ለጳውሎስ የተሰጠው የጌታ ጸጋ (1ኛ ጢሞ. 1፡12-20)

አብዛኛቹ ሐሰተኛ ትምህርቶች የሚመጡት አንድን መጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነት ነጥሎ ከማስተማር ነው። ብዙውን ጊዜ ሰይጣን በትንሽ እምነት ላይ በማተኮር መሠረታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነቶችን እንድንዘነጋ ለማድረግ ይሞክራል። በኤፌሶን ቤተ ክርስቲያንም የተከሰተው ይኸው ነበር። በመሆኑም ጳውሎስ የራሱን ሕይወት በምሳሌነት በመጥቀስ፥ መሠረታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነት ምን እንደሆነ ለጢሞቴዎስ ያስገነዝበዋል። እጅግ ጠቃሚውና አስፈላጊው እውነት የእግዚአብሔር አስደናቂ ጸጋ ነው። ይህ ጸጋ እንደ ጳውሎስ ያለውን በጣም ክፉ ሰው ወስዶ በክርስቶስ እንዲያምን ከማድረጉም በላይ፥ አገልጋዩ እንዲሆን ሾሞታል። (ጳውሎስ ደኅንነትን ከማግኘቱ በፊት አማኞችን ያስርና ይገድል የነበረ ነፍሰ ገዳይ መሆኑ ይታወቃል።) በጳውሎስ ላይ የነበረው ክፋት በሰዎችም ሁሉ ላይ የነበረ መሆኑ ግልጽ ነው። በምናደርጋቸው ነገሮች፥ በምንጠብቃቸው ሕግጋት ወይም እግዚአብሔርን ለማገልገል በምናከናውናቸው ተግባራት ላይ ትኩረት ማድረግ የለብንም። ብዙ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች እንደዚህ ዓይነት ዝንባሌ አላቸው። ይልቁንም በሕይወታችን ውስጥ በተገለጸው የእግዚአብሔር አስደናቂ ጸጋና ምሕረት ላይ አጽንኦት ልንሰጥ ይገባል። ዋናው ነገር በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በግልጽ የቀረበው መሠረታዊ ወንጌል እንጂ መጽሐፍ ቅዱስ በግልጽ ስለማያስተምራቸው እውነቶች የድምዳሜ አሳብ ማበጀት ወይም ደስ በሚያሰኙን የተወሰኑ እውነቶች ላይ ማተኮር አይደለም። ማተኮር ያለብን ግልጽና ጠቃሚ በሆነው መጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነት ላይ እንጂ፥ ግልጽ ባልሆነውና መንፈሳዊ ጠቀሜታ በሌለው አሳብ ላይ መሆን የለበትም። እንደ አለመታደል ሆኖ ግን የቤተ ክርስቲያን መሪዎች የዚህን ተቃራኒ እርምጃ ይወስዳሉ። በመሆኑም የወንጌልን እውነታዎች የሚያፋልሱትን የሐሰት አስተማሪዎች እየታገሱ እንደ መጠጣት፥ የሕፃናት ጥምቀት ወይም የጌታ ራት አወሳሰድ የመሳሰሉትን ልምምዶች ከእነርሱ በተለየ መንገድ የሚያከናውኑትን ክርስቲያኖች አጥብቀው ይቃወማሉ።

ጢሞቴዎስ ዓይናፋርና ሐሰተኛ ትምህርት የሚያቀርቡትን ሰዎች ለመጋፈጥ ያልደፈረ ይመስላል። ጳውሎስ ግን እንዲጋደል ይነግረዋል። የሐሰተኛ አስተማሪዎች ትምህርታቸውን እንዲያቀርቡ በመፍቀድ የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ሰይጣን እንዲያጠፋ ከመፍቀድ ይልቅ፥ ጢሞቴዎስ የማጥቃት እርምጃ እንዲወስድ ተነግሮታል። የሚዋጋውም በሁለት መንገዶች ነው። በመጀመሪያ፥ ግላዊ ውጊያ ማካሄድ ነበረበት። ይኸውም እውነትን አምኖ በንጽሕና ይመላለስ ዘንድ ሕይወቱንና ምስክርነቱን መጠበቅ እንዳለበት የሚያስገነዝብ ነው። ሁለተኛ፥ ሐሰተኛ ትምህርትን የሚያስፋፉ ሰዎችን በመከላከልና ምእመናን እውነትን እንዲከተሉ በማድረግ የአደባባይ ውጊያ ማካሄድ ነበረበት። የትንቢት ስጦታው የእግዚአብሔርን ፈቃድና እውነትን እንዲያውቅ ያስችለው ነበር። ሰዎችን ፈርቶ ስጦታውን መደበቁ ወይም አለመጠቀሙ ትክክል አልነበረም። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ ራሱንና ቤተ ክርስቲያኒቱን ለመከላከል አለመጣሩ እምነትን ሊያፈራርስ የሚችል አደገኛ ነገር መሆኑን አስገንዝቧል። ጳውሎስ ከእምነታቸው የወደቁትን ሁለት ሰዎች ይጠቅላል። እነዚህም ሄሜኔዎስና እስክንድሮስ ናቸው። ምንም እንኳን በእምነት ላይ ያሉ ቢሆኑም፥ ስድብን ለማቆም ይማሩ ዘንድ ለሰይጣን አሳልፎ ሰጣቸው። እነዚህ ሰዎች ምን ዓይነት ኃጢአት እንደ ፈጸሙ አናውቅም። ምናልባትም የሐሰት ትምህርት እያስፋፉ ወይም በኃጢአት እየተመላለሱ ይሆናል።

ለሰይጣን አሳልፎ መስጠት ማለት ምን ማለት ነው? ይህ ጳውሎስ የቤተ ክርስቲያንን የሥነ ሥርዓት እርምጃ ለመግለጽ የሚጠቀምበት ቃል ነው። አንድ ሰው በተለይም በመሪነት የሚያገለግል ግለሰብ በዐመፃ መንፈስ ተነሣሥቶ መንፈሳዊ ሕይወት ላለመኖር ወይም እውነትን ላለመከተል በሚመርጥበት ጊዜ ጳውሎስ የቤተ ክርስቲያን የቅጣት እርምጃ ይወስድበት ነበር። ይህንንም የሚያደርገው ከአማኞች ኅብረት ግለሰቡን በማግለል ነበር። ጳውሎስ የአማኞች ኅብረት አካል መሆኑ ከሰይጣን ቀጥተኛ ጥቃቶች እንደሚከላከል ያውቅ ነበር። ምክንያቱም በዚህ ኅብረት ውስጥ ክርስቶስ በተለየ ሁኔታ ይኖራልና። ከዚህ የአማኞች ኅብረትና ከመንፈስ ቅዱስ ጥበቃ ውጪ መሆኑ ሰውዬውን ለሰይጣን ጥቃት ያጋልጠዋል። ይህ ግን ሰይጣን ሰውዬውን ወደ ጠለቀ ኃጢአት እንዲመራው ለማድረግ የታሰበ አልነበረም። ይልቁንም ሰይጣን አካላዊ ጤናውን ወይም በዐመፀኛነቱ ከቀጠለ ሞትን በማስከተል ከኃጢአቱ ንስሐ እንዲገባ ያደርገዋል ከሚል አሳብ የመነጨ ነበር። በመሆኑም ጳውሎስ እነዚህ ሰዎች ከቤተ ክርስቲያን ኅብረት ወጥተው እንዲቀጡ አዟል። ይህም በ1ኛ ቆሮንቶስ ምዕራፍ 5 ውስጥ ከተጠቀሰውና በኃጢአት ውስጥ ከሚኖር ግለሰብ ሕይወት ጋር የሚመሳሰል ነበር። ጳውሎስ ይህንን ያደረገው ኃጢአት የሠራውን ግለሰብ ለመቅጣት ብቻ አልነበረም። ሌሎች አማኞች በእግዚአብሔር ላይ ዐመፅ እንዳይፈጽሙና የቤተ ክርስቲያንን ንጽሕና እንዲጠብቁ ለማስጠንቀቅ ነበር።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ለቤተ ክርስቲያን በዐመፀኝነት መንፈስ ተነሣሥተው ከኃጢአት ወይም ከሐሰተኛ ትምህርት ለመመለስ የማይፈልጉትን ሰዎች መቅጣት አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው? ለ) ቤተ ክርስቲያንህ አማኞችን የቀጣችበትን ሁኔታ ግለጽ። ሐ) ዓላማቸው ምን ነበር? መቅጣት ወይስ ማስተማር? መ) በቤተ ክርስቲያን ቅጣት ውስጥ ትክክለኛ ምክንያት አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

ጳውሎስ ጢሞቴዎስ በሕጎች ላይ ባለማተኮር የወንጌሉን እውነት እንዲጠብቅ ያስጠነቅቀዋል (1ኛ ጢሞ. 1፡1-11)

ለ20 ዓመታት የቤተ ክርስቲያን ሽማግሌ ሆኖ አገልግሏል። ሚስቱ መልካም መንፈሳዊት ሴት ስትሆን፥ ልጆቹም በእግዚአብሔር እውነት ይጓዙ ነበር። በተለይም ኮሚኒዝም በሥልጣን ላይ በነበረበት ወቅት እግዚአብሔር ስንታየሁን በብዙ መንገዶች ተጠቅሞበታል። የኋላ የኋላ ግን በመንፈሳዊ ዕድገትና ባሕርያት ላይ ከማተኮር ይልቅ ሕይወቱ እያዘቀዘቀ እንዲሄድ አድርጓል። አንድ ቀን በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እየሠራ እያለ አንዲት ቆንጆ ወጣት ስለ ግል ጉዳይዋ ልታማክረው መጣች። ስንታየሁ ከተለያዩ ውይይቶች በኋላ ከዚህች ልጅ ጋር ወሲባዊ ኃጢአት ፈጸመ። ከዚህም የተነሣ ሚስቱን ፈታ። ከቤተ ክርስቲያን መሪነቱም ወረደ። ከዚያ በኋላ እንደ ማንኛውም ዓለማዊ ሰው ይኖር ጀመር።

በላይነሽ በቤተ ክርስቲያኗ ውስጥ የታወቀች ሴት ነበረች። የቤተ ክርስቲያኒቱ የጸሎት ቡድን መሪ ከመሆኗም በላይ፥ የአጥቢያ ቤተ ክርስቲያንና የቀጠና የሴቶች ማኅበር መሪም ነበረች። አንድ ቀን ባሏ ከፍተኛ ደመወዝ በሚከፍል መንግሥታዊ ያልሆነ ድርጅት (መያድ) ውስጥ ሥራ አገኘ። ብዙም ሳይቆይ እርሷም በዚሁ ድርጅት ውስጥ ተቀጠረች። ነገር ግን ከሥራው ጋር በተያያዘ እርሷና ባለቤቷ ሊወስኑዋቸው የሚገቡ ነገሮች ተከትለው መጡ። ድርጅቱ እርሱን በሰሜን ኢትዮጵያ እርሷን ደግሞ በደቡብ ኢትዮጵያ ውስጥ መደባቸው። ለእነዚህ ሰዎች ቤተሰባቸው ሥራው ከሚያስገኘው ገንዘብ የበለጠ አስፈላጊ ነበር? እርሱ ሁለት ትልልቅ ልጆችን እርሷ ደግሞ ሁለት ትንንሽ ልጆችን ይዘው በተለያዩ ቦታዎች መኖር ጀመሩ። እርስ በርሳቸው ብዙም ሳይገናኙ በሚያገኙዋቸው ገንዘብና ጥቅማ ጥቅሞች መደሰታቸውን ቀጠሉ። መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ብዙ ገንዘብ ቢከፍሉም ከሠራተኞቻቸው ብዙ ሥራ ይጠብቃሉ። በመሆኑም በላይነሽ ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ወይም የጸሎት ስብሰባዎች ለመሄድ የምትችልበትን ጊዜ ልታገኝ አልቻለችም። ብዙውን ጊዜ እሑድ እሑድ ቀን ስብሰባዎች ይካሄዳሉ። ይህም ወደ ቤተ ክርስቲያን እንዳትሄድ ከለከላት። ከሁለት ልጆቹ ጋር በሰሜን የሚኖረው ባለቤቷ ምግብ የምታዘጋጅላቸው ሠራተኛ ቀጠረ። የኋላ ኋላ ግን ከዚህችው ሠራተኛ ጋር አብሮ ይተኛ ጀመር። ምንም እንኳ ሥራው፥ ገንዘቡና ተራርቆ መኖሩ ከእግዚአብሔር ጋር የነበራቸውን ግንኙነት የሚቀንስና እነርሱንም የሚያራርቃቸው መሆኑን ቢገነዘቡም፥ ገንዘብ የሚያስገኘውን ጥቅም ለማጣት አልፈለጉም። ከዚህም የተነሣ ብዙም ሳይቆይ መንፈሳዊ ሕይወታቸው በጽኑ ተጎዳ።

ሙሉጌታ ለረጅም ጊዜያት የቤተ ክርስቲያን መሪ ሆኖ ሲያገለግል ቆይቷል። ምንም እንኳን ሙሉጌታ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ቡድን አባል ቢሆንም፥ የእግዚአብሔርን ቃል ለማጥናት ወይም እውነትን በማወቅ ለማደግ ጊዜ አልወሰደም። ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በሚያስተምርበት ጊዜ ሁሉ ስለ ደኅንነት ወይም አንድ ሰው ጥሩ ክርስቲያን ለመሆን ሊያደርጋቸው ስለሚገቡ ነገሮች ከመናገር የበለጠ አሳብ አያቀርብም። አንድ ቀን አንድ ሐሰተኛ አስተማሪ ወደ እነ ሙሉጌታ ቤተ ክርስቲያን መጥቶ መጽሐፍ ቅዱስ የሥላሴን አስተምህሮ እንደማያስተምር ገለጸ። ይህ ሰው በብሉይ ኪዳን ዘመን አብ፥ በምድር ላይ በነበረ ጊዜ ደግሞ ወልድና አሁን ደግሞ በሰዎች ልብ ውስጥ መንፈስ ቅዱስ ሆኖ የሚኖር አንድ አምላክ ብቻ እንዳለ አስተማረ። ይህ ግለሰብ የተወሰኑ ጥቅሶችን ያለ አውዳቸው ከመጽሐፍ ቅዱስ ፈልቅቆ በማውጣት ሙሉጌታ እውነተኛ ክርስቲያን አለመሆኑን አሳየው። በመሆኑም ሙሉጌታ የቀድሞ አሳቡን ለውጦ ወደ ሌላ ቤተ ክርስቲያን ተዛወረ። ይህም ከእውነት ወደ ሐሰተኛ ትምህርት እንዲቅበዘበዝ አደረገው።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) እነዚህ ሁሉ መሪዎች እግዚአብሔር ለሕይወታቸው ካቀደው ዓላማ እንዲኮበልሉ ያደረጋቸው ችግር ምን ነበር? በቤተ ክርስቲያንህ እነዚህን ሦስት ችግሮች እንዴት እንደተመለከትህ ግለጽ። ለ) ለቤተ ክርስቲያን መሪዎች ከእነዚህ ሦስት ችግሮች መራቅ እጅግ አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው?

የጢሞቴዎስ መጽሐፍ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ለክርስቶስ ውጤታማ አገልግሎት ይሰጡ ዘንድ ሕይወታቸውን በጥንቃቄ እንዲጠብቁ ያስጠነቅቃቸዋል። የወሲብ ሕይወታችንን በመጠበቅ ንጹሐን ሆነን መመላለስ ይኖርብናል። ለእግዚአብሔር ከምናገለግለው አገልግሎት ወይም ከቤተሰባችን እንዳይበልጥብን የገንዘብ ፍቅር ራሳችንን መጠበቅ አለብን። ከሐሰት ትምህርቶችም ራሳችንንና የቤተ ክርስቲያናችንን ምእመናን መጠበቅ ይኖርብናል። እነዚህ ሦስት ችግሮች ዛሬ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ባለማቋረጥ የሚጋፈጧቸው ችግሮች ናቸው። ጳውሎስ በዚህ የጢሞቴዎስ መልእክት ውስጥ ጢሞቴዎስና የቤተ ክርስቲያን መሪዎች በሙሉ ልባቸውን እንዲጠብቁ፥ ሕይወታቸውን እንዲጠብቁና እምነታቸውን በንጽሕና እንዲይዙ ያስጠነቅቃል።

ጳውሎስ ከሮም እስር ቤት ከተፈታ በኋላ በአውሮፓና በእስያ ውስጥ የሚገኙትን አንዳንድ አብያተ ክርስቲያናት የጎበኘ ይመስላል። በዚህም ጊዜ ጢሞቴዎስና ቲቶ አብረውት ይጓዙ ነበር። ጳውሎስ የቆጵሮስን ቤተ ክርስቲያን እንዲመሠርትና አንዳንድ ችግሮቻቸውን በማስወገድ ረገድ ይረዳቸው ዘንድ ቲቶን እዚያው ተወው። የኤፌሶን ቤተ ክርስቲያን የምትጋፈጣቸውን ችግሮች ለማስተካከልም ጢሞቴዎስን በኤፌሶን አቆየው። ጳውሎስ ቶሎ ወደ ኤፌሶን ለመመለስ እያሰበ ሳይሆን አይቀርም ወደ መቄዶኒያ የሄደው። ጳውሎስ እንዳሰበው በፍጥነት ባለመመለሱና ጢሞቴዎስም ወደ መቄዶኒያ ለመሄድ እያቀደ በመሆኑ፥ ጳውሎስ ይህንኑ የ1ኛ ጢሞቴዎስ መልእክት በመጻፍ ጢሞቴዎስ በኤፌሶን መሥራቱን እንዲቀጥል ይነግረዋል። በተጨማሪም ጳውሎስ በዚህ መልእክቱ ውስጥ የጢሞቴዎስ አገልግሎት በኤፌሶን ምን መሆን እንዳለበት ያብራራል። በዚህ መልእክት ውስጥ አንዳንድ ጠቃሚ ትምህርቶች ቀርበዋል። እነዚህም ሁሉም የቤተ ክርስቲያን መሪዎች በጥንቃቄ ሊያጤኗቸውና ሊከተሏቸው የሚገቡ ናቸው።

ሰይጣን የቤተ ክርስቲያን ጠንካራው ጠላት ሲሆን፥ ቤተ ክርስቲያን ውጤታማነቷን እንድታጣና እንድትጠፋ ከፍተኛ ጥረት ያደርጋል። ሰይጣን ቤተ ክርስቲያንን ከሚዋጋባቸው ቀዳማይ መንገዶች አንዱ መሪዎቿን ማጥቃት ነው። ቤተ ክርስቲያን ከመሪዋ መንፈሳዊ ሕይወት አልፋ ልታድግ አትችልም። መሪዎች መንፈሳዊ ምስክርነታቸውን ካጡ፥ ሕይወታቸው ከቆሸሸ፥ እምነታቸውን ካመቻመቹ፡ ሰይጣን መሪውን ብቻ ሳይሆን ቤተ ክርስቲያኒቱንም አሸንፎአል ማለት ነው። በተጨማሪም አምልኮ፥ መሪዎቹን በሚመርጡበት ሁኔታ፥ እርስ በርሳቸው በሚዛመዱባቸው መንገዶች ቤተ ክርስቲያንን ለማጥቃት ይሞክራል። ቤተ ክርስቲያን እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ እንድትንቀሳቀስ ከተፈለገ፥ በአግባቡ የተመረጡ መሪዎች፥ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ለድሆች እንክብካቤ የተወጠነ ዕቅድና በማኅበረሰብ ውስጥ መልካም ምስክርነት ያለው የአባላት አኗኗር ወሳኝ ነው። ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ የሰጠው ምክር እነዚህን ነጥቦች ይዳስሳል።

በአብዛኛቹ መልእክቶቹ እንደተለመደው፥ ጳውሎስ ይህንን መልእክት በእግዚአብሔር ፈቃድ የኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያ የሆነ ጳውሎስ በማለት ይጀምራል። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ የኤፌሶን ቤተ ክርስቲያንን ለመምራት የሚጠቀምበትን ደብዳቤ ሲጽፍ በሐዋርያዊ ሥልጣኑ ላይ አጽንኦት ሰጥቷል። ዛሬ ይህንን እውነት የማንቀበል ከሆነ ይህ የጳውሎስን የሐዋርያነት ሥልጣን ብቻ ሳይሆን እነዚህን ቃላት የጻፈውን የመንፈስ ቅዱስ ሥልጣንም ቸል እያልን ነው ማለት ነው።

ጳውሎስ ጢሞቴዎስ ለሁለት ዓይነት ትምህርቶች ጥንቃቄ እንዲያደርግ በመምከር ይጀምራል። በመጀመሪያ፥ ተረቶችና ፍፃሜ የሌላቸው የትውልድ ታሪኮች ነበሩ እነዚህ ነገሮች ምን እንደሚያካትቱና የሚያስተምሯቸው ደግሞ አይሁዶች ወይም አሕዛብ መሆናቸውን መጽሐፍ ቅዱስ በግልጽ አይጠቅስም። ነገር ግን እነዚህ ነገሮች ምንም ዓይነት መንፈሳዊ ለውጥ የማያስከትሉ ሥነ መለኮታዊ ወይም ምሁራዊ ክርክሮች ሳይሆኑ አይቀሩም። ይህ ቤተ ክርስቲያንን ከማነጽና መንፈሳዊ ዕድገትን ከማምጣት ይልቅ የሚከፋፍሉ ሥነ መለኮታዊ ጉዳዮችን ለምንከታተል ሰዎች ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ነው። ስለ እነዚህ ደቃቅ አስተምህሮዎች መከራከሩ ብዙውን ጊዜ ከንቱ ድካም ነው። ውጤቱም ክርስቶስን የማያስከብር ክፍፍል በክርስቲያኖች መካከል ማስከተል ነው። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ የንጹሕ ልብ፥ የፍቅር፥ የመልካም ሕሊናና የእውነተኛ እምነት ምንጭ በሆኑት የእግዚአብሔር ቃል እውነቶች ላይ እንዲያተኩር ያሳስሰዋል።

ሁለተኛ፥ በግልጽ ከእውነት ያፈነገጡና ሰዎችን ከቤተ ክርስቲያን የሚያስኮበልሉ ትምህርቶች ነበሩ። ጳውሎስ በሁሉም መልእክቶቹ ውስጥ ማለት ይቻላል ሰይጣን ሰዎችን ከቤተ ክርስቲያን ለማስኮብለል የሚጠቀምባቸውን የተለያዩ የሐሰት ትምህርቶች የሚመለከት ትምህርት ያቀርባል። ጳውሎስ ባለማቋረጥ ከእነዚህ የሐሰት ትምህርቶች ጋር መዋጋትና ለእውነት መጋደል ከነበረበት፥ ዛሬም የቤተ ክርስቲያን መሪዎች በአብያተ ክርስቲያኖቻችን ተመሳሳይ ሁኔታዎች እንደሚኖሩ መገንዘብ ይኖርባቸዋል። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ በኤፌሶን እንዲቆይ የፈለገበት ዋነኛው ምክንያት በዚያች ቤተ ክርስቲያን ውስጥ አንዳንድ ሰዎች ሐሰተኛ አስተምህሮዎችን ያስፋፉ የነበሩ መሆናቸው ነበር። ከእነዚህም የሐሰት ትምህርቶች አንዱ ስለ ሕግ የተሳሳተ ግንዛቤ መያዝ ነበር። ጳውሎስ በአግባቡ ከተጠቀሙበት የብሉይ ኪዳን ሕግ መልካም መሆኑን ያምናል። ሕግ የተሰጠው ደኅንነትን ለማስገኘት ወይም የመንፈሳዊነት ማረጋገጫ እንዲሆን አልነበረም። ይልቁንም ሕግ የተሰጠው የሰዎችን የልብ ክፋት ለመቆጣጠርና ፈሪሀ እግዚአብሔር የሌላቸውን ተግባራት ለመገደብ ነበር።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ሰይጣን በእነዚህ ሁለት ዓይነት የተሳሳቱ ትምህርቶች እማካኝነት ቤተ ክርስቲያንን ሲያጠቃ የተመለከትከው እንዴት ነው? ለ) በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሚዛናዊነቱን የጠበቀ ትምህርት እንዲሰጥ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ምን ሊያደርጉ ይችላሉ?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የ1ኛ ጢሞቴዎስ መዋቅር እና አስተዋጽኦ

የ1ኛ ጢሞቴዎስ መዋቅር

1ኛ ጢሞቴዎስ መልእክት በዋነኛነት ልምድ ያካበተ የቤተ ክርስቲያን አገልጋይ ገና ወጣት ለሆነ አገልጋይ ያስተላለፈው ምክር ነው። ጳውሎስ መንፈሳዊ ልጁና ወጣት የቤተ ክርስቲያን መሪ የሆነው ጢሞቴዎስ ንጹሕ ሕይወት ለመምራትና ቤተ ክርስቲያኒቱንም በንጽሕና ለመጠበቅ ይችል ዘንድ ሊያውቃቸው የሚገባቸውን አንዳንድ ነገሮች ያስገነዝበዋል። ምንም እንኳ በመጽሐፉ ውስጥ ግልጽ የሆነ አስተዋጽኦ ባንመለከትም፥ ጠቅለል ባለ መልኩ በሦስት ዐበይት ክፍሎች ሊከፈል ይችላል።

1) የቤተ ክርስቲያን መሪ ለሆነው ጢሞቴዎስ የተሰጠ የግል ምክር (1ኛ ጢሞ. 1)። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ እውነተኛውን የእምነት ትምህርት ትቶ ሐሰተኛ ትምህርቶችን እንዳይከተል ወይም ክርስቶስን ከማመን ወደ ኋላ እንዳይመለስ ያስጠነቅቀዋል። በሐሰተኛ ወይም ትርጉም በሌላችው ትምህርቶች ተወስደው እምነታቸውን የጎዱ ሌሎች የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ነበሩ። በሕይወታቸው እግዚአብሔርን የማያስከብሩና እምነታቸው የፈረሰባቸው አገልጋዮችም እንዲሁ ነበሩ።

2) የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ስለሚያስተዳድርበት ሁኔታ የተሰጠ ምክር (1ኛ ጢሞ. 2፡1-6፡2)። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ ቤተ ክርስቲያንን እንዴት እንደሚያስተዳድር ይመክረዋል። በዚህ ክፍል ውስጥ ጳውሎስ ስለ ጸሎት ተገቢ አለባበስ፥ የቤተ ክርስቲያን መሪዎችን ስለ መምረጥ፥ የሐሰተኛ አስተማሪዎችን ስለ መቋቋም፥ መበለቶችን መንከባከብና ስለ ባሮች ትኩረት ሰጥቶ አስተምሯል።

3) የቤተ ክርስቲያን መሪ ለሆነው ጢሞቴዎስ የተሰጠ የግል ምክር (1ኛ ጢሞ. 6፡3-21)። ጳውሎስ አሁንም የቤተ ክርስቲያንን መሪ ውጤታማነት ሊያጠፉት ስለሚችሉት ነገሮች ጢሞቴዎስን በማስጠንቀቅ የመጀመሪያ መልእክቱን ይደመድማል። በገንዘብ ፍቅር እንዳይነደፍና ሕይወቱን በእግዚአብሔር ዓይኖች ፊት በንጽሕና እንዲጠብቅ ይነግረዋል።

የ1ኛ ጢሞቴዎስ አስተዋጽኦ

  1. የቤተ ክርስቲያን መሪ ለሆነው ጢሞቴዎስ የተሰጠ የግል ምክር (1ኛ ጢሞ. 1)።

ሀ) ጳውሎስ ጢሞቴዎስ የወንጌልን እውነት እንዲጠብቅ ያስጠነቅቀዋል (1ኛ ጢሞ. 1፡1-11)።

ለ) ጳውሎስ ወንጌሉ ክርስቶስ ለኃጢአተኞች ካለው ፍቅር እንደሚመነጭ የራሱን የግል ተሞክሮ በመግለጽ ያብራራል (1ኛ ጢሞ. 1፡12-17)።

ሐ) ጳውሎስ ጢሞቴዎስ በኃጢአት እንዳይወድቅ ትምህርቱንና የግል ሕይወቱን ንጽሕና እንዲጠበቅ ይመክረዋል (1ኛ ጢሞ. 1፡18-21)።

  1. የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ስለ ማስተዳደር የተሰጠ ምክር (1ኛ ጢሞ. 2፡1-6፡2)።

ሀ) አንድ የቤተ ክርስቲያን መሪ ምእመናን የጸሎት ሰዎች እንዲሆኑ ያስተምራል (1ኛ ጢሞ. 2፡1-8)።

ለ) የቤተ ክርስቲያን መሪ ሴቶች በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ምሳሌያዊ ሕይወት እንዲኖሩ ይረዳቸዋል (1ኛ ጢሞ. 2፡9-15)።

ሐ) የቤተ ክርስቲያን መሪ ምእመናን ሽማግሌዎችንና ዲያቆናትን በጥንቃቄ እንዲመርጡ ይረዳቸዋል (1ኛ ጢሞ. 3)።

መ) የቤተ ክርስቲያን መሪ የሐሰት አስተማሪዎችን ለመከላከል የእምነትን እውነት ይጠብቃል (1ኛ ጢሞ. 4)።

ሠ) የቤተ ክርስቲያን መሪ ቤተ ክርስቲያኒቱ መበለቶችን የምትንከባከብበትን መንገድ እንድታዘጋጅ ይረዳል (1ኛ ጢሞ. 5፡1-16)።

ረ) የቤተ ክርስቲያን መሪ ያለ አድልዎ በሚያበረክተው አገልግሎት በምእመናን ሊከበር ይገባዋል (1ኛ ጢሞ. 5፡17-24)።

ሰ) የቤተ ክርስቲያን መሪ ሠራተኞች (ባሪያዎች) ከአሠሪዎቻቸው (ከጌቶቻቸው) ጋር ተገቢ ግንኙነት እንዲኖራቸው ይረዳል (1ኛ ጢሞ. 6፡1-2)።

  1. የቤተ ክርስቲያን አገልጋይ ለሆነው ጢሞቴዎስ የተሰጠ ግላዊ ምክር (1ኛ ጢሞ. 6፡3-21)

ሀ) ጢሞቴዎስ ራሱን ከገንዘብ ፍቅር ማራቅ ያስፈልገው ነበር (1ኛ ጢሞ. 6፡3-10)

ለ) ጢሞቴዎስ በሰዎች ሁሉ ፊትና በእግዚአብሔር ንጹሕ ሆኖ ለመገኘት ይችል ዘንድ ሕይወቱንና እምነቱን መጠበቅ ያስፈልገው ነበር (1ኛ ጢሞ. 6፡11-21)።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የ1ኛ ጢሞቴዎስ ልዩ ባሕርያት

1) የ1ኛ ጢሞቴዎስ መልእክት ለጢሞቴዎስ የግል ምክሮችን የሚለግስና ለቤተ ክርስቲያንም የሚያገለግል መልእክት ነው። ይህ ቀደም ሲል ከተመለከትናቸውና ጳውሎስ ለአብያተ ክርስቲያናት ወይም ለተወሰኑ እማኞች ቡድን ከላካቸው መልእክቶች የተለየ ነው። ለምሳሌ ያህል፥ ጳውሎስ ከሰጣቸው ምክሮች አንዳንዶቹ የጢሞቴዎስን ግላዊ ሁኔታ ያገናዘቡ ነበሩ። ጳውሎስ ጢሞቴዎስን ልጄ እያለ በመጥራት (1ኛ ጢሞ. 1፡18)፥ በልጅነቱ የበታችነት ስሜት እንዳይሰማው (1ኛ ጢሞ. 4፡12)፥ እንዲሁም ላለበት በሽታ ጥቂት የወይን ጠጅ እንዲጠጣ ይመክረዋል (1ኛ ጢሞ. 4፡23)። ነገር ግን በዚህ መልእክት ውስጥ የሚገኙ አብዛኞቹ ጉዳዮች ጢሞቴዎስ በኤፌሶን ከተማ ቤተ ክርስቲያንን በሚገባ እንዲያደራጅ የሚያሳስቡ ነበሩ። ይህ መልእክት ምናልባትም ጢሞቴዎስ እንደ መመሪያ ሊከተለውና ከእርሱ በኋላ የሚመጡ የቤተ ክርስቲያን መሪዎችም በዚሁ መንገድ ቤተ ክርስቲያንን እንዲመሠርቱ የሚያመለክት ሳይሆን አይቀርም።

2) የ1ኛ ጢሞቴዎስና የቲቶ መልእክቶች የቀድሞዎቹ አብያተ ክርስቲያናት እንዴት ይደራጁ እንደነበር ያስገነዝቡናል። ምንም እንኳን በሐዋርያት ሥራ ውስጥ ዲያቆናትና ሽማግሌዎች የተጠቀሱ ቢሆንም፥ ሽማግሌዎች በተወሰኑ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ማገልገላቸውን ወይም ዲያቆናት በተወሰኑ ቦታዎች ብቻ መገኘታቸውን በዝርዝር እንመለከትም። የጢሞቴዎስ መልእክት በአዲስ ኪዳን ዘመን የተለመደው የቤተ ክርስቲያን አመራር ዲያቆናትንና ሽማግሌዎችን እንደሚያካትት ያብራራል። እነዚህ መሪዎች እንዴት እንደሚመረጡ ግን የተገለጸ ነገር የለም። በሐዋርያት ይሆን የሚሾሙት? ወይስ በምእመናን ይመረጡ ነበር? ይህም አንድ ዓይነት የአመራር መዋቅር መርጠን በአዲስ ኪዳን ልናስደግፈው እንደማንችል ያስገነዝባል። ጳውሎስ ለአገልግሎቱ ስለሚያስፈልግ ውጫዊ የብቃት መለኪያም የገለጸው ነገር የለም። የቀድሞይቱ ቤተ ክርስቲያን ትኩረት የምትሰጠው በውስጣዊ ብቃቶች ላይ ነበር። ከዚህም የተነሣ በባሪያና ጨዋ፥ ማንበብ በሚችልና በማይችል፥ ወይም በሀብታምና ድሃ መካከል ልዩነት አይደረግም ነበር። ሁለቱም ውስጣዊ ብቃቶችን ካሟሉ በመሪነት ሊያገለግሉ ይችሉ ነበር። ሌላው በጳውሎስ መልእክቶች ውስጥ የሽማግሌ አገልግሎት ከዲያቆን የሚለይባቸው ነጥቦች ሰፍረው አንመለከትም።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) በቤተ ክርስቲያንህ ሽማግሌዎችን ወይም ዲያቆናትን ለመምረጥ በዋናነት የሚወሰዱ ብቃቶች ምን ምንድን ናቸው? ትኩረት የሚሰጠው እንደ ታዋቂነት፥ ትምህርት፥ ሀብት፥ መልካም ቤተሰባዊ ሥረ መሠረት ላሉት ውጫዊ ብቃቶች ነው ወይስ እንደ የጸሎት ሕይወት፥ የማስተማር ችሎታ፥ መንፈሳዊነት፥ ላሉ መንፈሳዊ ብቃቶች ነው? ለ) ብዙ መሪዎች ከመንፈሳዊ ብስለታቸው ይልቅ በጎሳቸው፥ በቤተሰባቸው ወይም በትምህርት ደረጃቸው ምክንያት የሚመረጡት ለምንድን ነው? ሐ) ይህ ቅድሚያ ስለምንሰጣቸው ነገሮች ምን ያሳያል?

3) ጳውሎስ ሰዎች ሊያምኑት፥ ሊጠብቁትና ለሌሎች ሊያስተላልፉ ስለሚገባው ወንጌል አጽንኦት ሰጥቶ ይናገራል። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ አዲሱን ትውልድ ለማስደሰት አዳዲስ መረጃዎችን እንዲፈጥር አይጠብቅበትም ነበር። ይልቁንም ጢሞቴዎስ ብዙ ጊዜ ጳውሎስ ወንጌል ሲሰብክ ስለሰማ ይህንኑ እውነት በጥንቃቄ ለሌሎች እንዲያስተላልፍ ይፈልጋል (1ኛ ጢሞ. 1፡3-11)። ምንም እንኳን ወንጌሉን የምንሰብክበት መንገድ ከባህል ባህል ወይም ከትውልድ ትውልድ ሊለያይ ቢችልም፥ የወንጌሉ አስኳል ይዘት መለወጥ የለበትም። ሁልጊዜም ወንጌሉ ክርስቶስ ብቸኛው የመዳን መንገድ መሆኑን፥ ለኃጢአታችን መሞቱንና ሰው ድነትን (ደኅንነትን) የሚያገኘው በክርስቶስ በማመን መሆኑን አጽንቶ መናገር አለበት። ሰባኪው ጢሞቴዎስ፥ ጳውሎስ ወይም ዛሬ ያለነው እኛ ብንሆን ወይም ሰውዬው በቻይና፥ ዩናይትድ ስቴትስ፥ ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ቢኖር ይህ የመልእክት አስኳል መለወጥ የለበትም። ኃይማኖቶች ሁሉ ወደ እግዚአብሔር ይመራሉ የሚለው ዓይነት የትኛውም የወንጌሉን አስኳል የሚለውጥ ትምህርት ወንጌሉን በመለወጥ ከእግዚአብሔር ስለሚያርቀን ሐሰተኛነቱ ሊገለጥ ይገባል።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) እያንዳንዱ ክርስቲያን የወንጌልን ምንነት በግልጽ መገንዘቡ አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው? ለ) ሐሰተኛ አስተማሪዎች በኢትዮጵያ ውስጥ የወንጌሉን አስኳል እንዴት እንደሚለውጡ ምሳሌዎችን ዘርዝር።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የ1ኛ ጢሞቴዎስ ዓላማ

1) በኤፌሶን ጳውሎስ የሰጠውን ኃላፊነት ለማሟላት ደፋ ቀና ይል ለነበረው ጢሞቴዎስ ሥልጣንን ለመስጠት። ጢሞቴዎስ ሐዋርያ ባለመሆኑ የጳውሎስ ዓይነት ሥልጣን አልነበረውም። ስለሆነም ትምህርቱን ተቀባይነት ያለው ለማድረግ ጳውሎስ የጻፈለትን ደብዳቤ ለአብያተ ክርስቲያናቱ ማሳየት ይችል ነበር።

2) በኤፌሶን ቤተ ክርስቲያን ውስጥ የሐሰት ትምህርት በመስፋፋት ላይ ነበር። በመሆኑም ጳውሎስ ጢሞቴዎስ እነዚህን የሐሰት ትምህርቶች እንዲከላከል አዞታል (1ኛ ጢሞ. 1፡3-20)። እነዚህ የሐሰት አስተማሪዎች እነማን እንደሆኑ በግልጽ አልተጠቀሰም። ምናልባትም እነዚህ ሰዎች ክርስቲያኖች ሊጠብቋቸው ይገባል የሚሏቸውን አንዳንድ የብሉይ ኪዳን ትምህርቶች የሚያስተምሩ አይሁዶች ሳይሆኑ አይቀሩም። ምናልባትም ደግሞ እነዚህ የሐሰት አስተማሪዎች የቀድሞዎቹ የኖስቲሲዝም ገጽታዎችን የሚያንጸባርቁ ሊሆኑ ይችላሉ። እነዚህ የኖስቲሲዝም እስተማሪዎች ከክፉ ሥጋቸው ለመገላገል የሚፈልጉ ክርስቲያኖች ሥጋቸውን እንዲጨቁኑና ከተወሰኑ ነገሮች እንዲርቁ ያስተምሩ ነበር (1ኛ ጢሞ. 4፡1-8፥ 6፡3-5፥ 20-21)። እነዚህ ሐሰተኛ አስተማሪዎች ብሉይ ኪዳንን በተሳሳተ መንገድ ይተረጉሙ ስለነበር ጳውሎስ ጢሞቴዎስ ሕጉን ማለትም ብሉይ ኪዳንን በጥንቃቄ እንዲያጠናና እንዲገነዘብ አስጠንቅቆታል (1ኛ ጢሞ. 1፡8-11)።

3) ጳውሎስ 1ኛ ጢሞቴዎስን የጻፈው ጢሞቴዎስ ቤተ ክርስቲያንን ስለሚያስተዳድርበት መንገድ መመሪያዎችን ለመስጠት ነበር። በመሆኑም የሚከተሉትን ጉዳዮች ሲዳስስ እንመለከታለን። ሀ) የጉባዔ አምልኮ (1ኛ ጢሞ. 2፡1-8)፥ ለ) ብዙ ሕዝብ በተሰበሰበበት የአምልኮ ቦታ የሴቶች ሚና ምን መሆን እንዳለበት (1ኛ ጢሞ. 2፡9-15)፤ ሐ) ለመበለቶችና ላላገቡ ሴቶች ሊደረግ ስለሚገባው እንክብካቤ (1ኛ ጢሞ. 5)፥ እና መ) ለሽምግልናና ለዲቁና የሚመረጡ ሰዎች ሊያሟሉ ስለሚገባቸው ብቃቶች ጳውሎስ ሰፊ ማብራሪያ ሰጥቷል (1ኛ ጢሞ. 3፡1-13)።

4) ጢሞቴዎስ ሀ) ስደትን የማይፈራ፥ ለ) ንጹሕ ሥነ ምግባራዊ ሕይወት የሚመራና፥ ሐ) ጥንቃቄ የተሞላበትን የገንዘብ አያያዝ የሚከተል ታማኝ የወንጌል አገልጋይ እንዲሆን ለማበረታታት።

የውይይት ጥያቄ፡- እነዚህ ዕበይት ትምህርቶች ለቤተ ክርስቲያንህ ለምን እንደሚያስፈልጉ አብራራ። የ1ኛ ጢሞቴዎስ መጽሐፍ ለዲያቆናትና ለሽማግሌዎች ዛሬ ጠቃሚ የሚሆንበትን መንገድ ግለጽ?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የ1ኛ ጢሞቴዎስ በማን ተጻፈ፣ ለማን ተጻፈ፣ መቼና የት ተጻፈ

የ1ኛ ጢሞቴዎስ ጸሐፊ

የውይይት ጥያቄ፡- 1ኛ ጢሞቴዎስ 1፡1-2 አንብብ። ሀ) የመልእክቱ ጸሐፊ ማን ነው? ራሱን እንዴት ይገልጻል? ይህ ገለጻ ከሌሎች መግቢያዎች ጋር ምን ዓይነት ተመሳሳይነት ወይም ልዩነት እንዳለው ግለጽ (ለምሳሌ፥ ሮሜ 1፡1፤ ገላ. 1፡1፥ 1ኛ ቆሮ. 1፡1) ለ) የመልእክቱ ተቀባይ ማን ነበር? የተገለጸውስ እንዴት ነው?

ጳውሎስ እንደ ሌሎቹ መልእክቶቹ ሁሉ የዚህ መልእክት ጸሐፊ መሆኑን ሲገልጽ፥ «መድኃኒታችን እግዚአብሔር ተስፋችንም ኢየሱስ ክርስቶስ እንዳዘዘው ትእዛዝ የኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያ የሆነው ጳውሎስ» በማለት ገልጾአል። ምንም እንኳ ጳውሎስ የሚጽፈው በኤፌሶን ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እንዲያገለግል ለላከው የቅርብ ጓደኛው ቢሆንም፥ ለጢሞቴዎስ ሐዋርያነቱን ለማስገንዘብ ፈልጓል። ምናልባትም ጳውሎስ ይህንን ያደረገው የጢሞቴዎስ አገልግሎት በቤተ ክርስቲያን አሠራር ላይ ተጽዕኖ እንደሚያስከትል ስለተገነዘበ ሳይሆን አይቀርም። የኤፌሶን ቤተ ክርስቲያን ጢሞቴዎስ የራሱን ሕግጋት እየፈጠረ ሳይሆን ነገር ግን የኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያ ከሆነውና በሥልጣን ቃል ከሚናገረው ጳውሎስ እንደተቀበለ ለማስገንዘብ ይፈልጋል።

የጳውሎስ መግቢያ በኢየሱስ ክርስቶስ ላይም ያተኩራል። ጳውሎስ የኢየሱስ ክርስቶስ ተወካይ ወይም ሐዋርያ መሆኑ ብቻ ሳይሆን፥ ሥልጣኑም የሚመጣው ተስፋችን ከሆነው ከኢየሱስ ክርስቶስ ነው። ጳውሎስ በዚህ ጊዜ ወደ ሕይወቱ ፍጻሜ እየተቃረበ ነበር። በመሆኑም አሳቡ ይበልጥ በሰማያዊ መንግሥት ላይ ያተኮረ ይመስላል። የዘላለም ሕይወት ተስፋ በኢየሱስ ክርስቶስ ላይ እንደ ተመሠረተ ተረድቶ ነበር። ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር ካለው ግንኙነት የተነሣ እንዲሁም እግዚአብሔር አብ አዳኙ በመሆኑ ጳውሎስ ኢየሱስ ክርስቶስ በሰማይ የሚያዘጋጅለትን በረከት ለማግኘት ሙሉ ዋስትና ወይም ተስፋ ነበረው።

ጳውሎስ መልእክቱን የጻፈው ለማን ነበር።

ይህ መልእክት የተጻፈው የጳውሎስ የእምነት ልጁ ለነበረው ለጢሞቴዎስ ነበር። ከ15 ዓመታት ለሚልቁ ጊዜያት ጢሞቴዎስ ከጳውሎስ ጋር የቅርብ ጓደኛ ሆነው አገልግለዋል። ምናልባትም ግንኙነታቸው የተጀመረው በጳውሎስ የመጀመሪያው የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞ ወቅት ሳይሆን አይቀርም። ከሁለተኛው የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞ በኋላ ግን ጢሞቴዎስ በአብዛኛው በጳውሎስ አገልግሎት ላይ ተካፋይ ሆኖ ሠርቷል።

ጢምቴዎስ ያደገው ልስጥራ በምትባል ከተማ ነበር። አባቱ የግሪክ ሰው ነበር። በልጅነቱ ግን አይሁዳዊያን የሆኑት እናቱ ኤውንቄ እና አያቱ ሎይድ ብሉይ ኪዳንን በጥንቃቄ ያስተማሩት ይመስላል (የሐዋ. 16፡1)፡፡ ግሪኮች ግርዘት ያልሠለጠኑ ሰዎች ልማድ ነው ብለው ያስቡ ስለነበር፥ ግሪካዊ አባቱ ምናልባትም ጢሞቴዎስ በአይሁዳውያን ልማድ እንዳይገረዝ ሳይከለክለው አልቀረም። ጳውሎስ ወደ ልስጥራ በመጣ ጊዜ ጢሞቴዎስን ወደ ክርስቶስ የመራው ይመስላል። ይህም የሆነው በጳውሎስ የመጀመሪያው የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞ መጨረሻ አካባቢ ነበር። ጳውሎስ ባልነበረበት አንድ ወይም ሁለት ዓመታት ውስጥ ጢሞቴዎስ ከክርስቶስ ጋር ባለው ግንኙነት አድጎ በአካባቢው ክርስቲያኖች ዘንድ የታወቀ ሆነ። ጳውሎስ በሁለተኛው የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞው አካባቢ ወደ ልስጥራ ሲመጣ (50 ዓ.ም)፥ በዚህ ወጣት ልጅ ሁኔታ ተማረከ። በመሆኑም ጢሞቴዎስ የሁለተኛው የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞው አጋዥ ሆኖ ከእርሱ ጋር እንዲሠራና እንዲሠለጥን ጋበዘው። ጳውሎስ ጢሞቴዎስን የመረጠው እግዚአብሔር ከሰጠው ትንቢት የተነሣ ሳይሆን አይቀርም (1ኛ ጢሞ. 1፡18፤ 4፡14)።

ጳውሎስ ልስጥራን ለቅቆ ከመሄዱ በፊት ሁለት ነገሮችን አከናውኗል። በመጀመሪያ፥ ጢሞቴዎስን አስገረዘው። ለምን ነበር ይህን ያደረገው? ጳውሎስ ጢሞቴዎስን የገረዘው ግርዘት በጢሞቴዎስ ደኅንነት ላይ የሚያበረክተው አስተዋጽኦ እንዳለ በማመኑ ምክንያት አልነበረም። ቀደም ሲል ጳውሎስ በእናቱም በአባቱም ግሪክ የነበረው ቲቶ እንዳይገረዝ መከልከሉንና ግርዘት ለደኅንነት አስፈላጊ አለመሆኑን የሚገልጽ መልእክት ለገላትያ ሰዎች መላኩን ተመልክተናል። ነገር ግን ጳውሎስ የወንጌሉን እውነተኝነት በማይነካ መልኩ ቃሉን ሰምተው የሚድኑ ሰዎች እንዳይሰናከሉ መርዳት አስፈላጊ መሆኑን ያምን ነበር። በከተማይቱ ውስጥ ጳውሎስ በዋናነት የሚያገለግለው አይሁዶችን ስለሆነና ጢሞቴዎስም ከፊል አይሁድ ስለነበረ፥ አይሁዶችን ለመድረስ እንቅፋት ሊሆን የሚችለውን ነገር ለማስወገድ ሲል ጢሞቴዎስን ገረዘው። ሁለተኛ፥ ጳውሎስ እጆቹን በመጫንና በመጸለይ ጢሞቴዎስን ለአገልግሎት ላከው። እግዚአብሔር ለጢሞቴዎስ ልዩ መንፈሳዊ ስጦታ የሰጠው በዚህ ጊዜ ነበር (1ኛ ጢሞ. 4፡14፤ 2ኛ ጢሞ. 1፡6)።

ጢሞቴዎስ ለቀጣይ 15 ዓመታት የጳውሎስ የአገልግሎት ባልደረባ ሆኖ ሠርቷል። ይህንንም ያደረገው በሁለተኛና በሦስተኛ የወንጌል መልእክተኝነት አገልግሎት ላይ፥ እንዲሁም ጳውሎስ በሮም ታሥሮ በነበረበት ወቅት ነበር። ጢሞቴዎስ ከጳውሎስ ጋር የነበረ ቢሆንም፥ ጳውሎስ ወደ ተለያዩ አብያተ ክርስቲያናት እየላከው ክርስቲያኖችን ያበረታታና ያነቃቃቸው ነበር። በዓመታት ውስጥ በጳውሎስና በጢሞቴዎስ መካከል ጠንካራ ግንኙነት ተመሥርቷል። ይህም በጳውሎስና በሌሎች አገልጋዮች መካከል ከነበረው ግንኙነት ሁሉ የጠነከረ ነበር። ጳውሎስ ከአብራኩ የወጡ ሥጋዊ ልጆች ስላልነበሩት፥ ጢሞቴዎስ ልክ እንደ ልጁ ሆነለት።

ጢሞቴዎስ እንደ ሐዋርያ የተቆጠረ አገልጋይ አልነበረም። ወይም ደግሞ የአጥቢያ ቤተ ክርስቲያን መጋቢ አልነበረም። ይልቁንም ጢሞቴዎስ የጳውሎስ አጋዥ ነበር። ብዙውን ጊዜ የጳውሎስ ልዩ ተወካይ በመሆን ወደ ተለያዩ አብያተ ክርስቲያናት እየሄደ ችግሮችን ይፈታ ነበር። ስለሆነም አብያተ ክርስቲያናት ጳውሎስን እንደሚቀበሉት ሁሉ ጢሞቴዎስንም መቀበልና ማክበር ነበረባቸው (1ኛ ቆሮ. 16፡10-11)። ይህ መልእክት በተጻፈበት ወቅት ጢሞቴዎስ በኤፌሶን ከተማ ውስጥ ነበር። ምክንያቱም ጳውሎስ ጢሞቴዎስ በዚያ ያለችውን ቤተ ክርስቲያን እንዲያደራጅና የተወሰኑ አመራሮችን እንዲሰጥ ልኮት ነበር።

ጳውሎስ 1ኛ ጢሞቴዎስን በጻፈበት ወቅት ምናልባትም 60 ዓመታት ያለፉት አዛውንት ሳይሆን አልቀረም። ጢሞቴዎስ ደግሞ በ30ዎቹ የዕድሜ ክልል ውስጥ ነበር። በጥንታዊ ማኅበረሰቦች ዘንድ እንደ ወጣት መቆጠሩ የማይቀር ነበር። ምንም እንኳን ጢሞቴዎስ መንፈሳዊና እግዚአብሔር በስጦታ ያበለፀገው አገልጋይ ቢሆንም፥ ዝምተኛና ዓይናፋር የነበረ ይመስላል። ስለሆነ ጳውሎስ እንዳይፈራ ወይም እንዳያፍር ያበረታታዋል (1ኛ ቆሮ. 16፡10፤ 1ኛ ጢሞ. 4፡12፤ 2ኛ ጢሞ. 1፡7-8)። ጳውሎስ በሕይወቱ መጨረሻ አካባቢ ጢሞቴዎስ በወንጌሉና በጳውሎስ መታሠር ስላፈረ ገሥጾታል (2ኛ ጢሞ. 1፡8)።

ጳውሎስ ከመሠዋቱ ጥቂት ቀደም ብሎ፥ ሁለት የቅርብ ጓደኞቹ ማለትም ጢሞቴዎስና ዮሐንስ ማርቆስ ወደ እርሱ እንዲመጡ ጠይቋቸዋል (2ኛ ጢሞ. 4፡9)። ጢሞቴዎስ የጳውሎስ አንገት በሮማ ወታደሮች ከመቀላቱ በፊት መድረስ አለመድረሱን በመጽሐፍ ቅዱስ አልጠቀሰም። አንዳንድ ምሁራን እንደሚያስቡት ጢሞቴዎስ ሮም ከተማ በደረሰ ጊዜ ለእሥራት የተዳረገ ሲሆን በኋላ ግን ተፈትቷል (ዕብ. 13፡23)። የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ከጳውሎስ ሞት በኋላ ስለነበረው የጢሞቴዎስ ሁኔታ ብዙም የሚያስረዳው ነገር የለውም። አንደኛው ታሪክ እንደሚለው ጢሞቴዎስ በመጀመሪያው ምእተ ዓመት መጨረሻ አካባቢ በመሥዋዕትነት ተገድሏል።

1ኛ ጢሞቴዎስ የተጻበፈት ዘመንና ቦታ

የውይይት ጥያቄ፡- የሐዋ. 28፡30-31 እንብብ። የሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ታሪክ በሚጠናቀቅበት ጊዜ ጳውሎስ የት ነበር?

የሐዋርያት ሥራ በሚጠናቀቅበት ጊዜ ጳውሎስ በሮም ከተማ ታሥሮ ነበር። ሉቃስ እንደሚነግረን ጳውሎስ በዚያ ከተማ ውስጥ ለሁለት ዓመታት ያህል ታስሮ ቆይቷል። ሉቃስ ጳውሎስ በቅርብ ጊዜ ይፈታል የሚል ግምት የነበረው ይመስላል። የጥንታዊቷ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ የሚጠናቀቀው በዚሁ ስፍራ ነው። ለመሆኑ ጳውሎስ ከእሥራቱ ተፈትቶ ነበር? ወይስ በዚሁ ጊዜ ነበር የተገደለው? በጥንታዊ የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ እርስ በርሳቸው የሚጋጩ ዘገባዎች በመገኘታቸው ምክንያት ምሁራን በእነዚህ ጥያቄዎች ላይ ይከራከራሉ። ምናልባትም ጳውሎስ በዚህ ጊዜ ተፈትቶ ሊሆን ይችላል? እንደዚያ ከሆነ ደግሞ እራተኛው የወንጌል መልእክተኝነት አገልግሎት ወደሚባለው ሌላ የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞ ሳይሄድ አይቀርም። አንዳንድ ምሁራን ጳውሎስ ከመጀመሪያው እሥራቱ በ62 ዓመተ ምሕረት እንደ ተፈታ ይናገራሉ። ጳውሎስ ወደ ስፔን ለመሄድ እንደሚፈልግ በመግለጽ ለሮሜ ከጻፈው መልእክት ለመረዳት እንደሚቻለው፥ ምናልባትም ጳውሎስ ወደ ስፔን ሄዶ ሊሆን ይችላል። ከዚያም ወደ ኋላ ወደ ምሥራቅ ተጓዘ። በ65 ዓ.ም አካባቢ ወደ ቀርጤስ ሄደ (ቲቶ 1፡5)። እዚያ ነበር ቲቶን ለአገልግሎት ትቶት የተመለሰው። ከዚያም ወደ ኤፌሶን ተጓዘ (1ኛ ጢሞ. 1፡3)። ይህ የሆነው በ66 ዓ.ም አካባቢ ሲሆን፥ ጢሞቴዎስን በዚያ ቤተ ክርስቲያን እንዲመሠርት መድቦታል። ከዚያም ጳውሎስ በ66 ዓ.ም አካባቢ ወደ ፊልጵስዩስ ሄደ (1ኛ ጢሞ. 1፡3)። ቀጥሎም ከ66-67 ባለው ጊዜ ኒቃፖሊስ ወደምትባል ከተማ ሄደ (ቲቶ 3፡12)። ከዚያ በኋላ ታስሮ ወደ ሮም ተመለሰ። በእሥር ቤት ውስጥ ከቆየ በኋላ ጥፋተኛ ሆኖ በመገኘቱ የሞት ቅጣት ተፈረደበት። ለሮም ዜጋ በሚፈጽመው የሞት ቅጣት መሠረት፥ አንገቱ በሰይፍ ተቀላ።

ጳውሎስ ወደ ኤፌሶን በደረሰ ጊዜ ጢሞቴዎስን የቤተ ክርስቲያኒቱ ኃላፊ አድርጎ ከሾመው በኋላ ወደ መቄዶኒያ ተጓዘ (1ኛ ጢሞ. 1፡3)። ምናልባትም የጢሞቴዎስ አገልግሎት ከቤተ ክርስቲያን ወደ ቤተ ክርስቲያን እየተጓዘ የሚያከናውነው የመጋቢነት ኃላፊነት ሳይሆን አይቀርም። ጳውሎስ ምናልባትም በፍጥነት ወደ ኤፌሶን እንደሚመላስ ሳያስብ አልቀረም። ነገር ግን ቶሎ ለመመለስ ባለመቻሉ ከመቄዶኒያ ሆኖ 1ኛ ጢሞቴዎስን ጻፈ። ይህም የ1ኛ ጢሞቴዎስ መልእክት ጢሞቴዎስ ሽማግሌዎችን ስለሚመርጥበትና ሌሎች የቤተ ክርስቲያኒቱን ጉዳዮች ስለሚያከናውንበት መንገድ መመሪያ የሚሰጥ መልእክት ነበር። ምናልባትም ይህ መልእክት የተጻፈው ከ66-67 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ሳይሆን አይቀርም። (ማስታወሻ፡ ጳውሎስ በ64 ዓ.ም እንደ ሞተ የሚያስቡ ሌሎች ምሁራን 1ኛ ጢሞቴዎስ በ63 ዓ.ም ሳይጻፍ አይቀርም ይላሉ።)

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የ1ኛ ጢሞቴዎስ መግቢያ

ሙላቱ የአንዲት ቤተ ክርስቲያን አባል ሲሆን፥ በመልካም መንፈሳዊ ሕይወቱ ይታወቃል። ዲያቆን ሆኖ የሚያገለግለው ይህ ወንድም የቤተ ክርስቲያኒቱ ዕለታዊ ተግባራት በትክክል መከናወናቸውን ለማረጋገጥ በሚያደርገው ጥረት የታማኝነትን አገልግሎት ያበረክታል። በየእሁድ ቤተ ክርስቲያኑን ለማጽዳት፥ ወንበሮችን ለማስተካከል፥ ወዘተ… በማለዳ ከቤተ ክርስቲያን ግቢ ይደርሳል። ሙላቱ ቤተሰቡን አፍቃሪ፥ ተንከባካቢና በመልካም ሥነ ሥርዓት የሚያስተዳድር ሰው ነበር። በሥራ ቦታም እውነተኛ ሰው በመሆኑ ተለይቶ ይታወቃል። አንድ ቀን ከሽማግሌዎቹ አንዱ ወደ እርሱ መጥቶ በሽምግልና ለመመረጥ ፈቃደኛ ይሆን እንደሆነ ጠየቀው። ሙላቱ ለዚህ ጥያቄ ምን እንደሚመልስ አላወቀም ነበር። ቀደም ሲል በትሕትናቸው የሚያውቃቸው መሪዎች በሙሉ ይህን ሥልጣን ካገኙ በኋላ በትዕቢት ሲነፉ ታዝቧል። በመሪነት አገልግሎት ውስጥ የሰዎችን ባሕሪ የሚያበላሽ አንድ ችግር እንዳለ ተገንዝቧል። በመሆኑም ለእግዚአብሔር የነበረውን ታላቅ ፍቅር የሚያበላሽ ሁኔታ እንዲፈጠር እልፈለገም። በሽምግልና ተመርጦ እያገለገለ ንጹሕ ሕይወት ሊመራ ይችል ይሆን? ሙስናን በሚያይበት ጊዜ ሌሎችን ሽማግሌዎች ቢቃወምስ? የቤተ ክርስቲያኒቱን ምእመናን በራስ ወዳድነት ፍላጎት ተነሣስቶ እንደሚያገለግል በማሰብ ስሙን ያጠፉበት ይሆን?

የውይይት ጥያቄ፡– ሀ) ብዙ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ለሽምግልና ከተመረጡ በኋላ መንፈሳዊ ባሕርያቸውን፥ አገልጋይ ሆነው የመሥራት ፍላጎታቸውንና ለሌሎች ሰዎች የነበራቸውን አክብሮት የሚያጡበትን ሁኔታ የሚያስረዱ ምሳሌዎች ስጥ። ለ) በአመራር ስፍራ ላይ ከመሆን ይልቅ ንጹህ ባህሪና መልካም ስም ይዞ መኖር የበለጠ አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው? ሐ) ብዙውን ጊዜ ሥልጣንን ማግኘት መሪዎችን ወደ ትዕቢት የሚመራቸው ለምንድን ነው?

እንደ አለመታደል ሆኖ ብዙ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች መሪነትን ልክ ዓለማውያን በሚመለከቱበት መንገድ ይገነዘባሉ። መሪ ወይም ሽማግሌ መሆን ተጨማሪ ክብርና ጥቅማ ጥቅሞችን ያስገኛል። ከዚህም የተነሣ ብዙ ሰዎች ለራስ ወዳድነት ዓላማዎች ሲሉ መሪነትን ይፈልጋሉ። ይህንኑ የመሪነት ሥልጣን ካገኙ በኋላ ወንበራቸውን ይዘው ለመቆየትና ሰዎችን በአምባገነንነት ለማዘዝ ይፈልጋሉ። የዚህ ዓይነቱ አመራር ደግሞ ለሥልጣን የሚደረጉ ሽኩቻዎችን፥ የገንዘብ ስርቆትን፥ ሙስናንና የምእመናንን ክብር ማጣትን ያስከትላል። ከዚህም የተነሣ ብዙ ሰዎች እንደ ሙላቱ ያለኝን መልካም ሕይወት ያበላሽብኛል በሚል ከአመራር ይሸሻሉ።

አዲስ ኪዳን በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለ መሪነት ከዓለማዊ አሠራር የተለየ መሆን እንዳለበት ያስረዳል። አመለካከታችን ሌሎችን እንጂ ራሳችንን ወይም ቤተሰቦቻችንን ወይም የጎሳ አባሎቻችንን በማገልገሉ ላይ አጽንኦት ሊሰጥ አይገባም። ብቃቶቻችንም ከዓለም የብቃት መለኪያዎች የተለዩ መሆን አለባቸው። በመሆኑም ትኩረት ሊሰጥ የሚገባው በትምህርት ላይ ሳይሆን በመንፈሳዊነት ላይ ሊሆን ይገባል። የክርስቲያኖች የአመራር መንገድም መለየት ይኖርበታል። ይኸውም ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔር እንጂ የእኛ እንዳልሆነች በመገንዘብ በትሕትና መከናወን አለበት። ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ እንደ አሕዛብ ተከታዮቻቸውን እንዳይመሩ አዟቸዋል። አሕዛብ በጭፍሮቻቸው ላይ ጌቶች ለመሆን ይፈልጉ ነበር (ማር. 10፡35-45)።

የ1ኛና የ2ኛ ጢሞቴዎስ እንዲሁም የቲቶ መልእክቶች ስለ አመራር ብዙ ነገሮችን ያስተምራሉ። እንደውም የመጋቢነት ትምህርቶች በመባል ይታወቃሉ። እነዚህ መልእክቶች ጳውሎስ ለሁለት የቅርብ ጓደኞቹ ማለትም ለጢሞቴዎስና ቲቶ የነበረውን የመጋቢነት ኃላፊነት ብቻ ሳይሆን፥ መጋቢያን እንዴት ቤተ ክርስቲያናቸውን ሊንከባከቡ እንደሚገባ ያስተምራሉ። እነዚህ መልእክቶች የተጻፉት የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ለነበሩ ግለሰቦች እንጂ ለአብያተ ክርስቲያናት አልነበረም።

የውይይት ጥያቄ፡- ስለ 1ኛና 2ኛ ጢሞቴዎስ ከመጽሐፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት አንብብ። ስለ ጸሐፊው፥ መልእክቱን ስለሚቀበሉት ሰዎችና ስለ መልእክቶቹ ዓላማ ከመዝገበ ቃላቱ ያገኘኸውን ጠቅለል አድርህ ጻፍ።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)