እስራኤላውያን በግብፅ በባርነት ስለመኖራቸውና ስለመውጣታቸው የግብፅ የታሪክ መዛግብትና የአርኪኦሎጂ ግኝቶች ለምን ዝም አሉ?

ይህ ጥያቄ በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት፣ በሥነ-መለኮት እና በአርኪኦሎጂ (የጥንታዊ ቅርሶች ጥናት) ዘርፍ ብዙ ጊዜ የሚነሳ፣ እጅግ አንገብጋቢና ጠቃሚ ጥያቄ ነው። በእርግጥም በሚሊዮን የሚቆጠሩ እስራኤላውያን በግብፅ በባርነት ከኖሩ እና በታላቅ ተአምራት ከወጡ፣ ለምን በግብፅ የድንጋይ ላይ ጽሑፎች ወይም መዛግብት ላይ ይህ ታሪክ በጉልህ አልተጻፈም? ብሎ መጠየቅ ተገቢ ነው።

እንደ መጽሐፍ ቅዱስ መምህር፣ ይህንን ጉዳይ ከታሪክ አጻጻፍ፣ ከሥነ-ቁፋሮ (አርኪኦሎጂ) እውነታዎች እና ከእግዚአብሔር ቃል አንጻር በሚከተሉት መሠረታዊ ነጥቦች አብራራዋለሁ፡-

1. የግብፃውያን የታሪክ አጻጻፍ ባህል (የድል ዜና እንጂ የሽንፈት አይጻፍም)

የጥንት ግብፃውያን ነገሥታት (ፈርዖኖች) ታሪክን የሚጽፉት ለትውልድ እውነተኛ መረጃን ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የራሳቸውን ክብር፣ ኃይልና አምላካዊነት ለማወጅ (ለፕሮፓጋንዳ) ነበር። በግብፅ የታሪክ መዛግብት ውስጥ አንድም ፈርዖን በጦርነት እንደተሸነፈ ወይም አደጋ እንደደረሰበት የተጻፈበት ቦታ የለም።

የእስራኤላውያን ከግብፅ መውጣት ደግሞ ለግብፅ ታላቅ ውርደትና ኪሳራ ነበር። አሥሩ መቅሰፍቶች የግብፅን ምጣኔ ሀብት አውድመዋል፣ አማልክቶቻቸውን አዋርደዋል፣ እንዲሁም ታላቁ የፈርዖን ሠራዊት በኤርትራ ባሕር ውስጥ ሰጥሟል። እግዚአብሔርም ግብፃውያንን በባሕሩ መካከል አጣላቸው፥ ውኃውም ተመልሶ ሰረገሎችንና ፈረሰኞችን ከእነርሱም በኋላ ወደ ባሕር የገቡትን የፈርዖንን ሠራዊት ሁሉ ከደነ (ዘፀ 14:27-28)። እንዲህ ዓይነቱን አሳፋሪ ብሔራዊ ውድቀት እና የባሮቻቸውን አሸናፊነት በኩራት በድንጋይ ላይ የሚቀርጽ ፈርዖን አልነበረም፤ ስለዚህ ታሪኩን ሆን ብለው ከትውልድ መዛግብቶቻቸው ደብቀውታል።

2. የታሪክ ማጥፋት ዘመቻ (Cancel Culture)

በግብፅ ታሪክ ውስጥ ነገሥታት የማይፈልጉትን ወይም የሚጠሉትን ያለፈ ታሪክ ሆን ብለው የማጥፋት፣ ስሞችን ከድንጋይ ላይ የመፋቅና ሐውልቶችን የመሰባበር ልምድ ነበራቸው። ለምሳሌ ሐትሼፕሱት የተባለችውን ንግሥት ታሪክ ተከታዩዋ ንጉሥ ሆን ብሎ አጥፍቶት እንደነበር አርኪኦሎጂስቶች አረጋግጠዋል። እስራኤላውያን በታላቅ ክንድ ግብፅን ጥለው ከወጡ በኋላ፣ ከእነርሱ ጋር የተያያዘውን ማንኛውንም መረጃና ጽሑፍ ግብፃውያን አጥፍተውት ሊሆን እንደሚችል ምሁራን በጽኑ ያምናሉ።

3. የጽሑፍ መዛግብት እና የግንባታ ቁሳቁሶች ተፈጥሮ

እስራኤላውያን በግብፅ የነበሩት ጎሸን በሚባል ለእርሻና ለከብት እርባታ ምቹ በሆነ፣ ነገር ግን እርጥበታማ በሆነ የዓባይ ወንዝ ዴልታ አካባቢ ነበር። እስራኤላውያን ለፈርዖን የሠሩት ፒራሚዶችን በድንጋይ ሳይሆን፣ የከተማ ግንባታን በጭቃ ጡብ ነበር። ቃሉም ሲናገር፣ በጭቃና በጡብ በእርሻም ሥራ ሁሉ አሠሩአቸው፥ ኑሮአቸውንም በመረረ ባርነት አስመረሩባቸው ይላል (ዘፀ 1:14)።

በላይኛው ግብፅ በበረሃማው አካባቢ ያሉ የድንጋይ ላይ ጽሑፎችና ቤተ-መቅደሶች ለሺህ ዓመታት ሳይበላሹ ሲቆዩ፣ በታችኛው ግብፅ (በጎሸን አካባቢ) የነበሩት የጭቃ ጡብ ግንባታዎችና በፓፒረስ (በወረቀት) ላይ የተጻፉ የዕለት ተዕለት መዛግብት በውኃና በእርጥበት ምክንያት ፈርሰዋል፣ በስብሰዋል እንዲሁም ጠፍተዋል። በመሆኑም የቁፋሮ ማስረጃ ለማግኘት እጅግ አስቸጋሪ ሆኗል።

4. መጽሐፍ ቅዱስ ራሱ እጅግ አስተማማኝ የታሪክ መዝገብ ነው

የዓለም ታሪክ ጸሐፊዎች የግብፅን ወይም የሮምን መዛግብት እንደ እውነተኛ ታሪክ ሲቀበሉ፣ መጽሐፍ ቅዱስን ግን መጠራጠራቸው መንፈሳዊ ዕውርነት ነው። ለእኛ ለአማኞች ግን መጽሐፍ ቅዱስ ከምንም ነገር በላይ ትክክለኛና ስህተት የሌለበት የታሪክ መዝገባችን ነው። የእስራኤል ከግብፅ መውጣት የብሉይ ኪዳን ማዕከላዊ ታሪክ ሲሆን፣ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ሆነ ሐዋርያት ይህንን ታሪክ ሙሉ በሙሉ አረጋግጠዋል። ቃሉ ሲመሰክር፣ በእምነት የኤርትራን ባሕር በደረቅ ምድር እንደሚያልፉ ተሻገሩ፥ የግብፅ ሰዎች ግን ሲሞክሩ ተዋጡ ይላል (ዕብ 11:29)።

ማጠቃለያ

የግብፅ አርኪኦሎጂ ስለ እስራኤላውያን መውጣት ዝም ማለቱ (Evidence of absence)፣ ታሪኩ አልተፈጸመም ማለት አይደለም። ግብፃውያን ውርደታቸውን መመዝገብ ስላልፈለጉ ዝም ቢሉም፣ ዛሬም ድረስ አይሁዳውያን በየዓመቱ የፋሲካን በዓል በማክበር ከባርነት የወጡበትን ታሪክ ሕያው አድርገውት ይገኛሉ። እኛም ዛሬ የክርስቶስ ደም ከሆነው ከእውነተኛው ፋሲካችን የተካፈልን፣ ከኃጢአት ባርነት በታላቅ ክንድ ነጻ የወጣን በመሆናችን አምላካችንን እጅግ አድርገን ልናመሰግነው ይገባል! የእግዚአብሔር ቃል እውነት ነው፣ ዘላለምም ጸንቶ ይኖራል!