የሮሜ ምዕራፍ 15 ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ትንተና

1. መግቢያ

የሮሜ መልእክት በሐዋርያው ጳውሎስ ከተጻፉት መልእክቶች ሁሉ እጅግ ጥልቅ፣ ሰፊ እና ስልታዊ የሆነውን የስነ-መለኮት (ዶክትሪን) ትምህርት የሚያቀርብ መጽሐፍ ነው ። ይህ መልእክት በመዋቅራዊ አደረጃጀቱ ሲታይ፣ ከምዕራፍ 1 እስከ 8 ስለ የሰው ልጅ አጠቃላይ የኃጢአት ውድቀት፣ በክርስቶስ ስለተገኘው ጸጋ እና ድነት (ደህንነት)፣ እንዲሁም በመንፈስ ቅዱስ ስለሚገኝ መቀደስ ጥልቅ የሆነ አስተምህሮን ይዘረጋል፤ ከምዕራፍ 9 እስከ 11 የእስራኤልን ያለፈ፣ የአሁን እና የወደፊት የደህንነት ታሪክ በሉዓላዊው የእግዚአብሔር ምርጫ መነጽር ይዳስሳል፤ በመጨረሻም ከምዕራፍ 12 እስከ 16 ይህ ታላቅ ነገረ-መለኮታዊ እውነት በዕለት ተዕለት የክርስቲያኖች የሕይወት ልምምድ ላይ እንዴት መተርጎም እንዳለበት የሚያሳይ ተግባራዊ መመሪያ ይሰጣል ። ምዕራፍ 15 የዚህ ተግባራዊ የሕይወት መመሪያ ክፍል ዋነኛ ማጠቃለያ ሲሆን፣ ቀደም ብሎ በምዕራፍ 14 የተጀመረውን “የጠንካሮችና የደካሞች” የሕሊና እና የነፃነት ክርክር ወደ ላቀ ነገረ-መለኮታዊ፣ ማኅበራዊ እና ዓለም አቀፋዊ የእርቅ ደረጃ የሚያሸጋግር ወሳኝ አንጓ ነው ።

ይህ ጥናታዊ ሪፖርት የሮሜ ምዕራፍ 15ን ታሪካዊ አውድ፣ ሥነ-ጽሑፋዊ መዋቅር (ምልከታ)፣ ጥልቅ የስነ-መለኮት ትርጓሜ እና በዘመናዊቷ ቤተክርስቲያን ውስጥ ሊኖረው የሚገባውን ተግባራዊ ትግበራ በዝርዝር ይመረምራል። ጥናቱ በግልጽ እንደሚያሳየው፣ ይህ ምዕራፍ കേവലം ስለ ግላዊ ሥነ-ምግባር የሚመክር ብቻ ሳይሆን፣ የቤተክርስቲያንን ውስጣዊ ማኅበራዊ አንድነት፣ የክርስቶስን የራስ-መስዋዕትነት አብነት፣ እና የሐዋርያዊ ሚሲዮን (የወንጌል ስርጭት) ስትራቴጂን አጣምሮ የያዘ ባለ ብዙ ገጽታ ጽሑፍ ነው ። የዚህ ጽሑፍ ዓላማ ሐዋርያው ጳውሎስ እንዴት ውስጣዊ የቤተክርስቲያን ውጥረቶችን ከዓለም አቀፋዊ የወንጌል ራዕይ ጋር እንዳስተሳሰረው በማሳየት፣ የዘመኑ አንባቢ የክፍሉን ጥልቀት በሚገባ እንዲገነዘብ ማስቻል ነው።

2. ታሪካዊ እና ማኅበራዊ አውድ (Historical and Social Context)

የማንኛውም የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል፣ በተለይም የሐዋርያው ጳውሎስ መልእክቶች፣ ትክክለኛ ትርጓሜ የሚጀምረው ጽሑፉ ከተጻፈበት እና መልእክቱ ከተላከለት ማኅበረሰብ ታሪካዊ ዳራ አንጻር ሲመረመር ነው። የሮሜ መልእክት 15ኛ ምዕራፍ በሮም በነበረችው የጥንት ቤተክርስቲያን ውስጥ ተፈጥሮ የነበረውን ከፍተኛ የማኅበራዊ እና የብሔር (የዘር) ውጥረት ለመፍታት እና ለማስታረቅ ያለመ ነው ። ይህን ውጥረት ለመረዳት በ1ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ በሮም ግዛት የተከሰቱትን የፖለቲካ እና የስነ-ሕዝብ (Demographic) ክስተቶች መመርመር ግድ ይላል።

በ49 ዓ.ም. ገደማ በሮማው ንጉሠ ነገሥት ቀላውዴዎስ (Claudius) አዋጅ መሠረት፣ በሮም ከተማ ይኖሩ የነበሩ አይሁዶች በሙሉ ከከተማዋ እንዲባረሩ ተደረገ ። ታሪክ ጸሐፊዎች እንደሚያመለክቱት፣ ይህ አዋጅ የወጣው አይሁዶች “ክሬስተስ” (Chrestus – ምናልባትም ስለ ክርስቶስ የተነሳውን ክርክር ለማመልከት የተጠቀሙበት ቃል) በሚል ምክንያት ሁከት በመፍጠራቸው ነው። ይህ የፖለቲካ ክስተት በሮም በነበረችው አጥቢያ ቤተክርስቲያን ላይ መሠረታዊ የሆነ የስነ-ሕዝብ ለውጥ አምጥቶ ነበር። አይሁዳውያን ክርስቲያኖች ከተማዋን ለቀው ለመሰደድ ሲገደዱ (እንደ አቂላ እና ጵርስቅላ ያሉትን ጨምሮ)፣ አብዛኛው የቤተክርስቲያኒቱ አባላት እና አመራሮች ቀሪዎቹ አሕዛብ (Gentiles) ሆኑ። በእነዚህ ዓመታት ውስጥ፣ እነዚህ ከአሕዛብ ወገን የሆኑ ክርስቲያኖች፣ ከአይሁድ ባህል፣ ከሙሴ የምግብ ሕግጋት (Kosher) እና ከሰንበት አከባበር ነፃ የሆነ ሙሉ በሙሉ አዲስ የክርስቲያናዊ ነፃነት ባህልን አዳበሩ።

በ54 ዓ.ም. አምባገነኑ ቀላውዴዎስ ሲሞት፣ አዋጁ ተሽሮ አይሁዶች ወደ ሮም መመለስ ጀመሩ ። አይሁዳውያን ክርስቲያኖች ከአምስት ዓመታት ስደት በኋላ ወደ ቤተክርስቲያኒቱ ሲመለሱ የጠበቃቸው ነገር ቢኖር፣ እነርሱ ቀድሞ ከሚያውቁት እጅግ የተለየች እና ሙሉ በሙሉ በአሕዛብ የበላይነት የምትመራ ቤተክርስቲያን ነበረች። ይህ ሁኔታ በሁለቱ ቡድኖች መካከል ከፍተኛ የስነ-መለኮት እና የባህል ግጭት ፈጠረ። አይሁዳውያኑ የብሉይ ኪዳንን የምግብ ሕጎች እና የተቀደሱ ቀናትን ማክበር ለቅድስና የግድ አስፈላጊ ነው ብለው ሲያምኑ (ጳውሎስ እነዚህን በሕሊናቸው ያልጸኑትን “ደካሞች” በማለት ይጠራቸዋል)፣ ከአሕዛብ ወገን የሆኑት ደግሞ በክርስቶስ ኢየሱስ በተገኘው ጸጋ እና ነፃነት መሠረት ሁሉንም ነገር መብላት እና ቀናትን እኩል ማየት እንደሚቻል በጽኑ ያምኑ ነበር (እነዚህ ደግሞ “ጠንካሮች” ተብለዋል) ።

ከዚህ ውስጣዊ የሮም ቤተክርስቲያን ውጥረት ባሻገር፣ ጳውሎስ ያሳሰበው ሌላው ታሪካዊ ዳራ በኢየሩሳሌም የነበሩት የጽንፈኛ አይሁዳውያን (Jewish Zealots) ተጽዕኖ እና ስጋት ነበር ። እነዚህ ወገኖች የጳውሎስን የአሕዛብ አገልግሎት እንደ ክህደት እና የሕዝቡን ባህል እንደ ማጥፋት ይመለከቱት ነበር። ቁጣቸው የመነጨው ጳውሎስ ኢየሱስን እንደ መሲሕ በመስበኩ ብቻ ሳይሆን (በዚያን ዘመን መሲሕ ነኝ ባዮች ብዙ ነበሩና)፣ ይልቁንም አሕዛብን ያለምንም የሙሴ ሕግ (እንደ ግርዘት ያሉ ስርዓቶችን ሳይጠብቁ) ወደ ንጹህ የአይሁድ ሃይማኖት እንቅስቃሴ እና ኪዳን በማስገባቱ ነው ። ስለዚህ፣ ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም ለማድረግ ያቀደው ጉዞ ከፍተኛ የሞት አደጋ የሞላበት ሲሆን፣ ይህ አውድ በምዕራፍ 15 መጨረሻ ላይ የጸሎት ድጋፍ አጥብቆ እንዲጠይቅ ምክንያት ሆኖታል ።

3. መዋቅራዊ እና ሥነ-ጽሑፋዊ ምልከታ (Structural and Literary Observation)

የሮሜ ምዕራፍ 15 ጽሑፋዊ መዋቅር እጅግ የተደራጀ እና ሦስት ዋና ዋና ክፍሎችን የያዘ ነው ። እያንዳንዱ ክፍል የራሱ የሆነ ማዕከላዊ ጭብጥ ያለው ቢሆንም፣ ሁሉም በአንድነት ተደምረው የጳውሎስን ሐዋርያዊ ራዕይ እና የቤተክርስቲያንን ኅብረት ያንጸባርቃሉ። ይህን መዋቅር በሚገባ መረዳት፣ የምዕራፉን አጠቃላይ መልእክት በቀላሉ ለመገንዘብ ይረዳል።

የክፍል መዋቅር	የቁጥር ወሰን	ቁልፍ ርዕሰ ጉዳይ	ማዕከላዊ የጽሑፉ መልእክት እና ትኩረት
ክፍል 1	ሮሜ 15፡1–13	ክርስቲያናዊ አንድነት፣ የክርስቶስ አብነት እና የአሕዛብ ተስፋ	በዕምነት ጠንካራ የሆኑት የደካሞችን ሸክም ሊሸከሙ እንደሚገባ፤ አይሁድና አሕዛብ በክርስቶስ ተቀባይነት አግኝተው በአንድነት እግዚአብሔርን እንዲያከብሩ በብሉይ ኪዳን ትንቢቶች የተደገፈ ማሳሰብ ።
ክፍል 2	ሮሜ 15፡14–21	የጳውሎስ ሐዋርያዊ ጥሪ፣ የክህነት አገልግሎት እና የወንጌል ስትራቴጂ	ጳውሎስ ለአሕዛብ የተጠራ የክርስቶስ ኢየሱስ አገልጋይ (ካህን) መሆኑን ማረጋገጥ፤ ክርስቶስ ፈጽሞ ባልተጠራበት እና ባልታወቀበት ቦታ ሁሉ ወንጌልን የመስበክ አቅኚያዊ ራዕይ እና በምልክት የታጀበ አገልግሎት ።
ክፍል 3	ሮሜ 15፡22–33	የጉዞ ዕቅድ፣ የኢየሩሳሌም መዋጮ፣ እና የጸሎት ትብብር ጥያቄ	ወደ ስፔን፣ ሮም፣ እና ኢየሩሳሌም የማድረግ ሰፊ ዕቅድ፤ ቁሳዊ እና መንፈሳዊ በረከቶችን ስለ መካፈል፤ በይሁዳ ካሉት የማያምኑ አደጋ እንዲጠበቅ አጥብቀው በጸሎት እንዲጋደሉ ጥሪ ማቅረብ ።

ይህ ሥነ-ጽሑፋዊ መዋቅር እንደሚያሳየው፣ ሐዋርያው ትምህርቱን የሚጀምረው ከቤተክርስቲያን ውስጣዊ አንድነት እና ሥነ-ምግባራዊ ግዴታ ሲሆን (ክፍል 1)፣ በመቀጠል የራሱን ዓለም አቀፋዊ የወንጌል አገልግሎት እና ጥሪ ያብራራል (ክፍል 2)፣ በመጨረሻም ሁለቱን ለማስተሳሰር የወደፊት የጉዞ ዕቅዱን በማካፈል እና የጸሎት ትብብርን በመጠየቅ ይደመድማል (ክፍል 3)።

4. የሮሜ 15 ጥልቅ ነገረ-መለኮታዊ ትርጓሜ (Theological Interpretation)

የምዕራፉን ታሪካዊ ዳራ እና ጽሑፋዊ መዋቅር ከተመለከትን፣ አሁን ወደ እያንዳንዱ ክፍል ጥልቅ ነገረ-መለኮታዊ ትርጓሜ እንሸጋገራለን።

4.1. የጠንካሮችና የደካሞች መስተጋብር፡ የክርስቶስን አብነት መከተል (ቁ. 1-6)

ሐዋርያው ጳውሎስ ትምህርቱን ሲከፍት “እኛም ብርቱዎች የሆንን የደካሞችን ድካም እንድንሸከም ራሳችንንም እንዳናስደስት ይገባናል” (ሮሜ 15:1) በማለት ጠንካራ መግለጫ ይሰጣል ። ይህ ሐሳብ የክርስትና ሕይወት በመሠረቱ ሌላውን በማገልገል እና በመንከባከብ ላይ የተመሠረተ መሆኑን በሚገባ ያሳያል ። እዚህ ላይ “መሸከም” ለሚለው ቃል ጳውሎስ የተጠቀመው የግሪክ ቃል bastazein ሲሆን፣ ይህ ቃል కేవలం የሌላውን ሰው ስህተት ችላ ማለት ወይም በቸልታ ማለፍን ሳይሆን፣ የሌላውን ሰው መንፈሳዊ ድካም እና ሸክም በትከሻ ላይ አድርጎ በማንሳት በከፍተኛ ኃላፊነት መደገፍን ያመለክታል ። ጠንካራ የሆኑ አማኞች (ማለትም በክርስቶስ ያላቸውን ሙሉ ነፃነት የተረዱ፣ ሕግ እና ስርዓት እንደማያድናቸው የተቀበሉ) የነፃነታቸው መለኪያ ራሳቸውን ማስደሰት ሳይሆን፣ ደካማ የሆኑትን (በሕሊናቸው ገና ያልጸኑትን እና በባህል የታሰሩትን) መንከባከብ ሊሆን ይገባል ። የክርስትና ነፃነት ለፍቅር ሲባል ራስን በመገደብ ውስጥ የሚገለጥ ታላቅ ኃይል ነው።

ይሁን እንጂ፣ ይህ ትምህርት ሰውን ለማስደሰት (People-pleasing) ከሚደረግ ሥጋዊ ግብዝነት ጋር ፈጽሞ መምታታት የለበትም ። ጳውሎስ በሌሎች መልእክቶቹ የሰውን ፊት ፈላጊ መሆንን በጥብቅ አውግዟል (ለምሳሌ በገላትያ 1፡10 “ሰውን ደስ ላሰኝ ብፈልግ የክርስቶስ ባሪያ ባልሆንሁም” ይላል)። ታዲያ በሮሜ 15 ላይ ያለው ጎረቤትን የማስደሰት ጽንሰ-ሀሳብ ምንድን ነው? ይህ ዓይነቱ ማስደሰት የተመሠረተው “ለማነጽ በሚጠቅመው መጠን” (Edification) ላይ ብቻ ነው ። ሰውን ለማስደሰት ተብሎ በሐሜት፣ በኃጢአት፣ ወይም በስህተት ትምህርት መተባበር ሐዋርያው የሰበከው ፍቅር አይደለም ። ይልቁንም ክርስቲያናዊ እንክብካቤ ሌላውን ሰው ከመንፈሳዊ ድካሙ ለማውጣት እና ወደ ጥንካሬ ለማሸጋገር ያለመ ገንቢ ስትራቴጂ ነው ። የሰይጣን ዋነኛ ስልት በአንጻሩ አማኞች እርስ በርሳቸው እንዲናከሱ እና እንዲተራረቡ በማድረግ ቤተክርስቲያንን ማፍረስ በመሆኑ፣ ይህ የማነጽ ኃላፊነት መንፈሳዊ ውጊያም ጭምር ነው ።

ለዚህ ታላቅ የራስ-መስዋዕትነት እና ትዕግስት ዋነኛው አብነት ራሱ ኢየሱስ ክርስቶስ ነው ። ጳውሎስ መዝሙር 69፡9ን በመጥቀስ፣ ክርስቶስ ራሱን እንዳላስደሰተና በእግዚአብሔር ላይ የተሰነዘረውን ነቀፋ እና ስድብ በራሱ ላይ እንደተቀበለ ያብራራል ። ክርስቶስ መብቱን ትቶ የሌሎችን ሸክም ከተሸከመ፣ የእርሱ ተከታዮች የሆኑትም የሌሎችን ልዩነት እና ድካም በትዕግስት ሊሸከሙ ይገባል ። ጳውሎስ በዚህ ክፍል የሚያነሳው ሐሳብ የኢየሱስን ሥጋዌ (Incarnation) ጠባይ የሚያንጸባርቅ በመሆኑ፣ ይህ ክፍል ከገና (Advent) በዓል ትርጉም ጋር በእጅጉ ይቆራኛል ።

4.2. ከአስተሳሰብ ልዩነት ወደ ብሔር እርቅ የሚደረግ ነገረ-መለኮታዊ ሽግግር (ቁ. 7-13)

በቁጥር 7 ላይ ጳውሎስ የክርክሩን ማጠቃለያ ሲሰጥ “ስለዚህ ክርስቶስ ለእግዚአብሔር ክብር እንደ ተቀበላችሁ እንዲሁ እርስ በርሳችሁ ተቀባበሉ” ይላል ። እጅግ የሚገርመው የሐዋርያው አጻጻፍ ጥበብ የሚታየው ከዚህ ቁጥር ጀምሮ ነው። ከቁጥር 7 ጀምሮ፣ ጳውሎስ “ጠንካራ እና ደካማ” ከሚለው መንፈሳዊ ቋንቋ ወጥቶ በቀጥታ ወደ “አይሁድ እና አሕዛብ” (Jew and Gentile) የዘር እና የብሔር ጽንሰ-ሀሳብ ይሸጋገራል ። ይህ ሽግግር የነገረ-መለኮት ምሁራንን ትኩረት የሚስብ ጥልቅ አንድምታ አለው።

የጥናቱ ግኝት እንደሚያሳየው ይህ የርዕስ ለውጥ አይደለም፤ ይልቁንም በሮም ቤተክርስቲያን ውስጥ መንፈሳዊው ምድብ (ጠንካራ እና ደካማ) ከብሔር ምድብ (አሕዛብ እና አይሁድ) ጋር በጥብቅ የተቆራኘ እና የተነባበረ መሆኑን ማሳያ ነው ። አይሁዳውያን አማኞች ብዙውን ጊዜ “ደካሞች” (በምግብ ሕግ እና በባህል የታሰሩ) ሲሆኑ፣ አሕዛብ ደግሞ “ጠንካሮች” (ከሕግ ነፃ የሆኑ) ነበሩ። ጳውሎስ ይህን ድንገተኛ ሽግግር ያደረገው መንፈሳዊው የሕሊና ውጥረት እና የብሔር (የባህል) ውጥረቱ እርስ በርስ እየተመገቡ መሆናቸውን ለቤተክርስቲያኒቱ ግልጽ ለማድረግ ነው ።

በወቅቱ የነበሩ አንዳንድ አይሁዳውያን አማኞች፣ አሕዛብ ያለምንም የሕግ አጠባበቅ፣ ግርዘት፣ እና የዘመናት ባህል ወደ እግዚአብሔር ቤተሰብ መግባታቸው አጠራጥሯቸው ነበር፤ “እነዚህ አሕዛብ በእርግጥ ከእኛ ጋር እኩል ናቸውን?” የሚል ጥያቄ በልባቸው ያነሱ ነበር ። ይህን ሥር የሰደደ ጥርጣሬ እና መለያየት ለመፍታት፣ ጳውሎስ የአሕዛብ መዳን ድንገተኛ ክስተት፣ የኋላ ኋላ የታሰበ (Plan B) ወይም ስህተት ሳይሆን፣ ከመጀመሪያውም በእግዚአብሔር ዘንድ የታቀደ ዋነኛ ሐሳብ (Plan A) መሆኑን ለማረጋገጥ አራት ወሳኝ የብሉይ ኪዳን ጥቅሶችን ከተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች (ሕግ፣ ነቢያት፣ እና መዝሙራት) በተከታታይ ያቀርባል ።

መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማጣቀሻ	የጥቅሱ ዋና ይዘት	በሮሜ 15 ያለው ነገረ-መለኮታዊ ትርጉም እና ዓላማ
መዝሙር 18፡49	በአሕዛብ መካከል እግዚአብሔርን ማመስገን	አይሁዳዊው ንጉሥ (ዳዊት፣ እና በትንቢታዊ ፍጻሜው ክርስቶስ) ከአሕዛብ ጋር ሆኖ እግዚአብሔርን ሲያመሰግን ያሳያል። አሕዛብ በአምልኮው ውስጥ ተሳታፊ ናቸው ።
ዘዳግም 32፡43	አሕዛብ ከሕዝቡ (ከእስራኤል) ጋር ደስ እንዲላቸው	ከኦሪት ሕግ የተወሰደው ይህ ጥቅስ፣ አሕዛብ የእስራኤልን በረከት ተካፋዮች በመሆን በአንድነት በደስታ እንደሚቆሙ ያረጋግጣል ።
መዝሙር 117፡1	አሕዛብ ሁሉ እግዚአብሔርን እንዲያመሰግኑ	ይህ እጅግ አጭሩ መዝሙር፣ የአምልኮ ጥሪው ለእስራኤል ብቻ ሳይሆን ለምድር አሕዛብ ሁሉ በእኩልነት የተሰጠ ዓለም አቀፋዊ መሆኑን ያመለክታል ።
ኢሳይያስ 11፡10	የእሴይ ሥር ለአሕዛብ ምልክት ሆኖ መቆሙ	መሲሑ (ክርስቶስ) የእስራኤል ብቻ ሳይሆን፣ የአሕዛብ ተስፋ እና መሪ እንደሚሆን የተነገረውን የነቢያት ትንቢት ያጸናል ።

እነዚህ አራት ጥቅሶች በማያሻማ ሁኔታ የሚያረጋግጡት፣ ጸጋ በሁሉም የሰው ዘር ዘንድ ታላቅ አስተካካይ (Equalizer) መሆኑን ነው ። አይሁድም ሆኑ አሕዛብ፣ ጠንካራም ሆኑ ደካማ፣ ሁሉም የቆሙት በእኩል የጸጋ እና የምሕረት መሠረት ላይ ነው። ስለዚህ በክርስቶስ ኢየሱስ ማንም አንደኛ ወይም ሁለተኛ ደረጃ ዜጋ የለም፤ ማንም ከማንም አይበልጥም አያንስምም፤ ሁሉም የእርሱ ስለሆኑ አንዳቸው የሌላው የእርስ በርስ አባላት ናቸው ። የጳውሎስ መልእክት ግልጽ ነው፡ እግዚአብሔር አሕዛብን በምሕረቱ ከተቀበላቸው፣ እናንተ አይሁዳውያን ክርስቲያኖች እንዴት አትቀበሏቸውም? የሚል ነው። ይህ የጋራ አምልኮ እና መቀባበል በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ተስፋን፣ ደስታን፣ እና ሰላምን በቤተክርስቲያን ውስጥ ያፈራል ።

4.3. የጳውሎስ ሐዋርያዊ ጥሪ እና የክህነት አገልግሎት (ቁ. 14-16)

በክፍሉ ሁለተኛ አጋማሽ ላይ፣ ጳውሎስ የሮሜን ቤተክርስቲያን ከተግሳጽ ቋንቋ አውጥቶ በማበረታታት፣ ትኩረቱን ወደ ራሱ ዓለም አቀፋዊ አገልግሎት ያዞራል። ጳውሎስ የሮም አማኞች በበጎነት የተሞሉ፣ በእውቀት የዳበሩ እና እርስ በርስ ለመመካከር ብቁ መሆናቸውን ቢያምንም፣ እርሱ ግን ይህን መልእክት በድፍረት የጻፈው በእግዚአብሔር በተሰጠው ልዩ ጸጋ ምክንያት መሆኑን ይገልጻል ። ይህ ጸጋም እርሱ “የአሕዛብ አገልጋይ” (Minister to the Gentiles) እንዲሆን የተሰጠው መለኮታዊ ሹመት ነው ።

በቁጥር 16 ላይ ጳውሎስ እጅግ ጥልቅ የሆነ የክህነት ቋንቋን (Priestly language) ይጠቀማል። “አሕዛብ በመንፈስ ቅዱስ ተቀድሰው የተወደደ መሥዋዕት ሊሆኑ፣ ለእግዚአብሔር ወንጌል እንደ ካህን እያገለገልሁ፣ ለክርስቶስ ኢየሱስ የአሕዛብ አገልጋይ እሆን ዘንድ ይህ ጸጋ ተሰጠኝ” ይላል ። በብሉይ ኪዳን ሥርዓት ካህናት እንስሳትን ለመሥዋዕት በመሠዊያው ላይ እንደሚያቀርቡ ሁሉ፣ ጳውሎስ ራሱን እንደ አዲስ ኪዳን ካህን (በግሪኩ Leitourgos የተባለውን ቃል በመጠቀም) አድርጎ በማየት፣ አሕዛብን በመንፈስ ቅዱስ የተቀደሰ ሕያው መሥዋዕት አድርጎ ለእግዚአብሔር ያቀርባል ። ይህ ዘይቤያዊ አገላለጽ ሐዋርያዊ የወንጌል አገልግሎት കേవలం መረጃ የማስተላለፍ ስራ ሳይሆን፣ ጥልቅ መንፈሳዊ እና አምልኮአዊ (Liturgical) ተግባር መሆኑን ያስተምራል ። ጳውሎስ አሕዛብን ወደ ንጹህ የእግዚአብሔር አምልኮ በማምጣት ታላቁን የክህነት ኃላፊነት እየተወጣ ነበር።

4.4. ፈር ቀዳጃዊ የወንጌል አገልግሎት ስትራቴጂ (Pioneer Missiology) (ቁ. 17-21)

የጳውሎስ የወንጌል አገልግሎት ፍልስፍና ልዩ እና አቅኚያዊ (Pioneer or Frontier Strategy) ነበር ። እርሱ ሌላ ሰው በሠራው መሠረት ላይ ላለማነጽ (ማለትም ሌላ ሐዋርያ ቀድሞ በሰበከበት ቤተክርስቲያን ላለማገልገል) በጥብቅ ወስኖ ነበር። ይልቁንም ክርስቶስ ፈጽሞ ባልተጠራበት እና ስሙ ባልታወቀበት ሥፍራ ሁሉ ወንጌልን ለመስበክ ዓላማ አድርጎ ነበር ። ይህ ራዕዩ በኢሳይያስ 52፡15 ላይ የተመሠረተ ሲሆን፣ “ስለ እርሱ ያልተነገራቸው ያያሉ፤ ያልሰሙም ያስተውላሉ” የሚለውን የነቢያት ትንቢት በተግባር መፈጸሙን የሚያሳይ ነው ።

በዚህም አቅኚያዊ ስትራቴጂ መሠረት፣ ጳውሎስ በምሥራቁ የዓለም ክፍል ያለውን አገልግሎት ከኢየሩሳሌም ጀምሮ እስከ ኢልዋሪቆን (Illyricum – የዛሬዎቹ ዩጎዝላቪያ እና አልባኒያ አካባቢ የሚገኝ ጽንፍ) ድረስ የክርስቶስን ወንጌል በምልክትና በድንቅ፣ በመንፈስ ቅዱስም ኃይል ሞልቶ ሙሉ በሙሉ መስበኩን ይመሰክራል ። ይህ የሚያሳየው ጳውሎስ በምሥራቃዊው የሮማ ግዛት የወንጌልን መሠረት የመጣል ሥራውን እንዳጠናቀቀና፣ ቤተክርስቲያናት መተከል አለባቸው ብሎ ባሰበባቸው ስትራቴጂካዊ ከተሞች ሁሉ መትከሉን ነው። ስለዚህ አሁን ደግሞ ወደ ምዕራቡ ዓለም ወደ አዲስ ድንበር እያማተረ መሆኑን ያመለክታል ።

4.5. ሦስትዮሽ የጉዞ ዕቅድ እና የጸሎት ትብብር ጥያቄ (ቁ. 22-33)

የጳውሎስ ሚሲዮናዊ (የወንጌል ስርጭት) ምኅዋር ሦስት ዋና ዋና ከተሞችን ወይም ክልሎችን ያማከለ ነበር ። እያንዳንዱ መዳረሻ የራሱ የሆነ ስትራቴጂካዊ ዓላማ ነበረው፡-

1. ስፔን (Spain)፡- የስፔን ግዛት የጳውሎስ ቀጣይ አቅኚያዊ ግብ ነበረች። ይህች ምድር በወቅቱ በምዕራቡ የሮም ግዛት ጫፍ (Finis Terrae) የምትገኝ በመሆኗ፣ ወንጌል እስከ ምድር ዳርቻ እንዲደርስ ለነበረው የጳውሎስ ታላቅ ራዕይ ከፍተኛ ትርጉም ነበራት ።
2. ሮም (Rome)፡- ጳውሎስ ሮምን እንደ መጨረሻ መዳረሻ ሳይሆን ወደ ስፔን ለሚያደርገው ጉዞ እንደ መተላለፊያ እና የድጋፍ ማዕከል (Western base of operations) አድርጎ ሊጠቀምባት አስቦ ነበር። ይህ ልክ አንጾኪያ በምሥራቁ ዓለም አገልግሎቱ መነሻ እና ማዕከል እንደነበረችው፣ ሮም በምዕራቡ ዓለም ተመሳሳይ ሚና እንድትጫወት ፈለገ ።
3. ኢየሩሳሌም (Jerusalem)፡- ከሁሉም በፊት ግን፣ ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም መጓዝ ነበረበት። ምክንያቱም ከመቄዶንያ እና ከአካይያ (በአሁኑ ግሪክ የሚገኙ የአሕዛብ አብያተ ክርስቲያናት) የተሰበሰበውን የገንዘብ እርዳታ በኢየሩሳሌም ለሚገኙ ድሃ ቅዱሳን ማድረስ ነበረበት ።

የመንፈሳዊ እና ቁሳዊ በረከቶች ኪዳናዊ ልውውጥ፡- ጳውሎስ የአሕዛብ አብያተ ክርስቲያናት ለእየሩሳሌም ቅዱሳን የሚያደርጉትን የገንዘብ መዋጮ കേవలం እንደ በጎ አድራጎት (Charity) ወይም ርህራሄ አልተመለከተውም ። ይልቁንም እጅግ ጥልቅ የሆነ ሥነ-መለኮታዊ እና ማኅበራዊ ትርጉም ሰጥቶታል። አሕዛብ ከአይሁድ አማኞች መንፈሳዊ በረከትን (ወንጌልን፣ መሲሑን ክርስቶስን፣ እና የብሉይ ኪዳን ተስፋዎችን) ከተካፈሉ፣ በሥጋዊ (በቁሳዊ) ነገሮች ደግሞ አይሁድን ማገልገል የሞራል ዕዳ (ግዴታ) አለባቸው በማለት የጋራ መደጋገፍን (Reciprocity) ያስተምራል ። ይህ የገንዘብ ስጦታ፣ በአሕዛብ እና በአይሁድ ክርስቲያኖች መካከል ያለውን አንድነት በተጨባጭ ለማሳየት የተደረገ ኪዳናዊ እርምጃ እና የእርቅ ማኅተም ነበር።

ለመሪዎች በጸሎት መጋደል (Agonizing Prayer)፡- በመጨረሻም፣ ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም የሚያደርገው ጉዞ ምን ያህል አደገኛ እንደሆነ ስለተገነዘበ፣ የሮም ክርስቲያኖች ከእርሱ ጋር በጸሎት እንዲጋደሉ አጥብቆ ይጠይቃል ። “በጸሎታችሁ ከእኔ ጋር እንድትጋደሉ እለምናችኋለሁ” ሲል፣ ጳውሎስ Sunagonizomai የሚለውን ጠንካራ የግሪክ ቃል ይጠቀማል። ይህ ቃል “አብሮ መጋደል”፣ “በጦርነት አጋር መሆን”፣ ወይም “በከፍተኛ ስቃይ አብሮ መጸለይ” (To agonize together) የሚል ትርጉም አለው ።

ጳውሎስ በይሁዳ ካሉት የማያምኑ አይሁዶች (ወንጌልን አጥብቀው ከሚቃወሙት ጽንፈኞች) በሕይወት እንዲድን፣ እንዲሁም የሚያደርሰውም ስጦታ በአይሁድ ክርስቲያኖች (ቅዱሳን) ዘንድ ያለምንም ጥርጣሬ ተቀባይነትን እንዲያገኝ የጸሎት ሽፋን እጅግ አስፈልጎት ነበር ። ይህ ክፍል፣ መንፈሳዊ መሪዎች እና ሚስዮናውያን በግንባር ሆነው ሲያገለግሉ፣ ቤተክርስቲያን በጸሎት ከጀርባቸው ሆና አብራ ልትዋጋ (Allies in the fight) እንደሚገባ የሚያሳይ ኃይለኛ ማስረጃ ነው ።

5. ሁለተኛ እና ሦስተኛ ደረጃ ጥልቅ አንድምታዎች (Deep Implications)

ከላይ ከተብራራው ቀጥተኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ጽሑፍ ትንታኔ በመነሳት፣ የሚከተሉትን ሁለተኛ እና ሦስተኛ ደረጃ (Second and third-order) ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ እና ማኅበራዊ አንድምታዎች ማውጣት ይቻላል፡-

የሥነ-መለኮት ክርክሮች ብዙውን ጊዜ የተሸፈኑ የባህል ግጭቶች መሆናቸው፡- በጥናቱ በግልጽ እንደታየው፣ “ደካማ” እና “ጠንካራ” የሚሉት ምድቦች በሮም ቤተክርስቲያን ውስጥ ሙሉ በሙሉ ከ”አይሁድ” እና “አሕዛብ” ማንነት ጋር የተሳሰሩ ነበሩ ። ይህ የሚያሳየው፣ አብዛኛውን ጊዜ በአብያተ ክርስቲያናት ውስጥ የሚነሱ ሥነ-መለኮታዊ ወይም የልምምድ ክርክሮች (ለምሳሌ የአምልኮ ስታይል፣ የአለባበስ ሕግጋት፣ የምግብ ስርዓት) ከሥራቸው የባህል፣ የትውልድ፣ ወይም የዘር ውጥረቶች ያዘሉ መሆናቸውን ነው። የጳውሎስ መፍትሔ ባህልን መሰረዝ ወይም አንዱን ቡድን አሸናፊ ማድረግ ሳይሆን፣ ሁሉንም ባህሎች ከሚያስተካክለው የክርስቶስ ጸጋ ሥር ማስገባት ነበር ። ይህ ዛሬም ቤተክርስቲያን ከባህል በላይ መሆኗን ያረጋግጣል።

የቤተክርስቲያን ውስጣዊ አንድነት ለውጫዊ ተልዕኮ (Missiology) መሠረት መሆኑ፡- ጳውሎስ ስለ ዓለም አቀፋዊ ወንጌል ስርጭት (ወደ ስፔን ስለመሄድ) ከመናገሩ በፊት፣ በምዕራፉ መጀመሪያ ላይ በሮም ቤተክርስቲያን ውስጥ ስላለው የአይሁድና አሕዛብ ውስጣዊ አንድነት አጥብቆ መክሯል ። ይህ የቅደም ተከተል አቀማመጥ ድንገተኛ አይደለም። በውስጥ የተከፋፈለች፣ እርስ በርስ በሕሊና ጉዳይ የምትናከስ ቤተክርስቲያን በውጭ ለሚገኝ ዓለም የክርስቶስ የወንጌል ብርሃን መሆን ፈጽሞ አትችልም ። ውስጣዊ መከፋፈል ታላቁን ተልዕኮ (Great Commission) ያደናቅፋል፤ እውነተኛ የቤተክርስቲያን አንድነት ግን ለወንጌል ስርጭት ስኬት ቁልፍ ሞተር ነው ።

የእግዚአብሔር አቅርቦት (Providence) እና የሰው ዕቅድ መስተጋብር፡- ጳውሎስ ሮምን እንደ መተላለፊያ ተጠቅሞ በነፃነት እና በሰላም ወደ ስፔን ለመሄድ አቅዶ ነበር ። ሆኖም የሐዋርያት ሥራ እና ተከታታይ ታሪክ እንደሚያሳየው፣ የእግዚአብሔር መንገድ ከተሰላው የሰው ዕቅድ የተለየ ነበር። ጳውሎስ ወደ ሮም የገባው በነፃ ሚስዮናዊነት ሳይሆን በሰንሰለት የታሰረ እስረኛ ሆኖ ነው ። ነገር ግን ይህ ውጫዊ የሚመስል እንቅፋት (እስራቱ) ወንጌልን እስከ ሮማው ንጉሠ ነገሥት ቄሳር የቤተመንግስት ዘብ (Praetorian Guard) ድረስ እንዲሰብክ ያልታሰበ አቅኚያዊ በር ከፍቶለታል ። ይህ የሰውን ጥበብ የተሞላበት ዕቅድ እና የእግዚአብሔርን ሉዓላዊ አሠራር አጀብ የሚያሰኝ መስተጋብር ያሳያል።

6. ትግበራ (Contemporary Application)

የሮሜ 15 መልእክት በመጀመሪያው መቶ ክፍለ ዘመን ለነበረች ጥንታዊት ቤተክርስቲያን የተጻፈ ቢሆንም፣ በ21ኛው ክፍለ ዘመን ላለችው እና በተለያዩ ተግዳሮቶች ለምትናወጠው ቤተክርስቲያን እጅግ ተግባራዊ የሆኑ ትግበራዎች አሉት። ጽሑፉን ለዌብሳይት ፖስት ወይም ለትምህርት በሚመች መልኩ ወደ አበይት ትግበራዎች ስንመነዝረው የሚከተሉትን እናገኛለን፡-

1. የደካሞችን ሸክም በመሸከም ሌላውን ማሳደግ እና ማነጽ፡- በዘመናዊቷ ቤተክርስቲያን ውስጥ ጠንካራ የሆኑ ክርስቲያኖች (በመንፈሳዊ እውቀት የዳበሩ፣ በጸጋ ስጦታ የሞሉ፣ ወይም በማኅበራዊ አቅም የገነኑ) ኃይላቸውን ሊጠቀሙበት የሚገባው ራሳቸውን ለማስደሰት፣ መብታቸውን ለማስከበር ወይም በሌሎች ላይ ለመታበይ ሳይሆን፣ ደካማ የሆኑትን ወንድሞች እና እህቶች በኃላፊነት ደግፎ ለማንሳት (To bear up) መሆን አለበት ። እውነተኛ ክርስትና ራስን ስለ መካድ እንጂ ራስን ስለ ማግነን አይሰብክም ። ጎረቤትን ማስደሰት ሲባል በኃጢአቱ መተባበር ወይም እውነትን ማለዘብ ሳይሆን፣ ለሰውየው መንፈሳዊ ጥቅም እና ማነጽ ሲባል ከራስ ሥጋዊ ፍላጎት ዝቅ ማለት ነው ። ክርስቶስ ራሱን እንዳላስደሰተ ሁሉ፣ ዘመናዊው አማኝም ሸክም ተሸካሚ መሆን ይጠበቅበታል ።

2. የባህል፣ የትውልድ እና የስብዕና ልዩነቶችን በጸጋ ማስተናገድ፡- በዘመናችን በአብያተ ክርስቲያናት ውስጥ በርካታ ውጥረቶች አሉ—የባህል ግጭት፣ የትውልድ ክፍተት (Generational gap መሃል አረጋውያን እና ወጣቶች)፣ የዶኖሚኔሽን ልዩነቶች፣ እና የስብዕና አይነቶች ። የሮሜ 15 መለኮታዊ ማዘዣ ጊዜ የማይሽረው ነው፡- “ክርስቶስ እንደ ተቀበላችሁ እርስ በርሳችሁ ተቀባበሉ” ። ክርስቶስ የተቀበለን ፍጹማን ስለሆንን ሳይሆን በአስደናቂ ጸጋው ነው ። እኛም በመሠረታዊ የደህንነት ዶክትሪኖች ላይ አንድ ሆነን ሳለ፣ በሁለተኛ ደረጃ ትምህርቶች (Disputable matters) ላይ የማንስማማ ቢሆንም እንኳ፣ በክርስቶስ ኢየሱስ አንድነታችንን ጠብቀን ልዩነቶቻችንን በፍቅር፣ በአክብሮት፣ እና በትዕግስት ማስተናገድ ይኖርብናል ። ጸጋ ታላቁ አስተካካይ ነው።

3. አቅኚ ለሆኑ የወንጌል ተልዕኮዎች ቅድሚያ መስጠት፡- የጳውሎስ ሕይወት የሚያስተምረው ራዕይ ክርስቶስ ባልተጠራበት ቦታ ወንጌልን ማድረስ ነበር ። የዘመኒቷ ቤተክርስቲያንም ሆነች እያንዳንዱ አማኝ ይህን ሚሲዮናዊ ልብ ሊኖራቸው ይገባል። ወንጌል ፈጽሞ ላልደረሰባቸው፣ መጽሐፍ ቅዱስ በቋንቋቸው ላልተተረጎመላቸው፣ እና ያልተደረሰባቸው ብሔረሰቦች (Unreached People Groups) ትኩረት መስጠት እና ሀብትን ማፍሰስ የዚህ ሐዋርያዊ ምዕራፍ ዋነኛ ትግበራ ነው ። እንዲሁም፣ ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ በረከትን ከምታገኝበት ምንጭ ጋር ያላትን ቁሳዊ የድጋፍ ትስስር (ልክ እንደ መቄዶንያ አብያተ ክርስቲያናት) ማጠናከር አለባት ።

4. ለመንፈሳዊ መሪዎች በጸሎት መጋደል (Agonizing Prayer)፡- መንፈሳዊ አገልጋዮች፣ ፓስተሮች እና ሚስዮናውያን የሚያካሂዱት የጨለማ ውጊያ ቀላል አይደለም። ጳውሎስ የሮም ክርስቲያኖችን “ከእኔ ጋር ተጋደሉ” (Sunagonizomai) እንዳላቸው ሁሉ፣ ምዕመናን ለመሪዎቻቸው ከባድ እና ቀጣይነት ያለው የጸሎት ሽፋን ሊያደርጉ ይገባል ። በጌቴሴማኒ ስፍራ ሐዋርያት ከክርስቶስ ጋር መጋደል አቅቷቸው እንደተኙት ዓይነት ቸልተኝነት ሳይሆን፣ የዘመኑ ቤተክርስቲያን አገልጋዮቿን በጸሎት በመደገፍ የወንጌሉ ስራ እውነተኛ አጋር (Allies in the fight) መሆን አለባት ።

በማጠቃለል፣ የሮሜ ምዕራፍ 15 የጳውሎስ መልእክቶች ሁሉ ቁንጮ የሆነውን የሮሜን መጽሐፍ ወደ ተግባራዊ ማረፊያው የሚያመጣ፣ ቤተክርስቲያንን ወደ ክርስቶስ አብነት የሚጠራ፣ እና የዓለምን ዳርቻ በወንጌል ለመድረስ የሚያነሳሳ የዘመናት ሁሉ ድንቅ የእግዚአብሔር ቃል ነው። ዛሬም ቢሆን ይህ ምዕራፍ ለቤተክርስቲያን አንድነት፣ ለወንጌል ተልዕኮ ስፋት፣ እና ለክርስቶስ-ተኮር የራስ-መስዋዕትነት ሕይወት የማይነጥፍ የጥበብ ምንጭ ነው።