ምልከታ እና ትርጓሜ
በማቴዎስ ወንጌል ምዕራፍ ሃያ ሰባት ላይ የሰው ልጅ ታሪክ እጅግ አስገራሚና አስደንጋጭ የሆነው ክስተት ተመዝግቦ እናገኛለን። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለዓለም ኃጢአት መሥዋዕት ለመሆን ወደ መስቀል የተጓዘበትን የመጨረሻ ሰዓታት ይህ ክፍል በዝርዝር ይተርካል። ታሪኩ የሚጀምረው በማለዳ ሲሆን፣ የካህናት አለቆችና የሕዝብ ሽማግሌዎች ጌታን እንዲገድሉት ተማክረው እጁን አስረው ወደ አገረ ገዥው ወደ ጲላጦስ አሳልፈው ሰጡት።
የይሁዳ መጨረሻና የንስሐ ትርጉም
ጌታ እንደተፈረደበት ባየ ጊዜ አሳልፎ የሰጠው ይሁዳ ተጸጸተ። ያገኘውን ሠላሳ ብር ወደ ካህናቱ መልሶ “ንጹሕ ደም አሳልፌ በመስጠቴ በድያለሁ” አለ። እነርሱ ግን “እኛስ ምን አግዶን? አንተው ተጠንቀቅ” በማለት አፌዙበት። ይሁዳም ብሩን በቤተ መቅደስ ጥሎ ሄደና ታንቆ ሞተ። እዚህ ጋር ልብ ሊባል የሚገባው ቁም ነገር አለ፤ ይሁዳ መጸጸቱ ብቻ ንስሐ አያደርገውም። እውነተኛ ንስሐ ወደ እግዚአብሔር ምሕረት መመለስን ይጠይቃል፤ ይሁዳ ግን በጸጸት ተውጦ ወደ ተስፋ መቁረጥ ሄደ። ይህ የሚያሳየን በደላችን ምንም ያህል ከባድ ቢሆን ወደ ጌታ መመለስ እንጂ በገዛ ራሳችን ፍርድ ውስጥ መውደቅ እንደሌለብን ነው።
የጲላጦስ ፍርድ ቤትና የታላቁ ልውውጥ ምስጢር ጌታ በጲላጦስ ፊት ቆመ፤ ጲላጦስም “አንተ የአይሁድ ንጉሥ ነህ?” ብሎ ጠየቀው። ጌታም “አንተ አልህ” በማለት መለሰለት። በካህናቱ ለቀረበበት ክስ ግን ጌታ ምንም መልስ አልሰጠም፤ ይህም ጲላጦስን እጅግ አሳደመው። በዚያን ጊዜ አገረ ገዥው በበዓል አንድ እስረኛ የመፍታት ልማድ ነበረው። ጲላጦስ በሕዝቡ ፊት ሁለት ሰዎችን አቆመ፤ አንዱ ወንጀለኛ የሆነው በርባን ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ጌታ ኢየሱስ ነው። ሕዝቡ ግን በካህናቱ ግፊት
“በርባንን ፍታው፣ ኢየሱስን ግን ስቀለው” እያሉ ጮኹ።
ይህ ታሪክ የታላቁን ልውውጥ ምስጢር ይገልጥልናል። በርባን ሞት የሚገባው ወንጀለኛ ሆኖ ሳለ በኢየሱስ ምትክ ነፃ ወጣ፤ ጌታ ኢየሱስ ደግሞ ምንም በደል ሳይኖርበት በበርባን ምትክ ለመሞት ተፈረደበት። እኛም እንደ በርባን በኃጢአታችን ምክንያት የሞት ፍርድ ይገባን የነበረ ሰዎች ነን፤ ጌታ ግን በእኛ ምትክ በመሞት እኛን ነፃ አወጣን። ጲላጦስም እጁን ታጥቦ “እኔ ከዚህ ጻድቅ ሰው ደም ንጹሕ ነኝ” ቢልም፣ እውነትን ግን ለፖለቲካዊ ጥቅሙ ሲል አሳልፎ ሰጠ።
የመከራው ጽዋና የመስቀሉ ውርደት
የጲላጦስ ጭፍሮች ጌታን ወደ ግቢው ወስደው ልብሱን ገፈፉትና ቀይ ልብስ አለበሱት። ከእሾህም አክሊል ጎንጉነው በራሱ ላይ አደረጉ፤ በቀኝ እጁም ዘንግ ሰጡት። በፊቱም እየተንበረከኩ “የአይሁድ ንጉሥ ሆይ፥ ሰላም ላንተ ይሁን” እያሉ ይዘበብቱበት ነበር። በፊቱም ተፉበት፣ ዘንጉንም ወስደው ራሱን መቱት። ጌታ ይህንን ሁሉ መከራና ውርደት የተቀበለው ለእኛ ክብር ሲል ነው። እኛ የክብር አክሊል እንድንቀዳጅ እርሱ የእሾህ አክሊል ደፋ። ከዚያም ሊሰቅሉት ይዘውት ወጡ፤ በመንገድም ስምዖን የተባለውን የቀሬና ሰው መስቀሉን እንዲሸከም አስገደዱት። ጎልጎታ ወደተባለ ስፍራ በደረሱ ጊዜ ሰቀሉት። ልብሱንም ዕጣ ተጣጥለው ተካፈሉ። በመስቀሉ ላይም “ይህ የአይሁድ ንጉሥ ኢየሱስ ነው” የሚል የክሱን ጽሕፈት አኖሩ። ከእርሱ ጋርም ሁለት ወንበዴዎች አንዱ በቀኝ አንዱም በግራ ተሰቀሉ። የሚያልፉትም ራሳቸውን እየነቀነቁ ይሰድቡት ነበር።
የጌታ ሞትና የተፈጥሮ ምስክርነት
ከስድስት ሰዓት ጀምሮ እስከ ዘጠኝ ሰዓት ድረስ በምድር ሁሉ ላይ ጨለማ ሆነ። በዘጠኝ ሰዓትም ጌታ በታላቅ ድምፅ “ኤሎሄ ኤሎሄ ለማ ሰበቅታኒ” (አምላኬ አምላኬ፥ ስለ ምን ተውኸኝ?) ብሎ ጮኸ። ጌታ ይህንን ያለው የእኛን ኃጢአት ተሸክሞ ከእግዚአብሔር አብ ጋር የነበረው ኅብረት ስለተቋረጠ ለደረሰበት መንፈሳዊ ጭንቀት ነበር። ጌታ ኢየሱስ በድጋሚ በታላቅ ድምፅ ጮኸና ነፍሱን ሰጠ።
በዚያኑ ቅጽበት የታዩት ተዓምራት እጅግ አስደናቂ ነበሩ። የቤተ መቅደስ መጋረጃ ከላይ እስከ ታች ለሁለት ተቀደደ፤ ምድር ተናወጠች፣ ዓለቶችም ተሰነጠቁ። መቃብሮችም ተከፈቱና ብዙ ቅዱሳን ተነሡ። የመቶ አለቃውና አብረውት የነበሩት ይህንን ባዩ ጊዜ “በእውነት ይህ የእግዚአብሔር ልጅ ነበረ” በማለት መሰከሩ። የመጋረጃው መቀደድ የሚያስተምረን በክርስቶስ ሞት ምክንያት ወደ እግዚአብሔር ቅድስተ ቅዱሳን የምንገባበት አዲስና ሕያው መንገድ መከፈቱን ነው።
የጌታ ቀብርና የታሸገው መቃብር
በመሸም ጊዜ ዮሴፍ የተባለ የአርማትያስ ባለጸጋና የኢየሱስ ደቀ መዝሙር የነበረ ሰው፣ የጌታን ሥጋ እንዲሰጠው ጲላጦስን ለመነ። ጲላጦስም እንዲሰጡት አዘዘ። ዮሴፍም ሥጋውን ወስዶ በንጹሕ በፍታ ከፈነውና ከዓለት በወቀረው በአዲሱ መቃብር ውስጥ አኖረው። በመቃብሩም ደጃፍ ታላቅ ድንጋይ አንከባሎ ሄደ። መግደላዊት ማርያምና ሌላይቱ ማርያምም በመቃብሩ አንጻር ተቀምጠው ነበር።
በማግሥቱ የካህናት አለቆች ጌታ “ከሦስት ቀን በኋላ እነሣለሁ” ማለቱን አስታውሰው፣ ደቀ መዛሙርቱ ሰርቀውት እንዳይሄዱ መቃብሩ እንዲጠበቅ ጲላጦስን ለመኑት። ጲላጦስም ጠባቂዎችን ሰጣቸው። እነርሱም ሄደው ድንጋዩን አትመው መቃብሩን ከጠባቂዎች ጋር አስጠብቁ። ይህ የሚያሳየው የሰው ልጅ የጌታን ትንሣኤ ለመግታት ምንም ያህል ቢሞክር፣ የእግዚአብሔርን ኃይል ግን ማንም ሊገታው እንደማይችል ነው። መቃብሩ መታሸጉ ለጌታ ትንሣኤ ትልቁ የታሪክ ምስክር ሆነ።
ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች
👉ይሁዳ ብሩን መመለሱ እና ራሱን ማጥፋቱ ስለ ጸጸት ምን ይነግረናል?
👉ጲላጦስ “የአይሁድ ንጉሥ ነህን?” ላለው ኢየሱስ የሰጠው ምላሽ ምን ነበር?
👉የጲላጦስ ሚስት ስለ ኢየሱስ ማስጠንቀቋ ምንን ያሳያል?
👉ሕዝቡ “ደሙ በእኛና በልጆቻችን ላይ ይሁን” ማለታቸው ምን ዓይነት ኃላፊነት ነው?
👉የቤተ መቅደስ መጋረጃ መቀደድ ምን መንፈሳዊ ትርጉም አለው?
👉የመቶ አለቃው “በእውነት ይህ የእግዚአብሔር ልጅ ነበረ” ብሎ መሰከረ ለምን ነበር?
👉”ኤሎሄ ኤሎሄ ለማ ሰበቅታኒ” የሚለው ጩኸት ምን ማለት ነው?
👉በመስቀል ላይ የነበሩት ሰዎች “ከመስቀል ውረድና እናምንሃለን” ማለታቸው ምን ዓይነት ፈተና ነበር?
👉ዮሴፍ አርማትያስ የኢየሱስን ሥጋ ለመቅበር መደፈሩ ምን ያሳያል?
👉መቃብሩ የታተመው እና የተጠበቀው ለምንድን ነው?