ጸጋ ምንድን ነው?

የእግዚአብሔር ቃል እውነት እንደሚያስተምረን፣ “ጸጋ” (Grace) የክርስትና እምነት የልብ ትርታ ነው። ጸጋ በክርስቶስ ኢየሱስ በኩል የተገለጠ የእግዚአብሔርን ልብ፣ ወደር የለሽ ፍቅርና ፍጹም የማዳን ሥራ በጉልህ የሚያሳይ መለኮታዊ እውነት ነው። በአጭሩ ጸጋ ማለት “ያልተገባ ስጦታ”፣ ወይም የሰው ልጅ በራሱ ብቃትና ጥረት ሳያስገኘው እግዚአብሔር ከባሕርዩ የመነጨ በጎነት የተነሳ በነጻ የሚሰጠው መለኮታዊ ሞገስና ኃይል ነው። የክርስትና ጉዟችን መነሻውም፣ ቀጣይነቱም ሆነ መድረሻው ሙሉ በሙሉ የተመሠረተው በዚህ በማያልቅ የእግዚአብሔር ጸጋ ላይ ነው። ይህንን ማዕከላዊ ትምህርት ከመጽሐፍ ቅዱስ እውነትና ከተግባራዊ ምሳሌዎች ጋር አዋህደን እንደሚከተለው በጥልቀት እንመለከታለን።

1. የጸጋ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትርጉምና ጥልቀት

በአዲስ ኪዳን መጽሐፍት ውስጥ “ጸጋ” ለሚለው ቃል በዋናነት የተሠራበት የግሪክ ቃል “ካሪስ” (Charis) ነው። የዚህ ቃል መሠረታዊ ትርጉም ተቀባዩ ምንም ዓይነት የመቀበል ብቃት ወይም የሥራ ድርሻ ሳይኖረው፣ ሰጪው በራሱ በጎ ፈቃድና የፍቅር አነሳሽነት ብቻ የሚያበረክተው ስጦታ ማለት ነው። የሰው ልጅ በወደቀው ተፈጥሮውና በኃጢአቱ ምክንያት የእግዚአብሔር የጽድቅ ፍርድና ቁጣ ብቻ የሚገባው ሆኖ ሳለ፣ እግዚአብሔር ግን በልጁ በኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል ላይ በከፈለው የቤዛነት ዋጋ ፍቅሩንና ምሕረቱን አፍስሶለታል። ሁሉ ኃጢአትን ሠርተዋልና የእግዚአብሔርም ክብር ጎድሎአቸዋል፤ በኢየሱስ ክርስቶስም በሆነው ቤዛነት በኩል እንዲያው በጸጋው ይጸድቃሉ (Rom 3:23-24)።

ተግባራዊ ምሳሌ፡ አንድ ሰው በከባድ ወንጀል ተከሶ የሞት ፍርድ ተፈርዶበታል እንበል። ይህ ሰው ራሱን ለማዳን ምንም ማድረግ አይችልም። ነገር ግን ዳኛው ከፍርዱ ገበታ ላይ ተነስቶ የፈረደበትን ሞት ራሱ ቢቀበልና ወንጀለኛውን በነጻ ቢለቀው፣ ይህ እውነተኛ ጸጋ ነው። እኛም የሞት ፍርድ የሚገባን ሆነን ሳለ፣ ክርስቶስ በእኛ ቦታ ሆኖ ሞተልን።

2. የሚያድን ጸጋ (Saving Grace)

የሰው ልጅ ድነት (Salvation) መጀመሪያውም ሆነ መጨረሻው በጸጋው ላይ ብቻ የተንጠለጠለ ነው። ሰው በራሱ መልካም ሥራ፣ በሃይማኖታዊ ሥርዓት አፈጻጸም፣ ወይም በሥነ-ምግባር ትጋት ራሱን ከኃጢአት እስራት ነጻ ሊያወጣ አይችልም። ጸጋ የሰውን ድካምና ኩነኔ አስወግዶ፣ በክርስቶስ የተሠራውን የማዳን ሥራ በማመን ብቻ ያጸድቀዋል። ጸጋው በእምነት አድኖአችኋልና፤ ይህም የእግዚአብሔር ስጦታ ነው እንጂ ከእናንተ አይደለም፤ ማንም እንዳይመካ ከሥራ አይደለም (Eph 2:8-9)።

ተግባራዊ ምሳሌ፡ ከጌታ ከኢየሱስ ጋር በመስቀል ላይ ተሰቅሎ የነበረውን ወንበዴ እናስታውስ። ይህ ሰው ከማመኑ በፊት ወደ ቤተ መቅደስ ሄዶ አያውቅም፣ የተጠመቀበት ጊዜ የለም፣ ምንም ያደረገው መልካም ሥራ አልነበረም። ነገር ግን በመጨረሻዋ ሰዓት በጌታ በማመኑ ብቻ፣ “ዛሬ ከእኔ ጋር በገነት ትሆናለህ” የሚል የማዳን ጸጋ ተቀበለ (Luke 23:43)። ይህ የማዳን ጸጋ በሰው ሥራ ላይ ያልተደገፈ መሆኑን በግልጽ ያሳያል።

3. የሚያበረታና የሚያገለግል ጸጋ (Empowering Grace)

በመንፈስ ቅዱስ ሙላት ለምናምን አማኞች፣ ጸጋ ማለት ከገሃነም ማምለጫ ትኬት ብቻ አይደለም። ጸጋ ሰውን ከኃጢአት ፍርድ ለማዳን ብቻ የመጣ ሳይሆን፣ በአዲሱ የክርስቲያን ሕይወት ውስጥ በድል ለመመላለስ፣ ፈተናን ለማሸነፍና እግዚአብሔርን በኃይል ለማገልገል መንፈስ ቅዱስ የሚያስታጥቀን መለኮታዊ አቅም ጭምር ነው። በራሳችን ደካማ ሥጋዊ ማንነት ልንወጣው የማንችለውን መንፈሳዊ ተጋድሎ፣ አገልግሎትና ሸክም የምንወጣው ከውስጣችን በሚሠራው በጸጋው ኃይል ነው። ጌታም ለሐዋርያው ጳውሎስ፦ ጸጋዬ ይበቃሃል፥ ኃይሌ በድካም ይፈጸማልና ብሎታል (2 Cor 12:9)።

ተግባራዊ ምሳሌ፡ አንድ ትንሽ ልጅ ከባድ ዕቃ ለማንሳት ሲሞክር አቅም ያንሰዋል፤ ነገር ግን አባቱ ከጀርባው መጥቶ በእጆቹ አቅፎ ዕቃውን አብሮት ሲያነሳለት ልጁ ዕቃውን ማንሳት ይችላል። ልጅየው ዕቃውን ያነሳው በራሱ ጉልበት ሳይሆን በአባቱ ጉልበት ነው። እኛም የክርስትናን ሩጫ የምንሮጠው በእኛ ጥረት ሳይሆን፣ መንፈስ ቅዱስ በጸጋው በሚሰጠን መለኮታዊ አቅም ነው። ጳውሎስ እንዳለው፣ ነገር ግን በእግዚአብሔር ጸጋ እኔ የሆንሁትን ነኝ… ከሁላቸው ይልቅ ደከምሁ፥ ዳሩ ግን ከእኔ ጋር ያለው የእግዚአብሔር ጸጋ ነው እንጂ እኔ አይደለሁም (1 Cor 15:10)።

4. በጸጋና በሕግ (በሥራ) መካከል ያለው መሠረታዊ ልዩነት

በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ጸጋ ከሕግና ከሰው ጥረት ጋር ፈጽሞ ተቃራኒ ሆኖ ቀርቧል። ሕግ በእግዚአብሔር እና በሰው መካከል ያለውን የቅድስና ክፍተት በማሳየት የሰውን ኃጢአት ያጋልጣል። ሕግ “ይህን አድርግ፣ አለዚያ ትሞታለህ” ሲል፣ ጸጋ ግን “ክርስቶስ በመስቀል ላይ ሁሉን አድርጎልሃል፣ ተፈጽሟልና በእምነት ተቀበል” ይላል። ሰው በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን እንዲጸድቅ እንጂ በሕግ ሥራ እንዳይሆን አውቀን፣ ሥጋን የለበሰ ሁሉ በሕግ ሥራ ስለማይጸድቅ እኛ ራሳችን በክርስቶስ ኢየሱስ አምነናል (Gal 2:16)።

ተግባራዊ ምሳሌ፡ ሕግ ልክ እንደ መስተዋት ነው። መስተዋት ፊትህ ላይ ያለውን እድፍና ቆሻሻ በግልጽ ያሳይሃል እንጂ፣ ፊቱን ሊያጥብልህ ወይም ሊያነጻህ አይችልም። ጸጋ ግን ቆሻሻውን ፈጽሞ አጥቦ የሚያስወግድ ውሃና ሳሙና ነው። ሕግ ኃጢአተኝነታችንን ሲያሳየን፣ የክርስቶስ ጸጋ ግን ከነኃጢአታችን ያነጻናል።

ማጠቃለያ፡ ጸጋና የቅድስና ሕይወት

የእግዚአብሔር ጸጋ አማኝ የሚመካበት፣ በፈተና ጊዜ የሚቆምበትና ሕይወቱን በድል የሚመራበት ዘላለማዊ ቋጥኝ ነው። ይሁን እንጂ፣ ጸጋ የኃጢአት ፈቃድ (License to sin) አይደለም። እውነተኛ የጸጋ ትምህርት በኃጢአት እንድንቀጥል የሚያበረታታ ሳይሆን፣ ዓለማዊ ምኞትን ክደን በመንፈስ ቅዱስ እየተመራን በጽድቅና በቅድስና እንድንኖር አቅም የሚሰጥ ኃይል ነው። ሰዎችን ሁሉ የሚያድን የእግዚአብሔር ጸጋ ተገልጦአልና፤ ይህም ጸጋ ኃጢአተኝነትንና ዓለማዊን ምኞት ክደን፥ ራሳችንን በመግዛትና በጽድቅ እግዚአብሔርንም በመምሰል በአሁኑ ዘመን እንድንኖር ያስተምረናል (Titus 2:11-12)። ስለዚህ፣ ከሕግ እርግማን ነጻ እንደወጣን አውቀን፣ በሰጠን በዚህ በሚያስደንቅ ጸጋ ውስጥ ጸንተን ልንቆምና ለእርሱ ክብር ልንኖር ይገባናል።