚያስችል መሠረታዊ ነገር እግዚአብሔር ጻድቃንን እንደሚባርክና ኃጢአተኞችን ደግሞ እንደሚቀጣ የሚናገረው የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ነው። ከመጽሐፈ ኢዮብ ጥናታችን እንደተረዳነው እግዚአብሔር የሚያከብሩትንና የሚታዘዙትን እንደሚባርክ የማይታዘዙትን ደግሞ እንደሚቀጣ መጽሐፍ ቅዱስ በግልጽ ያስተምራል። ነገር ግን አይሁድ ይህንን ትምህርት ከመጠን በላይ በማስፋት፥ አንድ ሰው ባለጠጋ ከሆነ ይህ ጻድቅ የመሆኑና እግዚአብሔር በእርሱ ደስ የመሰኘቱ ምልክት እንደሆነ፥ መከራና ሥቃይ ከደረሰበት ደግሞ የእግዚአብሔር የፍርድ ምልክት እንደሆነ ይመስላቸው ነበር። የበረከቱ ወይም የመከራው መጠን ሰውዬው ምን ያህል ጻድቅ ወይም ኃጢኣተኛ መሆኑን የሚያሳይ ይመስላቸው ነበር። መጽሐፈ ኢዮብ የተጻፈው ይህንን አሳብ ለመቃወም ነበር። 

በብሉይ ኪዳን ውስጥ ስለ መንግሥተ ሰማያትና ስለ ገሃነም የሚያስተምር ግልጽ ነገር አልነበረም። እግዚአብሔር ይህንን በግልጽ ያሳየው በአዲስ ኪዳን ዘመን ነው። ስለዚህ እግዚኣብሔር በረከቱንና ፍርዱን የሚገልጸው ሰው በሕይወት እያለ ብቻ ሳይሆን፥ ከሞተ በኋላም ሊገልጽ እንዳለው አይሁድ አልተረዱም ነበር። ስለዚህ አይሁድ ሰው በሕይወት እያለ እግዚአብሔር ጻድቅ ፍርዱን ወዲያውኑ በመስጠት ጻድቁን እንደሚባርከና ኃጢአተኛውን የሚቀጣ ይመስላቸው ነበር፡፡ 

አይሁድ እግዚአብሔር ኃጢአተኛ ሰውን ወዲያውኑ እንዲቀጣ የነበራቸው ፍላጎት በተለይ የሚታየው ጸሐፊዎቹ እግዚአብሔር ክፉዎችን እንዲደመስሥ በሚለምኑበት ክፍል ነው (መዝሙር [28]፡ 4፤ [137]፡9)። ኢየሱስ ጠላትን መውደድ እንደሚገባ (ማቴዎስ 5:43-48) ካስተማረው የሚቃረኑ ስለሚመስሉ እዚህን መዝሙራት መረዳት ለክርስቲያኖች አስቸጋሪ ነው። ዳሩ ግን በእነዚህ ሙዝሙራት ውስጥ የጸሐፊዎቹ ትኵረት በእግዚአብሔር ጻድቅ ፈራጅነት ላይ ነበር። እግዚአብሔር የራሱንና የልጆቹ ጠላቶች የነበሩትን በመቅጣት፥ ቅን ፍርዱን እንዳያሳይ ታማኝ የሆኑ ሰዎችንም እንዲባርክ ይፈልጉ ነበር። 

መዝሙረ ዳዊት የሚያስተምረው በዚህ ሕይወት እግዚአብሔር ድቃንን ለመባረክና ኃጥአንን ለመቅጣት ዝንባሌ ያለው መሆኑን ነው፤ ነገር ግን ይህ ሁሉንም ሰው በሁሉም ጉዳይ የሚመለከት አንደሆነ ጨርሶ አልተነገረም። ስለዚህ እነዚህን ዝንባሌዎች ማለትም ጻድቅ ሰው ክፋት እንደማይደርስበት ወይም ኃጢአተኞች ወዲያውኑ እንደሚፈረድባቸው ከእግዚአብሔር ዘንድ እንደተሰጡ የተስፋ ቃሎች አድርገን መውሰድ የለብንም። በተለየ ሁኔታ ውስጥ እግዚአብሔር አንድን ሰው ማበልጸጉ ወይም ነፃ ማውጣቱ ምን ማድረግ እንደሚችል የሚያሳይ ምስክር እንጂ ሁልጊዜ የሚያደርገው ነገር ነው ማለት አይደለም። እነዚህን መዝሙራት እንዴት እንደምንተረጕማቸውና ከሕይወት ጋር እንደምናዛምዳቸው መጠንቀቅ አለብን። ይህም እነዚህን መዝሙራት በተሳሳተ መንገድ በመተርጐም፥ እግዚአብሔር ሁልጊዜ ከማናቸውም ጉዳት እንደሚጠብቀን አድርገን እንዳናስብ ያደርገናል። ከመጽሐፍ ቅዱሳችን በግልጽ እንደምንመለከተው፥ እግዚአብሔር ብዙውን ጊዜ መከራ እንድንቀበል ይፈቅዳል። በምድር ላይ የምንጠብቃችወ ሥጋዊ የሆኑ በረከቶችን ሳናገኝ እንድንሞት እንኳ ሊያደርግ ይችላል። ክርስቲያኖች እንደመሆናችን ስለ በረከትና ቅጣት የተነገረው ይህ መንፈሳዊ እውነት በዘላለማዊ መንግሥት ውስጥ ተግባራዊ እንደሚሆን እናውቃለን። እግዚአብሔር ታማኝ የሆኑትን ሰዎች ይባርካችዋል። (ማቴዎስ 9፡20-21፣ 1ኛ ቆሮንቶስ 3፡12-15)። ክፉችን ደግሞ ይቀጣል (ራዕይ 20፡13-15)። ይህ እውነት ግን በምድር ላይ እያለን ሁልጊዜ 

አይታይም። 

የውይይት ጥያቄ፦ ጻድቃን መከራ እንዲቀበሉና እንዲጐሳቈሉ እግዚአብሔር እንደሚፈቅድ፥ ክፉና ኃጢአተኞች የሆኑትን ሰዎች ወዲያውኑ እንደማይቀጣ የሚለው እውነታ ከብዙ ክርስቲያኖች አስተሳሰብ የሚለየው እንዴት ነው? 

3. ከመዝሙራት ውስጥ ዘጠኙ የሚናገሩት ስለ እስራኤል ነገሥታት ነው። ከእነዚህ አብዛኛዎቹ በዳዊት የተጻፉ ወይም ስለ ዳዊትና ስለ ልጆቹ የተጻፉ ናቸው። መዝሙሮቹ በመጀመሪያ የሚናገሩት ፍጹም የሆነ የእስራኤል ንጉሥ ምሳሌ ስለሆነው ስለ ዳዊት ነው። አንዳንዶቹ ደግሞ በእግዚአብሔር ምሪት፥ ዋናውና ከዳዊት ዘር ስለሆነው ፍጹም ንጉሥ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ይናገራሉ። ከእነዚህ መዝሙራት ውስጥ ብዙዎቹ ሁለት ትርጕም አላቸው ለማለት እንችላለን። በመጀመሪያ ደረጃ፥ ስለ ዳዊት ወይም ስለ ሌሎቹ የእስራኤል ነገሥታት ይናገራሉ። በሁለተኛ ደረጃ፥ ደግሞ ስለ ኢየሱስ ይናገራሉ። 

የውይይት ጥያቄ፥ የሚከተሉትን ስለ ኢየሱስ የተነገሩ ትንቢቶች ከፍጻሜያቸው ጋር አወዳድር። በመዝሙራት ውስጥ የሚገኘው እያንዳንዱ ትንቢት በኢየሱስ ክርስቶስ እንዴት እንደተፈጸመ ዘርዝር። 

ሀ. መዝሙር 2፡7- ዕብራውያን 1፡5 

ለ. መዝሙር (16)፡9-10 – ሐዋርያት ሥራ 2፡31-32 

ሐ. መዝሙር (22)፡1 – ማቴዎስ 27፡46 

መ. መዝሙር 40፡6-8 – ዕብራውያን 10፡9 

ሠ. መዝሙር (41)፡9 – ዮሐንስ 13፡18 

ረ. መዝሙር(45)፡6 – ዕብራውያን 1፡8 

ሰ. መዝሙር(110)፡1 – ማቴዎስ 22፡43-45 

ሸ. መዝሙር(110)፡4 – ዕብራውያን 7:17 

ቀ. መዝሙር(118)፡22-23 – ማቴዎስ 21፡42 

አዲስ ኪዳን ከሌላ ከማንኛውም የብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ይልቅ ከፍተኛ ደረጃ የጠቀሰው ከመዝሙረ ዳዊት ነው። 

የውይይት ጥያቄ፥ ደምቀው የቀረቡትን ቃሎች ከመጽሐፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት ተመልከት። ከዚያም በመዝሙረ ዳዊት በቀረቡበት አኳኋን ተርጒማቸው። እግዚአብሔር ከእነዚህ ተምሳሌቶች አንዱን እንዴት በሕይወትህ እንደፈጸመ አሳይ፡- 

ሀ. እግዚአብሔር ዓለታችን ነው። 

ለ. እግዚአብሔር አምባችን ነው። 

ሐ. እግዚአብሔር እረኛችን ነው። 

መ. እግዚአብሔር ጋሻችን ነው። 

ሠ. እግዚአብሔር መሸሽጊያችን ነው። 

ረ. እግዚአብሔር የደኅንነታችን ቀንድ ነው። 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

የመዝሙረ ዳዊት መግቢያ

ከቤተ ክርስቲያን የጥንት ጽሑፎች መካከል አንዱ የሆነው «ዌስትሚኒስተር ሾርተር ካታኪዝም» የተሰኘው አጭር የክርስትና ትምሕርት መጽሐፍ “የሰው ልጅ ዋና ፍጻሜ (ዓላማ) ምንድን ነው?” በሚል ጥያቄ ይጀምራል። 

የውይይት ጥያቄ፥ ይህን ጥያቄ እንዴት ትመልሰዋለህ? 

ይህንን ጥያቄ በተለያየ መንገድ ለመመለስ ብንችልም፥ የክርስትና ትምህርት መጽሐፍ (ካታኪዝም) ጸሐፊዎች ግን በዚህ መልኩ መልሰውታል፡- «የሰው ልጅ ዋና ዓላማ እግዚአብሔርን ማክበርና በእርሱ ደስ ተሰኝቶ መኖር ነው።» እግዚአብሔርን ከምናከብርባቸው ዐበይት መንገዶች አንዱ እርሱን ማምለክ ነው። እግዚአብሔር፥ እርሱን በሚያከብር መንገድ እናመልከው ዘንድ ካዘጋጀልን እጅግ ጠቃሚ 

መሣሪያዎች አንዱ መዝሙረ ዳዊት ነው። መዝሙረ ዳዊት በችግር ላይ በምንሆንበት ጊዜ እንዴት ወደ እግዚአብሔር መጸለይ እንዳለብን ያስተምረናል። እግዚአብሔርን እንዴት እንደምናመልክም ያስተምረናል። የመዝሙረ ዳዊትን መጽሐፍ ለኅብረት አምልኮአችንም ሆነ በግል የጸሎት ጊዜያችን መጠቀም አለብን። 

መዝሙረ ዳዊት እጅግ ተወዳጅና ተነባቢ ከሆኑት የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች አንዱ ነው። ከየትኛውም የመጽሐፍ ቅዱስ መጻሕፍት በላይ 

መዝሙረ ዳዊት የልባችንን ስሜቶች በግልጽ ያንጸባርቃል። በመዝሙረ ጻዊት ውስጥ ፍርሃት፥ ጥላቻ፥ ፍቅር፥ አምልኮ፥ ምስጋና ደስታ ወዘተ የመሳሰሉ ሰው የሚያዘወትራቸው ስሜቶች ሁሉ ተገልጸዋል፤ ስለዚህ ሰው የየትኛውም ነገድ አባል ይሁን እነዚህ መዝሙሮች ስሜቱንና አስተሳሰቡን ሊገልጹለት ይችላሉ። 

የውይይት ጥያቄ፦ ሀ) ለአንተ እጅግ ተወዳጅ የሆነው የመዝሙረ ዳዊት ክፍል የቱ ነው? ለ) ይህን ከፍል የምትወደው ለምንድን ነው? 

ሐ) በዚያ መዝሙር ውስጥ ከሁሉም በላቀ ሁኔታ የተገለጸው ስሜት የትኛው ነው? 

መዝሙረ ዳዊት በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካለ ከማንኛውም መጽሐፍ የተለየ ነው። እስራኤላውያን እግዚአብሔርን በሚያመልኩበት ጊዜ ወደሚዘምሩት መዝሙራት የተለወጡ በርካታ ግጥሞችና ቅኔዎች ያሉበት መጽሐፍ ነው። ብዙ የተለያዩ ጸሐፊዎች ያዘጋጁት መዝሙረ ዳዊት አሁን ያለበትን መልክ ለመያዝ አንድ ሺህ ዓመታት ወስዶበታል። እያንዳንዱ የመዝሙረ ዳዊት ክፍል ራሱን የቻለ በመሆኑ፥ መጽሐፉን አጣምሮ የሚይዝ አንድ መሪ አሳብ ወይም ዓላማ የለውም። ይልቁንም የተለያዩ መዝሙሮች ያሉበት አንድ ትልቅ የመዝሙር መጽሐፍ አድርገን ልንቆጥረው ይገባናል። 

የመዝሙረ ዳዊት ርእስ 

የውይይት ጥያቄ፥ ይህ መጽሐፍ በአማርኛ መዝሙረ ዳዊት ለምን ተባለ? 

ብዙውን ጊዜ ስለ መዝሙረ ዳዊት ጸሐፊ ስናስብ ወደ አእምሮአችን የሚመጣው ዳዊት ነው። አብዛኛው የመዝሙረ ዳዊት ክፍል በዳዊት እንደተጻፈ የተረጋገጠ ቢሆንም፥ በሌሎች ጸሐፊዎች የተጻፉ በርካታ መዝሙራትም አሉ፤ ስለዚህ ይህንን መጽሐፍ «መዝሙረ ዳዊት» ብለን መሠየም ትክክል አይደለም። «መዝሙራት» ወይም አይሁድ እንደሠየሙት «የምስጋና መዝሙራት» ሊባል ይገባል። ብዙዎቹ መዝሙራት የተጻፉት እግዚአብሔርን ለማመስገን እንደሆነ ይህ ርእስ ይገልጻል። 

የመዝሙረ ዳዊት ጸሐፊ 

ስለ መዝሙረ ዳዊት ጸሐፊ በምንናገርበት ጊዜ፥ መዝሙረ ዳዊት በመጽሐፍ ቅዱሳችን ውስጥ ከሚገኙ ከሌሎች መጻሕፍት ሁሉ የተለየ መሆኑን እንመለከታለን። የአንድ ጸሐፊ የሥራ ውጤት ከመሆን ይልቅ በመቶ ዓመታት ልዩነት የኖሩ የብዙ ጸሐፊዎች የሥራ ውጤት ነው። ስለ መዝሙረ ዳዊት ዝግጅት በምንነጋገርበት ጊዜ ሁለት ጥያቄዎችን መጠየቅ ያስፈልገናል፡- በመጀመሪያ፥ በመጽሐፉ ውስጥ ያሉትን መዝሙራት በተናጠል የጻፋቸው ማን ነው? የሚል ሲሆን፤ ሁለተኛው፥ ደግሞ መዝሙራቱን በሙሉ ሰብስቦ በአንድ መጽሐፍ የጠረዛቸው ማን ነው? የሚል ይሆናል። መዝሙረ ዳዊትን አቀነባብሮ ያዘጋጀው ማን ነው? 

በመዝሙረ ዳዊት ውስጥ ከምናገኛቸው 150 መዝሙራት መካከል 100ዎቹ መዝሙራት በማን እንደተጻፉ ይናገራሉ። ይህ ማለት የ50 መዝሙራት ጸሐፊ ማን እንደነበረ አናውቅም ማለት ነው፡፡ ከ 150 መዝሙራት መካከል 73 መዝሙራት የተጻፉት በዳዊት ነው፡፡ በዚህ መሠረት ከሌሉቹ ጸሐፊዎች ሁሉ ይልቅ ብዙ መዝሙራትን የጻፈው ዳዊት ነው ማለት ነው። ነገር ግን ሙሴ (መዝሙር 90)፥ ሰሎሞን (መዝሙር 72፤127)፣ አሳፍ (መዝሙር 50)፥ ኤማን (መዝሙር 88)፣ ኤታን (መዝሙር 89) እንዲሁም የቆሬ ልጆች (መዝሙር 42፣ 44-49) የመዝሙር ጸሐፊዎች ነበሩ። 

እርግጠኞች ለመሆን ባንችልም እንኳ መዝሙረ ዳዊት አሁን ባለበት መልኩ ተሰብስቦ የተደራጀው በ400 ዓ.ዓ. ይመስላል። የመዝሙረ ዳዊት የመጀመሪያ ዋና ክፍል የተሰበሰበው በዳዊት ዘመን ሳይሆን አይቀርም። ዳዊት የመዝሙራት ዋና ጸሐፊ ነው (1ኛ ዜና 15-16)። ከዚህ የላቀው የዳዊት አስተዋጽኦ፥ መዝሙራት በአይሁድ የአምልኮ ሥርዓት እንዲለመዱ ማስጀመሩ ነበር (1ኛ ዜና 6፡31)። ከዳዊት ጊዜ ጀምሮ አይሁድ ከምርኮ እስከተመለሱበት እስከ 539 ዓ.ዓ. ድረስ የተለያዩ ግለሰቦች እግዚአብሔርን የማምለኪያ መዝሙራት መጻፍ ቀጥለው እንደነበር ጥርጥር የለውም። አንድ ያልታወቀ ሰው እስከዚያ ጊዜ ድረስ የነበሩትን መዝሙራት ሁሉ ሰብስቦ በልዩ ቅደም ተከተል እስካስቀመጠበት እስከ 400 ዓ.ዓ. ድረስ መሰብሰባቸውን ቀጥለው ነበር። ከዚያ በኋላ ይህ መጽሐፍ «መዝሙር» በመባል ታወቀ። 

የመዝሙረ ዳዊት ቅንብር (አስተዋጽኦ) 

መዝሙረ ዳዊት 150 ልዩ ልዩ መዝሙራትን ይዟል። ሆኖም ግን የተለያዩ ትርጕሞች እነዚህ 150 መዝሙራት የትኞቹ እንደሆነና አከፋፈላቸውንም በሚመለከት ይለያያሉ። የእንግሊዝኛው መጽሐፍ ቅዱስ የዕብራይስጡን መጽሐፍ ቅዱስ አከፋፈል ይከተላል፡፡ የእንግሊዝኛው መጽሐፍ ቅዱስ አከፋፈል በአማርኛው መጽሐፍ ቅዱስ በቅንፍ ውስጥ የሚገኘው ነው፡፡ የቀድሞው የአማርኛ መጽሐፍ ቅዱስ ትርጕም የምዕራፍ አከፋፈሉን የወሰደው ከግሪኩ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጒም ነው። በግሪኩ መጽሐፍ ቅዱስ (እንዲሁም አማርኛ) መዝሙር 9እና 10 እንዲሁም መዝሙር 114 እና 115 እንደ አንድ መዝሙር ተዋሕደው ቀርበዋል፤ ዳሩ ግን ቀድሞ አንድ መዝሙር የነበሩት 116 እና 147 እያንዳንዳቸው ለሁለት መዝሙራት ተከፍለዋል። በግሪኩ መጽሐፍ ቅዱስ በድምሩ 150 መዝሙራት ለማድረግ በተጨማሪ አንድ ሌላ መዝሙር አክለዋል። 

ከጥንት ጀምሮ መዝሙረ ዳዊት በአምስት ትናንሽ መጽሐፍት ተከፍሏል፡፡

1ኛ መጽሐፍ፡- መዝሙር 1-41 (በአብዛኛው የዳዊት መዝሙራት ናቸው)። 

2ኛ መጽሐፍ፡- መዝሙር 42-72 (በአብዛኛው የዳዊትና የቆሬ ልች መዝሙራት ናቸው)። 

3ኛ መጽሐፍ፡- መዝሙር 73-89 (በአብዛኛው የአሳፍ መዝሙራት ናቸው)። 

4ኛ መጽሐፍ፡- መዝሙር 90-106 (በአብዛኛው ጸሓፊያቸው የማይታወቅ መዝሙራት ናቸው)፡፡ 

5ኛ መጽሐፍ፡- 107-150 (በአብዛኛው የዳዊት መዝሙራት ናቸው)፡፡ 

እነዚህ አምስት መጻሕፍት እያንዳንዳቸው እግዚአብሔር ስለ ታላቅነቱ በማወደስ በምስጋና መዝሙር የሚጠቃለሉ ናቸው። 

አንዳንድ ምሁራን 1ኛ መጽሐፍ በሰሎሞን ወይም በዳዊት (መዝሙር 72፡20)፣ 2ኛና 3ኛ መጻሕፍት በ710 ዓ.ዓ. በንጉሥ ሕዝቅያስ (2ኛ ዜና 29፡30)፥ 4ኛና 5ኛ መጻሕፍት በ430 ዓ.ዓ. በዕዝራ እንደተሰበሰቡ ያስባሉ። ሆኖም ይህን በሚመለከት የተጨበጠ ማረጋገጫ የለም። 

ምናልባት ከ1ኛ-3ኛ ያሉት መጻሕፍት ከ4ኛና 5ኛ መጻሕፍት በፊት ሳይሆኑ አይቀሩም። እጅግ ጥንታዊ በሆኑ ረቂቅ ጽሑፎች ሁሉ ውስጥ ከ1ኛ-3ኛ ያሉት መጻሕፍት በአሁኑ ወቅት በመጽሐፍ ቅዱሳችን ውስጥ ባሉበት መልክ ተቀምጠው ነበር፤ ዳሩ ግን በ4ኛና በ5ኛ ውስጥ መጻሕፍት ውስጥ የበርካታ ልዩነቶች መኖር፥ ዘግይተው መሰብሰባቸውን የሚጠቁም ነው። 

ብዙ ምሁራን በመዝሙረ ዳዊት ውስጥ አምስት መጻሕፍት መኖራችው፥ የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት መሠረት የሆኑት የሙሴ መጻሕፍት አምስት መሆናቸውን የሚያንጸባርቅ ነው ብለው ያስባሉ። 

በርካታ ምሁራን፥ መዝሙረ ዳዊትን በመጨረሻ ያቀናበረው ሰው፣ አሠራሩ ለአንድ ልዩ የሥነ-መለኮት ዓላማ እንደሆነ ያስባሉ። መዝሙራቱ ግልጽ የሆነ አንድ አካሄድ ስለሌላችው፥ ይህን የሥነ-መለኮት ትምህርት ዓላማ መወሰን አስቸጋሪ ነው። ቀጥሉ በአንድ ምሁር ግምት የመዝሙረ ዛዊት አጠናቃሪ የሆነ ሊቅ መዝሙረ ዳዊትን እንዴት እንዳቀናበረው እንመለከታለን፡- 

1. የመዝሙረ ዳዊት መግቢያ (መዝሙር 1-2) 

ሀ. መዝሙር 1 – እግዚአብሔር የጻድቅን ሰው ጽድቅ ያረጋግጣል 

ለ. መዝሙር 2 – እግዚአብሔር የእስራኤልን ንጉሥ ይመርጣል፤ ይከላከልለታልም። 

2. ዳዊት ከሳኦል ጋር ስለነበረው ግጭት የሚናገሩ መዝሙራት (መዝሙር 3-41) 

3. ስለ ዳዊት ንጉሥነት የሚናገሩ መዝሙራት (መዝሙር 42-72) 

4. ከአሦር ጋር ስለተደረገው ጦርነት የሚናገሩ መዝሙራት (መዝሙር 73-89) 

5. ስለ ቤተ መቅደሱ መደምሰስና ስለ ምርኮ የሚናገሩ መዝሙራት (መዝሙር 90-106) 

6. እግዚአብሔር እስራኤልን ከምርኮ በመመለስ እንደሚያድስ የሚናገሩ የምስጋና መዝሙራት (መዝሙር 107-145) 

7. ለእግዚአብሔር ምስጋና የሚሰጡ የማጠቃለያ መዝሙራት (146-150) 

ዋና ዋና የመዝሙራት ዓይነቶች 

እጅግ በርካታ የመዝሙራት ወይም የግጥም ዓይነቶች ቢኖሩም እንኳ በሦስት ዋና ዋና ዓይነቶች ሊመደቡ ይችላሉ። 

1. የምስጋና መዝሙራት፡- እነዚህ የምስጋና መዝሙራት የግል ወይም የቡድን ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ አንዳንዶቹ መዝሙራት በእግዚአብሔር ላይ በማተኮር፣ ስለ ማንነቱ፣ ባሕሪያቱያመሰኙታል፡፡ ሌሎች መዝሙራት ደግሞ እግዚአብሔር ለግለሰብ ወይም ለቡድን ስላደረጋቸው፥ በተናጠል ስለሚታዩ ጉዳዮች እግዚአብሔርን ያመሰግናሉ። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) እግዚአብሔርን ስለ ባሕርዩ ማመስገን የሚያስፈልገው ለምንድን ነው? ለ) ይህ በአምልኮ ውስጥ ሊኖር የሚገባ ዐቢይ ነገር የሆነው እንዴት ነው? ሐ) በእግዚአብሔር ባሕርይ ላይ የሚያተኩሩ እና ስለ ባሕርዩ የሚያመሰግኑት ሦስት የአማርኛ መዝሙራትን ጥቀስ፡፡ መ) እግዚአብሔርን ስላደረገልን ነገሮች የሚያመሰግኑ ሦስት የአማርኛ መዝሙራትን ጥቀስ። ሠ) በርካታ መዝሙራትን የምናገኘው አላደረገልን ነገሮች እግዚአብሔርን በሚያመሰግን መልኩ እንጂ ስለ ባሕርዩ በማመስገን ያልሆነው ለምንድን ነው? 

2. የጥበብ መዝሙራት፡- እነዚህ መዝሙራት እንደ መጽሐፈ ምሳሌ በእግዚአብሔር ፊት እንዴት ጠቢባን እንደምንሆን የሚናገሩ ናቸው፡፡ እግዚአብሔርን ደስ በሚያሰኝ መንገድ እንዴት መመላለስ እንዳለብን ያስተምሩናል። ለዚህም መዝሙር 1. ጥሩ ምሳሌ ነው። 3. የኃዘን ወይም የሰቆቃ መዝሙራት፡- እነዚህ መዝሙራት ብዙ ጊዜ የሚጀምሩት «አቤቱ» በሚል ቃል ነው (መዝሙር 3-7)። እነዚህ የእግዚአብሔርን ሕዝብ ችግርና ኃዘን የሚገልጡ የግል ወይም የጉባኤ መዝሙራት ሊሆኑ ይችላሉ። እነዚህ መዝሙራት አንድ ዓይነት አካሄድ እንዳላቸው ማየቱ አስደናቂ ነው። በመጀመሪያ ደረጃ ጸሐፊው ያለውን አቤቱታ፥ የደረሰበትን ችግር ሲገልጽ እናያለን። ሁለተኛ ደረጃ፣ ጸሐፊው ለእግዚአብሔር የሚያቀርበው ጥያቄ አለ። በሶስተኛ ደረጃ፥ ጸሐፊው በመከራ ውስጥ በእግዚአብሔር እንደሚታመን የሚገልጽ ኑዛዜ ያቀርባል። በአራተኛ ደረጃ፣ እግዚአብሔር ጸሎቱን ከመለሰለት እንደሚያመሰግነው ጸሐፊው የገባውን ቃል ኪዳን እናገኛለን። 

ልዩ ልዩ መዝሙራት በተለያዩ ክፍሎች የሚመደቡባቸው በርካታ መንገዶች አሉ። መዝሙራት ሊመደቡ ከሚችሉባቸው መንገዶች አንዱ ቀጥሎ በምሳሌነት ቀርቧል፡- 

1. አንድ ግለሰብ እግዚአብሔር እንዲረዳው የሚያቀርባቸው ጸሎቶች (መዝሙር 3፡7-8) 

2. አንድ ግለሰብ እግዚአብሔር ስለረዳው የሚያቀርበው ምስጋና (መዝሙር 30፤ 34) 

3. አንድ ማኅበረሰብ በጋራ የሚያቀርበው ጸሎት (መዝሙር 12፣ 44) 

4. አንድ ማኅበረሰብ ስለ እግዚአብሔር እርዳታ በጋራ የሚያቀርበው ምስጋና (መዝሙር 66፤ 75) 

5. ከእግዚአብሔር ይቅርታ የመጠየቂያ መዝሙራት (መዝሙር 32፤ 51)  

6. ስለ እግዚአብሔር ግርማና ታላቅነት የሚቀርቡ የምስጋና መዝሙራት (መዝሙር 8፤ 19) 

7. የእግዚአብሔርን ዘላለማዊ አገዛዝ የሚገልጹ መዝሙራት (መዝሙር 47፣ 93-99) 

8. ስለ ኢየሩሳሌም ከተማ፥ ስለ ጽዮን የቀረቡ መዝሙራት (መዝሙር 46፤ 48) 

9. ስለ እስራኤል ነገሥታት የቀረቡ መዝሙራት (መዝሙር 2፤ 18፤ 20) 

10. ወደ ኢየሩሳሌም ለአምልኮ ጉዞ በሚደረግበት ጊዜ በጉዞ ላይ የሚደረጉ መዝሙራት (መዝሙር 120-134) 

11. በቤተ መቅደስ ውስጥ ለሚደረግ አምልኮ የተጻፉ መዝሙራት (መዝሙር 15፤ 24) 

12. ለሰዎች አስፈላጊ የሆኑ መንፈሳዊ እውነቶችን ለማስተማር የተጻፉ መዝሙራት (መዝሙር 1፤34) 

13. ስለ መሢሑ የሚናገሩ መዝሙራት (መዝሙር 22፤ 110)  

14. የእስራኤልን ታሪክ በድጋሚ የሚናገሩ መዝሙራት (መዝሙር 78፤ 105) 

የውይይት ጥያቄ፥ ከአሥራ አራቱ ዓይነት መዝሙራት አንድ አንድ አንብብ። 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

ኢዮብ 32-42

በከፍተኛ ችግርና ሥቃይ ውስጥ በምናልፍበት ጊዜ ምንም ዓይነት ችግር ይሁን ብዙ ጊዜ የሚኖረን የመገረም ጥያቄ «ለምን?» የሚል ነው። ይህ ወደ አእምሮአችን የሚመጣ ግራ መጋባት የሚያሳየው የእግዚአብሔርን መንገዶችና ዓላማዎች ለመረዳት ብቁ አለመሆናችንን ነው፡፡ ይህ እጅግ የሚያስፈራ ነገር ነው። በተለይ በዚያ ችግር ውስጥ እያለን «ለምን?» ብለን ለምንጠይቀው ጥያቄ በአብዛኛው መልስ እናገኝም። መልሱ በእግዚአብሔር ጥበብና ዓላማ ውስጥ የተሰወረ ብዙ ጊዜ ዓመታት አልፈው ወደኋላ ስንመለከት ነው እግዚአብሔር ያደርጋቸው ከነበሩት ነገሮች ውስጥ አንዳንዶቹን የምንገነዘበው። 

እኛ ክርስቲያኖች ጨርሶ ልንዘነጋው የማይገባ አንድ የተስፋ ቃል አለን። እግዚአብሔር በቃሉ የሚከተለውን ተስፋ ሰጥቶናል። «እግዚአብሔርንም ለሚወዱት እንደ አሳቡም ለተጠሩት ነገር ሁሉ ለበጎ እንዲደረግ እናውቃለን» (ሮሜ 8፡28-29)። እግዚአብሔር ወደ ሕይወታችን ምንም ዓይነት ክፉ ነገር ይመጣ ዘንድ እንደማይፈቅድ አይናገርም። ስደት፥ ሞት፥ በሽታ ይኖራል። እምነታችንን ልንጥልበት የሚገባን ነገር ግን እነዚህን ክፉ ነገሮች እግዚአብሔር በሕይወታችን መልካም ነገርን ለማምጣት የሚጠቀምባቸው መሆኑ ነው። 

የውይይት ጥያቄ፥ ክርስቲያን በመከራ ውስጥ በሚያልፍበት ጊዜ ይህን ታላቅ የተስፋ ቃል ማወቅ ጠቃሚ የሚሆነው እንዴት ነው? 

የውይይት ጥያቄ፥ ኢዮብ 32-42 አንብብ። ሀ) የኤሊሁን የመከራከሪያ አሳብ አሳጥረህ ጻፍ። ለ) እግዚአብሔር ለኢዮብ የሰጠውን መልስ አሳጥረህ ጻፍ። ሐ) ኢዮብ ለእግዚአብሔር የሰጠው ምላሽ ምን ነበር? መ) ኢዮብ በሕይወቱ ዘመን መጨረሻ የተባረከው እንዴት ነበር? ) እግዚአብሔር ስለ ኢዮብ ወዳጆች ክርክር የተናገረው ነገር ምን ነበር? 

ኢዮብ 32-37 የኤሊሁ ንግግር 

ኤሊሁ ወጣት ስለነበር ለረጅም ሰዓታት ቁጭ ብሎ በኢዮብና ታላላቆቹ በሆኑት በሦስቱ ወዳጆች መካከል የተደረገውን ውይይት አዳመጠ። ሦስቱ የኢዮብ ወዳጆች የወከሉት በዕድሜ የገፉ ሰዎችን ጥበብ ሲሆን ጥበባቸው ምን ያህል ደካማ እንደሆነም እንመለከታለን። ኤሊሁ አንዳንድ ጊዜ በዕድሜ ከገፋ ሰዎች ይልቅ ወጣቶች ጠቢባን ሊሆኑ እንደሚችሉ የሚያሳይ ማስረጃ ነው። ኤሊሁ፥ በኢዮብም ሆነ በሦስቱ ወዳጆቹ ላይ እጅግ ተቆጣ። ኤሊሁ በእርሱ አመለካከት ኢዮብ ጻድቅ ሰው እንደሆን ያምን ነበር፤ ነገር ግን ቢያንስ እግዚአብሔርን በመክሰሱ ምክንያት የተሳሳተ መስሎታል፡፡ ሦስቱ የኢዮብ ወዳጆቹ አንዳችም ማስረጃ ሳያግኙ ኢዮብን በመክሰሳቸው ጥፋተኞች እንደሆኑ ይናገራል። 

ኤሊሁ የኢዮብን ስሕተት ለማረጋገጥ ሞክሯል። ኤሊሁ፥ እግዚአብሔር ሁልጊዜ ጻድቅ እንደሆነና ዓለምንም የሚገዛው በቅን ፍርድ እንደሆነ ተናግሯል። እግዚአብሔር ለጽድቅ ዋጋ እንደሚሰጥና ክፋትን እንደሚቀጣ ከሚያመለክተው መመሪያ ጋር ተስማምቷል፤ ዳሩ ግን መከራ ሁሉ የእግዚአብሔር ቅጣት አይደለም የሚል አሳብ አክሉበታል። ይልቁንም እግዚአብሔር አንዳንድ ጊዜ ቅጣትን ሰው ወደተሳሳተ ተግባር እንዳይሄድ ለመመለስ ይጠቀምበታል። መከራ የምሕረት ምልክት ሊሆን ይችላል፡፡ እግዚአብሔር በታላቅ ጥበቡ ሰዎች በከፍተኛ ደረጃ ፈሪሀ-እግዚአብሔር እንዲያድርባቸው ለማድረግ መከራን ይጠቀምበታል። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ሰዎች በመከራቸው ጊዜ ሳይቀር፥ እግዚአብሔርን መታመናቸውና መደገፋችውን መቀጠል አለባቸው። 

ኢዮብ 38-41 የእግዚአብሔርና የኢዮብ ንግግር 

በመጨረሻ እግዚአብሔር ራሱን ለኢዮብ ገለጠ፤ ነገር ግን እግዚአብሔር የኢዮብን ጥያቄ አልመለሰለትም፤ ወይም መከራ የሚቀበለው ለምን እንደሆነ አልገለጠለትም። ስለ ሰይጣን ክስ እንኳ አነገረውም። እግዚአብሔር ቅን ፍርድን እንዳላደረገ በኢዮብ የቀረበበትን ክስ ለማስተባበል አልሞከረም። እግዚአብሔር ኢዮብን ስሕተት ሠርቷል ብሎ በቀጥታ አልወነጀለውም፤ ነገር ግን ኢዮብ የእግዚአብሔርን ሥራ በመጠየቁ እንደተሳሳተ ትንሽ ፍንጭ ሰጥቷል። ኢዮብን በኃጢአት በመክሰሳቸውና ንስሐ እንዲገባ ለማድረግ በመሞከራቸው ሦስቱ ወዳጆቹ እንደተሳሳቱ እግዚአብሔር ተናግሯል። 

እግዚአብሔር በመጀመሪያ ታላቅ ኃይሉን በማሳየት ወደ ኢዮብ ቀረበ። እግዚኣብሔር በታላቅ ዐውሎ ነፋስ ውስጥ ሆኖ ወደ ኢዮብ መጣ። እግዚአብሔር ምን ያህል ታላቅና ኃያል እንደሆነ ለኢዮብ ሊያስታውሰው ፈልጎ ነበር። እግዚአብሔር ሊፈራና ሊከበር እንጂ በሚያደርገው ነገር የጥርጥር ጥያቄ ሊነሳበት የማይገባ ታላቅና ኃይለኛ እንደሆነ ለኢዮብ ለማስታወስ ፈልጎ ነበር። ፈጣሪ እግዚአብሔር በፍጥረታቱ የጥርጥር ጥያቄ ሊሰነዘርበት አይገባም። እግዚአብሔር ስለተግባሩ በችሎት ፊት ቀርቦ አይመረመርም። እግዚአብሔር ፈራጅ ነው፤ የሰው ልጅም ለእርሱ መልስ ሊሰጥ የሚገባው ነው፡፡ 

ቀጥሉ እግዚአብሔር ለኢዮብ ጥበቡን አስታወሰው። እግዚአብሔር የማንንም ጥበብ ሳይፈልግ ዓለምን በሙሉ ፈጥሯል። በመከራ ውስጥ ይህን ለምን አደረገ? ብሉ እግዚአብሔርን መጠየቅ ጥበባችን ከእግዚአብሔር ጥበብ እኩል ነው ወይም ይበልጣል ብሎ መገመት ነው። የሰው ልጅ ጥበብ እጅግ ውሱንና ከእግዚአብሔር ጥበብ ጋር ጨርሶ የማይወዳደር ነው። ኢዮብና ሦስቱ ወዳጆቹ ግን የማያውቁትን ነገር ለመናገር በመሻታቸው ስሕተት ሠርተዋል። 

ኢዮብ 42 ማጠቃለያ 

ኢዮብ የእግዚአብሔርን ኃይል አይቶ ዝም ማለት ሲገባው በንግግር ለሠራው ስሕተት ኃጢአተኛነቱን አመነ። በመከራ ውስጥ ቢሆንም እንኳ በእግዚአብሔር ላይ ጥያቄ ማንሣቱ ስሕተት ነበር። ጸጥታ በሰፈነበት አክብሮት ወደ መሬት ወድቆ ለእግዚአብሔር ሰገደ። 

እግዚአብሔር ኢዮብን ወደ ቀድሞ ክብሩ መለሰው። ጻድቃን በመከራ ውስጥ እንኳ በታማኝነት እንደሚቆዩ በማሳየት እግዚአብሔር የሰይጣንን ስሕተት አረጋገጠ። ኢዮብም ከዚህ ቀደም ከነበረው የላቀ ብዙ ሀብትና በረከትን አገኘ። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) በዚህኛው የመጽሐፈ ኢዮብ ክፍል የሚገኙትን እጅግ ጠቃሚ እውነቶች ዘርዝር። ለ) ከዚህ ንባብና ጥናት ስለ መከራ ምክንያቶችና በመከራ ውስጥ ያሉ ሰዎችን እንዴት መምከር እንደሚገባ ምን ልንማር እንችላለን? 

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡

ኢዮብ 15-31

እግዚአብሔር መከራ እንድንቀበል ከሚፈቅድባቸው ዓላማዎች አንዱ ሌሎች መከራ በሚቀበሉበት ጊዜ ማስተዛዘንና ማጽናናት እንድንችል ነው (2ኛ ቆሮንቶስ 1፡3-7 ተመልከት)። እግዚአብሔር ልጁን ኢየሱስ ክርስቶስን በማጣቱ ስለተሠቃየና ኢየሱስ ክርስቶስ ደግሞ በመስቀል ላይ በተቀበለው መከራ ስለተሠቃየ፥ በመከራችን ጊዜ እንዴት እንደሚያጽናናን ያውቃል (ዕብራውያን 2፡17-18)። እኛም ደግሞ መከራና ሥቃይ በምንቀበልበት ጊዜ፥ በዙሪያችን ያሉ መከራ የሚቀበሉ ሰዎችን ለመርዳት እንችላለን። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) መከራ የተቀበለ ሰው መከራ የሚቀበሉ ክርስቲያኖችን ለማጽናናት ከሌሎች የሚሻልባቸውን መንገዶች ዘርዝር። ለ) ይህ ነገር በቤተ ክርስቲያናችን ውስጥ በአሁኑ ጊዜ መከራ በመቀበል ላይ ያሉትን ሰዎች ለማጽናናት ከዚህ በፊት መከራ በተቀበሉ ሰዎች ምሳሌነት ስለ መጠቀም ምን ያስተምረናል? 

የኢዮብ ወዳጆች እንደ እርሱ መከራ አልተቀበሉም ነበር፤ ስለዚህ ሊራሩለት አልቻሉም። ለኢዮብ የሰጡት መልስ ሊታገሱት ያለመቻላቸው ሁኔታ እየጨመረ መምጣቱን የሚያሳይ ነበር። እነርሱ ለኢዮብ አጽናኞቹ ሳይሆኑ ከሳሾቹ ሆኑ። መልካም የሆኑ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነቶችን ቢጠቀሙም ትክክል አልነበሩም። አሳባቸውም ጥፋተኛ ያልነበረውንና ያለ ኃጢአቱ መከራ የተቀበለውን የኢዮብን ሕይውት የሚመለከት አልነበረም። 

የውይይት ጥያቄ፥ ኢዮብ 15-31 አንብብ። ሀ) የኢዮብ ወዳጆች በኢዮብ ላይ የቀረቡትን ክስ አሳጥረህ አቅርብ። ለ) ኢዮብ ለክሶቹ የሰጣቸውን መልሶች አሳጥረህ አቅርብ። ሐ) ከዚህኛው የመጽሐፈ ኢዮብ ክፍል የምትማራቸውን መንፈሳዊ እውነቶችን ዘርዝር። 

ኢዮብ 15-31 በኢዮብና በወዳጆቹ መካከል የተደረጉ ሁለተኛና ሦስተኛ ዙር ክርክሮች 

ኢዮብ 15፥ የኤልፋዝ ክስ፡- ኢዮብ ለወዳጆቹ በሚሰጠው ምላሽ እጅግ ቍጠኛ እየሆነ በመጣ ቁጥር፥ የወዳጆቹም ትዕግሥት እየቀነሰ መጣ። በእነዚህ ምዕራፎች ውስጥ የምናገኛቸው የወዳጆቹ ንግግሮች ትሕትና የጐደላቸው ናቸው። ኢዮብ ራሱን ለመከላከል በሚያደርገው ጥረት ውስጥ ሞኝነትንና ጻድቅ ያለመሆንን እንደሚታይበት በመግለጥ ኤልፋዝ ከሶታል። የኃጥአንን የመጨረሻ ዕድል በማስታወስ፥ ኢዮብን ንስሐ እንዲገባ አበረታትቶታል። 

ኢዮብ 16-17 የኢዮብ ምላሽ፡- ኤልፋዝ የኢዮብ ችግር ኃጢአተኝነቱ እንደሆነ አድርጎ በማቅረቡ፥ ኢዮብ ሁለት ዋና ዋና እውነቶችን መሠረት በማድረግ ምላሹን አቀረበ። በመጀመሪያ፥ ሊወነጀልበት የሚገባ ጉልህ የሆነ ኃጢአት እንደሌለበት ተናግሯል። በሁለተኛ ደረጃ፣ እግዚአብሔር የሚፈልገውን ነገር የማድረግ ችሎታ እንዳለውና ኢዮብን በደዌ መምታት እንኳ እንደሚችል ተናግሯል፤ ዳሩ ግን ኢዮብን ጎዳው፤ ምክንያቱም አሁን እርሱ ላይ የሚያደርገው ነገር ወዳጁ ሳይሆን ጠላቱ እንደሆነ የሚያስመስል በመሆኑ ነው፡፡

ኢዮብ 18፣ የበልዳዶስ ክስ፡- የበልዳዶስ ንግግር ያተኮረው በኃጥአት እጣ ፈንታ ላይ ነበር፡፡ ኢዮብን ክፉና ኃጢአተኛ ነህ ብሎ በቀጥታ ባይናገረውም እንኳ፣ የሚያመለክተው ግን ያንኑ ነበር፡፡ የኃጥአን ዕጣ ፈንታ በማሳየትና ኢዮብ ንስሐ ካልገባ በስተቀር የሚጠብቀውን ነገር በማመልከት አስጠንቅቆታል። 

ኢዮብ 19፥ የኢዮብ ምላሽ፡- ኢዮብ አሁንም ጥፋተኛ አለመሆኑን በመግለጽ ለበልዳዶስ ክስ ምላሽ ሰጥቶአል። ኢዮብ አሁን ያለበትን ስንመለከት በእግዚአብሔር እንደተፈረደበት ኃጢአተኛ ሰው ቢመስልም፣ ያልተናዘዘው ኃጢአት ግን አልነበረም። አሁን ተስፋ የቆረጠ ቢመስል፣ የሚቤዥው ሕያው እግዚአብሔር ስለሆነ፥ የሦስቱ ወዳጆቹ አስተሳሰብ ምንም ይሁን ምን እግዚአብሔር በመጨረሻ ሁሉን ግልጽ በማድረግ እንደሚያቆመው ተናግሯል (ኢዮብ 19፡25)። 

ኢዮብ 20፥ የሶፋር ክስ፡- የሶፋር ንግግር የሁለቱ ወዳጆቹ ንግግር ድግግሞሽ ነበር። እርሱም ስለ ኃጢአተኞች ዕጣ ፈንታ በመናገር ንስሓ እንዲገባ ኢዮብን አበረታትቶታል። 

ኢዮብ 21፥ የኢዮብ ምላሽ፡- ኢዮብ በዚህ ምላሹ ቀደም ሲል ወዳጆቹ የተናገሩትን ነገር ሁሉ በመከለስ ተቃውሞአቸዋል። በኢዮብና በወዳጆቹ መካከል የተደረገው ሁለተኛ ዙር ክርክር እንደተጠቃለለ፥ የኢዮብ ወዳጆች እያንዳንዳቸው የመጨረሻ ንግግራቸውን ያቀረቡበት ሦስተኛ ዙር ክርክር ቀጥሉአል (ኢዮብ 22-31)። በዚህ ዙር ንግግር ሶፋር አንዳችም ነገር አለማለቱ የሚያስገርም ነው። ኢዮብ በዚህ ዙር ለእያንዳንዳቸው መልስ በመስጠት፥ ለምን መከራ በመቀበል ላይ እንዳለ በመጠየቅና ከእግዚአብሔር ምን እንደሚፈልግ በመናገር አጠቃልሏል። 

ኢዮብ 22፥ የኤልፋዝ ክስ፡- ከኢዮብ ሦስት ወዳጆቹ ደጉና ምናልባትም በዕድሜ የላቀው ኤልፋዝ፥ አንድ ጻድቅ ሰው አንዳችም ጥፋት ሳይኖርበት ለምን መከራ እንደሚቀበል ለመረዳት አልቻለም ነበር። ስለሆነም እንደገና ኢዮብ ከኃጢአቱ ጋር እንዲፋጠጥና ንስሐ እንዲገባ ለማድረግ ሞከረ። 

ኢዮብ 23-24፥ የኢዮብ ምላሽ፡ – ኢዮብ ለኤልፋዝ ሲመልስ፥ እርሱ የሚፈልገው ጉዳዩን ያይለት ዘንድ እግዚአብሔርን ለመገናኘት እንደሆን ገልጿል። እግዚአብሔር ነፃ እንደሚያደርገው እርግጠኛ ነበር። ችግሩ ግን እግዚአብሔር የማይደረስበት መሆኑና ጉዳዩን ለእግዚአብሔር ለማቅረብ እመቻሉን መግለጹ ነበር። ሰይጣን እንደፈለገው፥ ኢዮብ እግዚአብሔርን ባይረግምም እንኳ፥ ቅንና ጻድቅ የሆነ ፍርድ እንዳላደረገ በመናገር እግዚአብሔርን ወቅሶታል። ለኢዮብ ትልቁ ተስፋ አስቆራጭ የሆንበት ጸሎቱንና ክሱን ባለመመለስ እግዚአብሔር ዝም በማለቱ ነበር። 

ኢዮብ 25 የበልዳዶስ ክስ፡- ወዳጆቹ በኢዮብ ላይ የሚያቀርቡት ክስ ተጠናቅቆ ነበር። ቢሆንም በልዳዶስ የመጨረሻ ንግግር የማድረግ ዕድል አግኝቶአል። ቀደም ሲል በኢዮብ ላይ ከቀረቡት ክሶቹ አንዳንዶቹን ደግሞ ተናግሮአቸዋል፤ አዲስ ትምህርቱ ግን ጥቂት ነው። ከዚህ በኋላ ሶፋር የሚናገረው አንዳችም ነገር አልነበረውም፤ ስለዚህ ዝም አለ። 

ኢዮብ 26-31፥ የኢዮብ የመጨረሻ ምላሽ፡- በመጨረሻ ኢዮብ የወዳጆቹ ክስ ሁሉ ስሕተት እንደሆነ አጠር አድርጎ ተናግሯል። ኢዮብ ጻድቅ መሆኑን ያውቅ ነበር። እንዲሁም እግዚአብሔር ትክክለኛ እንደሆንም ያውቅ ነበር። እነዚህ ሁለት እውነቶች እንዴት ሊስማሙ እንደሚችሉ ግን አያውቅም ነበር። ኢዮብ አሁን ካለበት መከራ፥ ችግርና ሥቃይ ይልቅ እጅግ የተሟላ በረከት የነበረበትን የቀድሞውን የደስተኛነት ሕይወቱን አስታወሰ። ኢዮብ በብርቱ ሥቃይና በድህነት ውስጥ የሆነው በኃጢአቱ ምክንያት እንዳልሆነ እርግጠኛ ነበር። 

የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ከእነዚህ ምዕራፎች የምትማራቸውን አንዳንድ እውነቶች ዘርዝር። ለ) የኢዮብ ወዳጆች ክስ ከብዙ ክርስቲያኖች አስተሳሰብ ጋር የሚመሳሰለው እንዴት ነው? ሐ) የተሳሳቱት እንዴት ነው? መ) ኢዮብን ለማበረታታት ማድረግ የነበረባቸው ነገር ምን ይመስልሃል? ያኔ አንተ ብትኖር ኖሮ ኢዮብን እንዴት ትመክረው ነበር?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የብሉይ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የመመዘኛ ጥያቄዎችን ለማግኘት ከታች ያለውን ሊንክ (መስፈንጠሪያ) ይጫኑ፡፡