የሰው ልጅ አእምሮ፣ የሞራል እውቀት እና መንፈሳዊነት ዝም ብለው በጊዜ ሂደት ከዝግመተ-ለውጥ የሚመጡ ባዮሎጂያዊ ውጤቶች ሳይሆኑ፣ እግዚአብሔር ለሰው ልጅ ብቻ የሰጣቸው ረቂቅ እና መለኮታዊ ስጦታዎች ናቸው። የዝግመተ-ለውጥ ንድፈ-ሀሳብ እነዚህን ረቂቅ የሰው ልጅ ባሕርያት በሕልውና ትግል (Survival) እና በባዮሎጂያዊ ፍላጎት ለመግለጽ ቢሞክርም፣ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነት ግን እነዚህ የሰው ልጅ ማንነት መሠረቶች ከፈጣሪው ጋር ባለው ልዩ ሕብረት የተገኙ መሆናቸውን ያረጋግጣል።
እነዚህን ስጦታዎች በመለኮታዊ አመለካከት እንደሚከተለው እንመለከታቸዋለን፡
1. የሰው ልጅ አእምሮ፡ የፈጣሪ ጥበብ ነጸብራቅ
የሰው ልጅ አእምሮ ውስብስብነት፣ ረቂቅ አስተሳሰብን መፍጠር መቻሉ፣ ቋንቋን እና ሳይንስን ማዳበሩ በዝግመተ-ለውጥ ሊብራራ አይችልም። አእምሮአችን የፈጠራ፣ የሎጂክ እና የዓላማ ስሜት አለው። እግዚአብሔር አእምሮን የሰጠን እርሱን እንድናውቅ፣ አሳቡን እንድንረዳ እና ምድርን በሥርዓት እንድናስተዳድር ነው። ሰውን በመልኩ የፈጠረው አምላክ፣ የራሱን የጥበብ ነጸብራቅ በሰው አእምሮ ውስጥ አስቀምጧል። እግዚአብሔር ልቡናን ለሰው የሰጠው ለራሱ ክብር እና ለምድር አስተዳደር እንዲጠቀምበት ነው።
2. የሞራል እውቀት (የበጎ እና ክፉ መለኪያ)፡ ሕሊና
የዝግመተ-ለውጥ አስተሳሰብ ሞራል ማለት ማህበራዊ ሥርዓትን ለመጠበቅ የተፈጠረ የዝግመተ-ለውጥ መሳሪያ ነው ይላል። መጽሐፍ ቅዱስ ግን የሰው ልጅ በውስጡ የተጻፈ የእግዚአብሔር የጽድቅ ሕግ አለው ይላል። ይህ የሞራል እውቀት ወይም ሕሊና (Conscience)፣ እግዚአብሔር በሰው ልጅ ውስጠ-ልቦና ውስጥ የከተተው የፈጣሪ መለኪያ ነው። በጎና ክፉን የመለየት ችሎታችን ከባዮሎጂያዊ ፍላጎት የመጣ ሳይሆን፣ ቅዱስ ከሆነው ፈጣሪ ጋር ያለን መንፈሳዊ ግንኙነት ውጤት ነው። ሕሊና በሰው ልጅ ውስጥ እንደ ውስጣዊ መስታወት ሆኖ እግዚአብሔርን ያስታውሳል።
3. መንፈሳዊነት፡ ከፈጣሪ ጋር የመገናኘት ጥማት
የሰው ልጅ ከተፈጥሮ የተለየ የዘላለም ዓላማ እና የመንፈሳዊ ጥማት አለው። ነፍስ፣ መንፈስ እና እግዚአብሔርን የመፈለግ ፍላጎት በዝግመተ-ለውጥ ሊዳብሩ የሚችሉ ተግባራት አይደሉም። ሰው እግዚአብሔርን እንዲፈልግ እና እንዲያመልክ ተፈጥሯል። ንጉሥ ዳዊት ይህንን ጥልቅ መንፈሳዊ ጥማት ሲገልጽ፣ አምላክ ሆይ፥ አጋዘን በውኃ ፈሳሾች እንደምትመኝ፥ እንዲሁ ነፍሴ ወደ አንተ ትመኛለች (መዝ 42፡1) ብሏል። ይህ መንፈሳዊ ጥማት እግዚአብሔር ሰውን ከራሱ ጋር ሕብረት እንዲያደርግ በፈጠረው እስትንፋስ የተነሳ ነው።
4. ልዩ የፍጥረት ዓላማ
እግዚአብሔር ለሰው ልጅ የሰጠው አእምሮ፣ የሞራል ሕግ እና መንፈሳዊነት፣ ለዘላለም ዓላማው የተሰጡ መሳሪያዎች ናቸው። ዓላማ የሌለው ዝግመተ-ለውጥ እነዚህን ረቂቅ ባሕርያት ሊፈጥር አይችልም። እግዚአብሔር ግን እያንዳንዱን ፍጡር ለአንድ ዓላማ እንደፈጠረው ሁሉ፣ ሰውንም ለራሱ ክብርና ለዘላለም ሕይወት አዘጋጀው። እግዚአብሔር ለእኛ የሰጠን መንፈስ የኃይልና የፍቅር ራስን የመግዛትም መንፈስ እንጂ የፍርሃት መንፈስ አይደለም (2ኛ ጢሞ 1፡7)።
በማጠቃለያ፣ እነዚህ የሰው ልጅ መለያ ባሕርያት በአጋጣሚ የተከሰቱ ባዮሎጂያዊ ለውጦች ሳይሆኑ፣ እግዚአብሔር በልዩ ጥበቡ እና በፍቅሩ ለሰው ልጅ የሰጣቸው የከበሩ ስጦታዎች ናቸው። የሰው ልጅ ከሌላው ፍጥረት ሁሉ ልዩ የሚሆነው፣ በእግዚአብሔር አምሳል በመፈጠሩ እና ከፈጣሪው ጋር የገቡትን እነዚህን መለኮታዊ ጸጋዎች በመሸከሙ ነው።