የጳውሎስ የመጨረሻ ቆይታ በሮም (የሐዋ. 27፡1-28፡31)

እግዚአብሔር ጳውሎስ ወንጌልን ወደ ሮም እንደሚያደርስ ተናግሮ ነበር። ነገር ግን እግዚአብሔር ይህንን ለማድረግ የተጠቀመበት መንገድ ጳውሎስን ጨምር ብዙ ክርስቲያኖችን ሳያስገርም አይቀርም፡፡ ጳውሎስ እንደ ነጻ ሰው ሳይሆን ታስሮ ወደ ሮም ለመሄድ ተገደደ። ይህ እስረኛ ሆኖ የጀመረው ጉዞ ራሱ በችግር የተሞላና የሞት አደጋ ያንዣበበበት ነበር። ነገር ግን እግዚአብሔር ጳውሎስን ሮም ለማድረስ ወስኖ ነበር። ስለሆነም፥ ማዕበልና የመስጠም አደጋ ቢደርስበትም፥ እግዚአብሔር ግን ባሪያውን ወደ ሮም ወስዶታል።

የውይይት ጥያቄ፡- የሐዋ. 27-28 አንብብ። ሀ) ከእነዚህ ምዕራፎች ስለ እግዚአብሔር መንገዶች ምን እንማራለን? ለ) ስለ ጳውሎስ ምን እንማራለን?

  1. ጳውሎስ ወደ ሮም ሄደ (የሐዋ. 27፡1-28፡16)።

ከጳውሎስ ጋር ወደ ሮም የተጓዘው ሉቃስ (ሉቃስ «እኛ» እያለ መጻፉን ልብ በላ) ስለ አስቸጋሪው ጉዞ በዝርዝር ጽፎአል። በጥንት ጊዜ ጀልባዎች በነፋስ እየተነዱ በሜድትራኒያን ባሕር ይጓዙ ነበር። እንደ ዛሬዎቹ መርከቦች ሞተር አልነበራቸውም። በተወሰኑ ወቅቶች ተደጋጋሚ ማዕበል ስለሚያጋጥም፥ ብልህ የሆኑ ሰዎች የማይጓዙባቸው ብዙ ወራት ነበሩ።

ነገር ግን ፊስጦስ፥ ጳውሎስ በፍጥነት ከእጁ እንዲመጣ ስለፈለገ ቶሎ ወደ ሮም ሊልከው ወሰነ። ስለሆነም፥ ወደ ሮም የሚሄድ መርከብ እንዳገኘ ጳውሎስን በሮም የመቶ አለቃ አስጠብቆ ላከው። ያለ ምንም ችግር እስከ ቀርጤስ ደሴት ድረስ ተጓዙ። ጳውሎስ ቀጣዩ ጉዟቸው አደገኛ እንደሚሆን ቢያስጠነቅቃቸውም፥ የመቶ አለቃው ወደ ሮም ቀረብ ብሎ የተሻለ ዳርቻ ለማግኘት ስለ ፈለገ፥ ወደፊት እንዲቀጥሉ አስገደዳቸው፡፡ ከዚህ ውሳኔው የተነሣ መርከቧ ስትሰጥም የተጓዦቹም ሕይወት ከአደጋ ላይ ወደቀ። ከብርቱው ማዕበል የተነሣ መርከቧ ተጋጭታ ተሰበረች። ነገር ግን እግዚአብሔር ለጳውሎስ እንደ ተናገረው ሕዝቡ ሁሉ ወደ ዳርቻው በሰላም ደረሱ።

ጳውሎስ እስረኛ ቢሆንም እንኳ፥ እግዚአብሔር ምናልባትም ወንጌል ተሰብኮ በማያውቅባት በዚህች ደሴት ሥራ አዘጋጅቶለት ነበር። እፉኝት እባብ ቢነድፈውም እግዚአብሔር ስላዳነው፥ ለደሴቲቱ መሪና ለብዙ ሕዝብ ለመስበክ ቻለ። ሉቃስ፣ ጳውሎስ ባደረገው ተአምር ላይ ቢያተኩርም፥ ጳውሎስ ስለ ክርስቶስ ይመሰክር እንደነበር ጥርጥር የለውም።

እግዚአብሔር እኛን ከሚያበረታታበት ዐበይት መንገዶች አንዱ፥ ክርስቲያኖችን በመጠቀም ነው። የማዕበሉ ጊዜ እስኪያልፍ ድረስ ለሦስት ወራት ከጠበቀ በኋላ፥ ጳውሎስ ወደ ሮም ተጓዘ። በኢጣሊያ ወደ ፑቲዮሉስ ከተማ (የሮም ዋነኛ የወደብ ከተማ) ሲደርሱ፥ እግዚአብሔር ጳውሎስን ለማጽናናት ክርስቲያኖችን ተጠቀመ።

  1.  ጳውሎስ በሮም ሰነበተ (የሐዋ. 28፡17-3)

እግዚአብሔር እንደ ተናገረው ረዥም ጊዜ ቢፈጅም፥ ጳውሎስን ሮም አድርሶታል፡፡ እግዚአብሔር እኛ በምንጠብቀው መንገድ ባይሆንም፥ የሰጠውን የተስፋ ቃል ይፈጽማል፡፡ ጳውሎስ እስረኛ ቢሆንም፥ አገልግሎቱን አላቆመም፡፡ ሉቃስ፥ ጳውሎስ በሮም ስላሳለፈው ሕይወት ዝርዝር ጉዳዮችን ባይነግረንም፥ ከአይሁድ መሪዎች ጋር ስለመገናኘቱ ገልጾአል። ጳውሎስ ሮም እንደ ደረሰ፥ ታሪኩን ለማብራራት የአይሁድ መሪዎችን ሰበሰበ። ስለ እርሱ በኢየሩሳሌም የነበሩ ሊቀ ካህናት የሐሰት መረጃ እንዳስተላለፉ ገምቶ ነበር። ነገር ግን እነዚህ የአይሁድ መሪዎች ከኢየሩሳሌም የደረሳቸው መረጃ ስለነበር ከጳውሎስ ጋር ለመነጋገር ፈቃደኞች ነበሩ። ጳውሎስ ለእነዚህ ሰዎች ክርስቶስ የብሉይ ኪዳን ትንቢቶችን የፈጸመ መሢሕ እንደሆነ አብራራላቸው። ጥቂት አይሁዶች ጳውሎስ የተናገረውን አሳብ ሲቀበሉ፣ ብዙዎቹ ግን ሳያምኑ ቀርተዋል። ጳውሎስ ያለማመን ዝንባሌአቸውን ሲመለከትም ባለማመናቸው የብሉይ ኪዳንን ቃል እየፈጸሙ እንደሆነ አስጠነቀቃቸው። እግዚአብሔር ወንጌሉን ለአሕዛብ እንደሚሰጥ አሳሰባቸው።

ሉቃስ የጳውሎስን ታሪክ ሳይደመድም ትቶታል። ስለ ጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ሌላ መጽሐፍ ለመጻፍ እያቀደ ነበር? ጳውሎስ ከእስር በመፈታቱ ሉቃስ ታሪኩን ከመቀጠሉ በፊት ተጨማሪ መረጃ እየጠበቀ ነበር? ወይስ ሉቃስ ወንጌል ከኢየሩሳሌም ጀምሮ ወደ ሮም እንደ ተስፋፋ ለማሳየት የተነሣበት ዓላማ ከተሳካ በኋላ ሌላ ነገር ለመጨመር ባለመፈለጉ ይሆን? ምሑራን ብዙ የተለያዩ አሳቦችን ቢሰነዝሩም ምክንያቱን አናውቅም። ከሉቃስ ማጠቃለያ ለመረዳት የሚቻለው ነገር ቢኖር ጳውሎስ በሮም ለሁለት ዓመት እንደ ታሰረና በእስር ቤት ሆኖ እንኳ ወንጌሉን ለብዙ ሰዎች ይመሰክር እንደ ነበር ነው፡ በፊልጵ. 1፡13 ጳውሎስ ለንጉሥ ዘበኞች ወንጌልን እንደ መሰከረ ገልጾአል።

ጳውሎስ ምን ሆነ? በዚህ ጊዜ ተገድሎ ይሆን? ወይስ ተለቅቆ? በፊልጵ. 2፡24 ላይ ጳውሎስ ከእስራቱ በቶሎ ለመለቀቅ ተስፋ እንደሚያደርግ የሚያመለክት አሳብ ስላለ፥ በዚህ ጊዜ ጳውሎስ ሳይፈታ አይቀርም፡፡ ከ1ኛ ና 2ኛ ጢሞቴዎስ፥ እንዲሁም ከቲቶ መልእክቶች ለመረዳት እንደሚቻለው፥ እንደገና በትንሹ እስያ፥ ቀርጤስ፥ ግሪክና ምናልባትም እስከ ስፔይን ሳይጓዝ አይቀርም፡፡ ከዚያ በኋላ ተይዞ ወደ ሮም ተላከ። በዚህ ጊዜ የሮም መንግሥት ከፍተኛ ፀረ-ክርስቲያናዊ አቋም ስለነበረው በ67/68 ዓ.ም. የጳውሎስን አንገት በሰይፍ እንዲቀላ በማድረግ ገደሉት።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ከጳውሎስ ሕይወት ክርስቶስን ስለመከተል የተማርካቸውን ነገሮች ዘርዝር፡፡ ለ) እነዚህን ትምህርቶች እንዴት ከሕይወትህ ጋር ልታዛምድ እንደምትችል ተግባራዊ ምሳሌዎችን ዘርዝር።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

ጳውሎስ፥ በፊሊክስ፣ በፊስጦስ እና በንጉሥ አግሪጳ ፊት መቅረቡ (የሐዋ. 24፡1-26፡32)

  1. ጳውሎስ፥ ፊሊክስ በተባለ የሮም ባለሥልጣን ፊት ተመረመረ (የሐዋ. 24)።

የአይሁድ መሪዎች ጉዳያቸውን በፊሊክስ ፊት ያቀርብ ዘንድ ጠርጠሉስ የተባለ ጠበቃ ቀጠሩ፡፡ ስሙ እንደሚያመለክተው፥ ይህ ጠበቃ ሮማዊ ነበር። ወይም ደግሞ በሮም አድርጎ በሮማውያን ስም የሚጠራ አይሁዳዊ ሊሆን ይችላል። ጠርጠሉስ ጳውሎስ የናዝራውያን (የክርስቲያኖች) ወገን መሪ ሆኖ በሮም ግዛት ሁሉ ሁከትን እንደ ፈጠረና ቤተ መቅደሱን እንዳረከሰ በመግለጽ ይክስሰው ጀመር፡፡ (ምናልባትም በሮም ለቄሣር የቀረበው ክስ ይሄ ሳይሆን አይቀርም፡፡) ጳውሎስ ሁከትን እንዳላስነሣና የአይሁድን ሕግና ቤተ መቅደስ እንዳላረከሰ በመግለጽ ከክሱ ነፃ መሆኑን አስረዳ። ይህም ሆኖ፥ የ «መንገዱ» እምነት ተከታይ መሆኑን አልካደም። ክርስትና የአይሁድ ዓማፂ ወገን ሳይሆን፥ እግዚአብሔር በብሉይ ኪዳን የሰጠው የተስፋ ቃል ፍጻሜ እንደሆነ አብራራ። ሁከትን በተመለከተ፣ በቅርቡ በኢየሩሳሌም የተከሰተው ሁኔታ እንደሚያመላክተው፥ ሁከት የሚፈጥሩት ክርስቲያኖች ወይም ጳውሎስ ሳይሆን አይሁዶች ነበሩ።

ምንም እንኳ ፊሊክስ ክርስቲያኖች ለሮም መንግሥት አስጊ እንዳልሆኑ ቢያውቅም፥ አይሁድ መሪዎች ላይ እርምጃ ለመውሰድ አልደፈረም። ስለሆነም፥ ምንም ነገር አላደረገም። ጳውሎስ ወደ እስር ቤት እንዲመለስ ካደረገ በኋላ በድብቅ ለእርሱና አይሁዳዊ ለነበረች ሚስቱ ስለ ክርስቶስ እንዲመሰክርላቸው ጠየቀው። ጳውሎስ ወንጌልን በመስበክ ስለ መጭው የእግዚአብሔር ፍርድ ሲናገር፥ ፊሊክስ ሊሰማው አልወደደም፡፡

ለሁለት ዓመት ፊሊክስ ጳውሎስን እስር ቤት አኖረው። ከዚህ በኋላ ጳውሎስ ችሎት ፊት የቀረበ አይመስልም፡፡ ዛሬ እንደምታዩዋቸው ብዙ የመንግሥት መሪዎች፥ ፊሊክስ ለፍትሕ ጉቦ ፈለገ። በእነዚህ ሁለት ዓመት ውስጥ ጳውሎስ ለመስበክ ባለመቻሉ አንዳንድ ሰዎች ጊዜ ባክኖበታል ብለው ያስባሉ። እግዚአብሔር ጳውሎስ ያንን ሁሉ ጊዜ ከእስር ቤት እንዲያሳልፍ የፈቀደው ለምንድን ነው? መልሱን አናውቅም፡፡ ነገር ግን እግዚአብሔር ጊዜ አያባክንም። እግዚአብሔር ልዑል በመሆኑ ምናልባትም እስከ ዘላለሙ ለማስተዋል የማንችላቸው ስውር ዓላማዎች አሉት። እግዚአብሔር አንዳንድ ጠቃሚ ነገሮችን በማስተማር በጳውሎስ ሕይወት እየሠራ ነበር። ሉቃስ ወንጌሉን የጻፈው በዚህ ጊዜ ሳይሆን አይቀርም። አንዳንድ ምሑራን ጳውሎስ የኤፈሶንን፥ የፊልጵስዩስንና የቆላስይስን መልእክቶቹን የጻፈው በዚህ ጊዜ እንደነበር ያስባሉ። (አብዛኞቹ ምሑራን ግን እነዚህ መልእክቶች በሮም እንደ ተጻፉ ያስባሉ።)

የውይይት ጥያቄ:-እግዚአብሔር ሰዎች እንደ ባከነ ጊዜ ወይም እንደ ጉዳት የቆጠሩትን ነገር እንዴት ለክብሩ ሊጠቀም እንደ ተመለከትህ ግለጽ።

  1. ጳውሎስ በፊስጦስ ፊት ቀረበ (የሐዋ. 25፡1-12)።

ተከታዩ የሮም ባለሥልጣን ፊስጦስ ነበር። ገና ሥልጣን ከመጨበጡ የአይሁድ መሪዎች የጳውሎስን ክስ ይዘው ቀረቡ። ጳውሎስ ሁከትን እንዳላስነሣና የአይሁድን ሕግና ቤተ መቅደስ እንዳላረከሰ በመግለጽ ከክሱ ነፃ መሆኑን አስረዳ። በተጨማሪም፥ ጳውሎስ ለፊስጦስና ለሮም መንግሥት አስጊ ሰው አለመሆኑን አብራራ። ጳውሎስ በመንገድ ላይ እንደሚገድሉት ወይም ፍትሕ እንዳያገኝ ያደርጋሉ ብሎ ስላሰበ ወደ ኢየሩሳሌም ለመሄድ አልፈለገም። በዚህ ጊዜ ጳውሎስ የሮም ባለሥልጣን የአይሁድ መሪዎችን ስለሚፈራ ፍትሐዊ ምርመራ እንደማይደረግለት ተገንዝቦ ነበር። ስለሆነም፥ የሮም ዜግነቱን ለመጠቀም ወሰነ። ማንም የሮም ዜግነት ያለው ሰው ጉዳዩ በሮም ከፍተኛ ችሎት የመዳኘት መብት ስለነበረው ጳውሎስ ለቄሣር ይግባኝ ጠየቀ። ጉዳዩ ፊስጦስን እፎይ ሲያሰኝ፥ አይሁዶችን እንዳስቆጣ ጥርጥር የለውም። በዚህ ጊዜ ክሱ አይሁዶችን ከሚፈሩትና በጣም አስቸጋሪ በሆነው አውራጃ ሰላምን ለማስፈን ከሚፍጨረጨሩት የአካባቢው ባለሥልጣናት እጅ ወጥቶ ነበር። ፊስጦስ ጳውሎስን ወደ ሮም ለመስደድ ተገደደ። ሉቃስ ለሮም ባለሥልጣናት ጳውሎስ ወደ ሮም የሄደው በይሁዳ ከነበሩት ወኪሎቻቸው ፍትሕን ስላላገኘ መሆኑን እያመለከተ ነበር።

  1. ጳውሎስ በንጉሥ አግሪጳ ፊት ቀረበ የሐዋ. 25፡13-26፡32)

ንጉሥ አግሪጳ ዳግማዊ፣ ፊስጦስ የይሁዳ ገዥ ሆኖ በመሾሙ እንኳን ደስ አለህ ሊለው መጥቶ ነበር። በዚህ ጊዜ እርሱ የገሊላና የቤሪያ አካባቢ ገዥ ነበር፡፡ በተጨማሪም በኢየሩሳሌም ሊቀ ካህናትን የመሾም ሥልጣን ተሰጥቶት ነበር፡፡ በ 66 ዓም አይሁዶች በሮም መንግሥት ላይ እንዳያምጹ ለማድረግ ቢሞክርም አልተሳካለትም። በዐመጹ ጊዜ ከአይሁዶች ይልቅ ለሮማውያን ነበር የወገነው።

ንጉሥ አግሪጳ ዳግማዊ የፍልስጥኤም ጉዳይ ሊቅ በመሆኑ፥ ፊስጦስ የጳውሎስን ክስ ሊያዋየው ፈለገ፡፡ ፊስጦስ አይሁዶች ጳውሎስን የጠሉት በፖለቲካዊ ጉዳይ ሳይሆን ስለ ክርስቶስ በተነሣው ክርክር እንደሆነ ለመገንዘብ ችሎ ነበር፡፡ እንዲህ ዓይነቱ ጥላቻ ለምን ከነገረ መለኮታዊ ክርክር ሊመነጭ እንደ ቻለ ለመረዳት ባለመቻሉ፥ ፊስጦስ ንጉሥ አግሪጳ ችግሮቹን እንዲያብራራለትና ስለ ጳውሎስ ለሮም ባለሥልጣናት ምን እንደሚጽፍ እንዲመክረው ጠየቀው።

ለንጉሥ አግሪጳ ባቀረበው መከላከያ ጳውሎስ የሕይወት ታሪኩን ብቻ ነበር የተረከለት። በዚህ ጊዜ ጳውሎስ ትኩረት ያደረገው ከክርስቶስ ጋር ከመገናኘቱ በፊት በነበረው ሕይወቱና እግዚአብሔር እንዴት እንደ ለወጠው ነበር፡፡ በዚያን ጊዜ ፈሪሳዊና የብሉይ ኪዳንን ሕግ ለመከተል የሚፈልግ ሰው እንደነበር ገለጸ። በክርስቲያኖች ላይ ስለወሰዳቸው ጠንካራ እርምጃ ዎችም ገልጿል፡፡ ነገር ግን ጳውሎስ ከክርስቶስ ጋር በደማስቆ መንገድ ሲገናኝ ነገሮች ከመቅጽበት ተለመጡ። ጳውሎስ እግዚአብሔር መንፈሳዊ ዓይኖቻቸውን ለመክፈት ወደ አይሁዶችና አሕዛብ እንዴት እንደ ላከው አብራራ። መልእክቱም ዐመፅ ሳይሆን፥ የኃጢአት ኑዛዜ፥ ይቅርታና በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነትን ማግኘት ነበር። “አንድ ሰው እግዚአብሔር በዚህ ዓይነት ሲጠራው ምን ሊያደርግ ይችላል?” ሲል ጠየቀ፡፡ ሊያደርግ የሚችለው ነገር ቢኖር እግዚአብሔርን በመታዘዝ በዓለም ሁሉ ወንጌልን መመስከር ነበር። የአይሁድ መሪዎች ሊገድሉት የፈለጉት እግዚአብሔርን ስለ ታዘዘ ነበር።

ከዚህ በኋላ ጳውሎስ ከብሉይ ኪዳን ስለ ክርስቶስ ያብራራ ጀመር። ይህም አግሪጳ የሚያውቀው ነገር ነበር። ነገር ግን ይህ ለፊስጦስ ከባድ አሳብ ስለነበር ጳውልስ ያበደ መሰለው። ጳውሎስ የመከላከያ አሳቡን ያቀረበው ግን ብሉይ ኪዳንን ለሚያውቀው አግሪጳ ነበር። የሚያሳዝነው አግሪጳ በክርስቶስ ለማመን ፈቃደኛ አልነበረም።

ለሉቃስ አለፈላጊው ነገር አግሪጳ ስለ ጳውሎስ የነበረው አስተያየት ነበርና አይሁዶች በጳውሎስ ላይ የመሠረቱት ክስ ባዶ ነበር። ለጳውሎስ መገደል ቀርቶ ለመታሰርም እንኳ በቂ መሠረት ያለው ክስ ሊያቀርቡበት አልቻሉ፡፡ የሮም ወዳጅና የአይሁድን ሁኔታ ከሁሉም በተሻለ መልኩ የሚያውቀው አግሪጳ፥ የጳውሎስን ንጽሕና መስክሮ፥ ሮማውያን እንደ ስጋት ላይቆጥሩ በነፃ ሊያሰናብቱት ይገባ ነበር።

የውይይት ጥያቄ:- ሀ) እግዚአብሔር፥ ጳውሎስ ወደ ሮም እንደሚሄድ ተናገር ነበር (የሐዋ. 23፡11)። እግዚአብሔር ጳውሎስን ወደ ሮም ለመውሰድ ለምን ይህንን መንገድ የተጠቀመ ይመስልሃል? ለ) ጳውሎስ እስረኛ በመሆኑ ብቻ ወንጌልን ሊሰሙ የቻሉትን ሰዎች ዘርዝር፡፡ ሐ) ይህ እግዚአብሔር ጳውሎስ በእስር ቤት ረዥም ዓመታት እንዲያሳልፍ ስላደረገባቸው ምክንያቶች ምን ፍንጭ ይሰጣል?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

ጳውሎስ ለአይሁዶች ንግግር ማድረጉ እና በአይሁድ ሸንጎ ፊት ማስረጃውን ማቅረቡ (የሐዋ. 22፡30-23፡35)

  1. ጳውሎስ ለአይሁዶች ንግግር አደረገ (ሐዋ. 21፡40-22፡29)።

ጳውሎስ ለሕዝቡ ለመናገር ጠይቆ ከተፈቀደለት በኋላ፥ የአይሁድ ቋንቋ በሆነው በአረማይስጥ ቋንቋ መናገሩን ቀጠለ። ለአይሁዶች ሲናገር፥ ከክርስቶስ በፊት ምን ዓይነት ሰው እንደነበረ ገለጸላቸው። በዘመኑ እጅግ ታላቅ ሰው በሆነው በገማልያል እግር ሥር የተማረና ለሃይማኖቱ ቀናዒ የሆነ አይሁዳዊ እንደነበረ ገለጸ። ልክ እንደ እነርሱ የመንገዱን ተከታዮች ጠልቶ እያሳደደ ይገድላቸው ነበር። ከዚያ በኋላ እንዴት ተለወጠ? ከናዝሬቱ ኢየሱስ ጋር በመገናኘቱ ነበር የተለወጠው፡፡ ለዚህ ምስክሩ ማን ነበር? ሐናንያ የተባለና ምናልባትም በቤተ መቅደሱ ውስጥ ከነበሩት አይሁዶች አንዳንዶቹ የሚያውቁት ፈሪሃ እግዚአብሔር ያደረበት አይሁዳዊ ነበር። ጳውሎስ እግዚአብሔር ከድነቱ (ከደኅንነቱ) በኋላ ስለነገረው ሌላ ራእይ በመግለጽ ንገሩን ቋጨ።

ጳውሎስ ስለ አሕዛብ መናገር ሲጀምር አይሁዶች በቁጣ ገነፈሉ፡፡ «እንዴት እግዚአብሔር እኛን ትቶ አንድን አገልጋይ ወደ አሕዛብ ይልከዋል? አሕዛብ እንዴት እንደ ምርጥ የእስራኤል ሕዝብ በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነትን ሊያገኙ ይችላሉ?» ሲሉ አሰቡ፡፡ አይሁዶች በጣም ስለተበሳጩ የሮም ወታደረች ባሉበት ጳውሎስን ለመግደል ሞክሩ።

የርም ሻለቃ የአረማይስጥ ቋንቋ ስለማያውቅ አይሁዶች ለምን እንደ ተቆጡ አልገባውም ነበር። በተለመደው የሮማውያን ስልት ጳውሎስን ለመግረፍና እውነቱን ለማውጣት ወሰነ። ጳውሎስ ግን የሮም ዜግነቱን በመጠቀም ከመገረፍ ዳነ። ያን ጊዜ የሮም ዜግነት እንደ ዛሬው የአሜሪካ ዜነት ይፈለግ ነበር፡፡ (ብዙ ሰዎች ለዲቪ ሉተሪ ይወዳደራሉ) ሻለቃው የሮምን ዜግነት ያገኘው በገንዘብ ገዝቶ ነበር፡፡ ጳውሎስ ግን የሮም ዜጋ ሆኖ ነበር የተወለደው። ይህም የጳውሎስ ወላጆች አያት ቅድማያቶች የሮምን መንግሥት የሚያስደስት ተግባር አከናውነው ይህን ዜግነት እንዳገኙ ያሳያል። የሮም ዜጎች በዚህ መንገድ አይቀጡም ነበር። አንዳንድ ጊዜ ጳውሎስ ከስደት ለመዳን የሮም ዜግነቱን ሲጠቀም፥ ሌላ ጊዜ (ለምሳሌ በፊልጵስዩስ) ከቅጣቱ በፊት ስለ ሮማዊ ዜግነቱ ለመግለጽ አለመፈለጉ አስገራሚ ነበር (የሐዋ. 16፡16–40)። የሮም ዜግነቱን ሳይገልጽ ስደቱን የተቀበለባቸው ጊዜዎች ነበሩ።

  1. ጳውሎስ በአይሁድ ሸንጎ ፊት ማስረጃውን አቀረበ (የሐዋ.22፡30-23፡11)።

በማግሥቱ የሮሙ ሻለቃ የአይሁድ ሸንጎ ጳውሎስን በተመለከተ ስብሰባ ተቀምጦ እንዲወያይ አዘዘ። ጳውሎስ በእግዚአብሔር ፊት ሕሊናው ንጹሕ እንደሆነ በመግለጽ መከላከያውን አቀረበ። በዚህ ጊዜ ሊቀ ካህን የነበረውና ከ47-59 ዓም. ያገለገለው ሐናንያ ነበር። (ማስታወሻ፡- ይሄ ክርስቶስ በተሰቀለ ጊዜ ከነበረው ሐናንያ የተለየ ነው)። እርሱም ጳውሎስ እንዲገረፍ ከሰጠው ትእዛዝ እንደምንረዳው በጨካኝነቱ የታወቀ ሰው ነበር፡፡ ሐናንያ በሰዎች ዘንድ የተጠላ ስለነበር፣ አይሁዶች በሮም ላይ ባመጹ ጊዜ እርሱንም ገድለውታል።

ምንም እንኳ ሐናንያ በጳውሎስ ላይ የድብደባ ተግባር እንዲፈጸም በማድረግ የእግዚአብሔርን ሕግ ቢተላለፍም፥ ጳውሎስ ሊቀ ካህኑን ተቃውሞ መናገሩ ስሕተት እንደሆነ አምኗል። ጳውሎስ ሊቀ ካህናቱን ተቃውሞ መናገሩ ስሕተት የሆነው ለምንድን ነው? ጻዊት ሳዖልን ለመግደል እንዳልፈለገ ሁሉ፥ ጳውሎስ እግዚአብሔር የመሪዎችን ሹመት እንደሚቆጣጠር ያውቅ ነበር፡፡ እግዚአብሔርን ቢወዱም ባይወዱም፣ ክርስቲያን እግዚአብሔር የሾማቸውን ሰዎች እስኪሽር ድረስ ማክበርና መታዘዝ አለበት። (ሮሜ 13፡1-7 አንብብ።)

የውይይት ጥያቄ፡– ሀ) ክርስቲያኖች ብዙውን ጊዜ በፖለቲካ መሪዎቻቸው ላይ የትችት ቃላት የሚሰነዝሩት እንዴት ነው? ለ) ጳውሎስና መጽሐፍ ቅዱስ በሚያስተምሩት መሠረት፥ ይህ ትክክል ይመስልሃል? ሐ) 1ኛ ጢሞ. 2፡1-2 አንብብ። አንተና ቤተ ክርስቲያንህ ይህን ትእዛዝ እየፈጸማችሁ ያላችሁት እንዴት ነው? ለመሪዎቻችን ብንጸልይላቸው፣ ይህ በእነርሱ ላይ ከማማረር የሚጠብቀን እንዴት ነው?

ጳውሎስ የወንጌሉ ማዕክል የሆነውን ነገረ መለኮታዊ መሠረት በማንሣት በአይሁድ ሸንጎ ፊት መናገር ጀመረ። በሸንጎው ውስጥ ከሁለት የተለያዩ ቡድኖች የተውጣጡ ሰዎች ነበሩ። ከሊቀ ካህናቱና ከሀብታም ነጋዴዎች ወገን የሆኑት ሰዱቃውያን በትንሣኤ ሙታን አያምኑም ነበር። ሕግ በመጠበቅ ላይ ያተኩሩ የነበሩት አክራሪ ፈሪሳውያን ግን በትንሣኤ ሙታን ያምኑ ነበር። የወንጌሉ እምብርት የክርስቶስ ሞት ብቻ ሳይሆን ትንሣኤውም ጭምር ነው። ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮ. 15፡12-19 እንደ ገለጸው፥ የሙታን ትንሣኤ ባይኖርና ክርስቶስ ከሞት ባይነሣ ኖሮ፥ የክርስትና እምነት ዋጋ አይኖረውም ነበር። አይሁዶች ሊከራከሩበት የሚገባው ቁልፍ ጉዳይ የሙታን ትንሣኤ መኖር ወይም አለመኖርና የክርስቶስ ከሞት መነሣት ወይም አለመነሣት በመሆኑ፥ ጳውሎስ የሙታን ትንሣኤ የእስራቱ ምክንያቱ እንደሆነ ገለጸ። የጳውሎስን ንግግር ተከትለው አይሁዳውያኑ እርስ በርሳቸው ስለ ሙታን ትንሣኤ መኖር አለመኖር ይሟገቱ ጀመር። አንዳንዶች ጳውሎስን ደግፈው መናገር ጀመሩ። ጠቡ እየተካረረ ሲመጣ ሻለቃው በጳውሎስ ላይ ጉዳት እንዳይደርስበት በማሰብ ወደ እስር ቤት መልሶ ወሰደው። ከዚያም እግዚአብሔር ወደ ጳውሎስ ዘንድ በመምጣት ወደ ሮም ሄዶ እስኪመሰክርለት ድረስ ምንም ክፉ ነገር እንደማይደርስበት በመግለጽ አበረታታው፡፡ ጳውሎስ ይህ ሁሉ ሲሆን ከሁለት ዓመት በላይ እንደሚፈጅ አላወቀም ነበር።

  1. አይሁዶች ጳውሎስ በቂሣርያ ታስሮ ሳለ ሊገድሉት አሤሩ (የሐዋ. 23፡12-35)።

እግዚአብሔር ፈቃዱን ለመፈጸም ሁኔታዎችን የሚቆጣጠርበት መንገድ አስገራሚ ነው። የአይሁድ መሪዎች ጳውሎስን ለመግደል ቆርጠው ነበር። ነገር ግን እግዚአብሔር የጳውሎስ እኅት ልጅ ዕቅዳቸውን እንዲሰማ አደረገ። ጳውሎስና ሻለቃው የአይሁዶችን ዕቅድ ከሰሙ በኋላ፥ አይሁድ በብዛት በሚኖሩበት የኢየሩሳሌም ከተማ ጳውሎስን ማሰሩ ለሕይወቱ አስጊ እንደሆነ ተገነዘቡ። ከዚህ ይልቅ በፍልስጥኤም የሮም ግዛት ማዕከል በነበረችው ቂሣርያ ለማሰር ወሰኑ። ሻለቃው በይሁዳና በኢየሩሳሌም የሮም ገዥ ለነበረው ፊሊክስ በጻፈው ደብዳቤ፥ ጳውሎስ የፖለቲካ ወንጀል እንዳልፈጸመና ከአይሁድ ባለሥልጣናት ጋር ሃይማኖታዊ ሙግት እንዳለበት በግልጽ አመልክቷል። ሉቃስ ሮማውያን እንዲያውቁ የሚፈልገውም ዋነኛ መልእክት ይህ ነበር። ይኽውም ጳውሎስ ሞት ወይም እስራት የሚገባው ዓማጺ አለመሆኑ ነበር። ጳውሎስ በሕጋዊ መንገድ እንዳይመረመር በአቋራጭ ሊገድሉት የሚፈልጉ የአይሁድ መሪዎች ነበሩ። ይህ የሃይማኖት ጉዳይ ደግሞ ሮማውያን ጣልቃ ለመግባት የሚፈልጉት ነገር አልነበረም።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) እግዚአብሔር ሁኔታዎችን በመቆጣጠር (የማያምኑ ሰዎች “እጋጣሚ” እንደሚሉት) ሕዝቡን ሲጠብቅ ወይም ሲጠቅም የተመለከትህበትን መንገድ ግለጽ፡፡ ለ) ይህ እግዚአብሔር በክርስቲያን ሕይወት ውስጥ የሚፈጸመውን ነገር ሁሉ ለለ መቀጣጠሩ ምን ያስተምርሃል?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

የጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም መሄድ፣ ለአይሁድ ባሕል ያለውን አክብሮት ማሳየት እና መታሰር (የሐዋ. 21፡1-39)

  1. ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም ሄደ (የሐዋ. 21፡1-16)።

ጳውሎስ ቀስ ብሎ ወደ ኢየሩሳሌም መጓዙን ቀጠለ። እግዚአብሔርም በኢየሩሳሌም ስለሚጠብቀው ነገር ማስጠንቀቁን ቀጠለ።

ሀ. በጢሮስ የተሰጠው ማስጠንቀቂያ፡- ጳውሎስና ባልደረቦቹ የሚጓዙበት ጀልባ በጢሮስ ለአያሌ ቀናት ቆማ ነበር። ስለሆነም፥ ጳውሎስና ሌሎችም ደቀ መዛሙርቱን ለማግኘት ሄደው በዚያ ሰባት ቀናት ተቀመጡ። መንፈስ ቅዱስ በኢየሩሳሉም በጳውሎስ ላይ ስለሚደርስበት ነገር አስቀድሞ መልእክት ለደቀ መዛሙርቱ ተናገረ፡፡ ምንም እንኳ መንፈስ ቅዱስ ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዲሄድ የመራው ቢሆንም፣ (የሐዋ 20፡22)፥ እነዚህ ክርስቲያኖች የመንፈስ ቅዱስን ማስጠንቀቂያ በትክክል ስላልተረዱ፥ ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዳይሄድ ጎተጎቱት። ይህ እኛም ሁልጊዜ የመንፈስ ቅዱስን አመራር እንለያለን ብለን ግትሮች እንዳንሆን ሊያስጠነቅቀን ይገባል። ጳውሎስ፣ መንፈስ ቅዱስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዲሄድ የሚፈልግ መሆኑን ሲያምን ሌሎች ክርስቲያኖች ግን ወደዚያ እንዳይሄድ የሚያስጠነቅቀው መሰላቸው፡፡

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) መንፈስ ቅዱስ፥ ሰዎች ወይም ቤተ ክርስቲያን ምን እንዲያደርጉ እንደሚፈልግ የአሳብ ልዩነት በሚከሰትበት ጊዜ ምን ሲፈጸም እንደ ተመለከትህ ግለጽ ለ) ስለ አመራር ምን እንማራለን? ሙሉ በሙሉ እርግጠኞች ልንሆን የምንችለውና የእግዚአብሔር አመራር አሻሚ ፍች እንዳለው በትሕትና ተቀብለን በእግዚአብሔር ሉዓላዊነት የምንተማመነው መቼ ነው?

ለ. በቂሣርያ የተሰጠው ማስጠንቀቂያ:- ጳውሎስና ባልደረቦቹ በመርከብ ወደ ቂሣርያ ሄዱ፡፡ ወንጌላዊው ፊልጶስና ትንቢት የመናገር ስጦታ የነበራቸው ሴት ልጆቹ በዚያ ስለነበሩ፥ ጳውሎስ እነርሱ ዘንድ አረፈ። ይህም የትንቢት ስጦታ በወንዶች ብቻ አለመወሰኑን ያሳያል። እዚያ ሳሉ አጋቦስ የተባለ ነቢይ ከይሁዳ መጣ። አጋቦስ ለብዙ ዓመት እውቅ ነቢይ ሆኖ ያገለገለ ይመስላል። ቀደም ሲል ድርቅ እንደሚመጣ ተንብዮ ነበር (የሐዋ. 11፡27-30)። ይህ ነቢይ በትዕይንት መልክ ጳውሎስ በኢየሩሳሌም እንደሚታሰር አመለከተ። ከዚያም ሌሎች ክርስቲያኖች ጳውሎስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዳይሄድ ለመከላከል መሞከራቸው አስገራሚ ነው።

ሐ. ጳውሎስ ኢየሩሳሌም ደረሰ በዚያም ምናሶን በሚባል ከቆጵሮስ ከመጣው አይሁዳዊ ቤት ተቀመጠ፡፡

  1. ጳውሎስ ለአይሁዶችና ለባሕላቸው የነበረውን አክብሮት አሳየ ሐዋ. 21፡17-26)

የውይይት ጥያቄ:- 1ኛ ቆር. 9፡19-23 አንብብ። ሀ) ጳውሎስ በሐዋ. 21፡17-26 ይህንን መርሕ ያሳየው እንዴት ነው? ለ) ይህ መርሕ ዛሬ ተግባራዊ የሚሆንባቸውን መንገዶች ዘርዝር። በሕይወትህ ይህን መርሕ ያሳየህበትን መንገድ በምሳሌ ግለጽ።

ለብዙ ወራት ጳውሎስ በአይሁዶች የበዓለ ኀምሳ በዓል ላይ ለመገኘት ሲጥር ታይቷል (የሐዋ. 20፡16)። በመጨረሻም፥ ከጥቂት ቀናት ቀደም ብሎ በስፍራው ደረሰ። የክርስቶስ ወንድምና የኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን ዋነኛ የቤተ ክርስቲያን መሪ ከነበረው ከያዕቆብና ከሌሎችም የቤተ ክርስቲያኒቱ መሪዎች ጋር በመገናኘት፥ እግዚአብሔር በአሕዛብ መካከል ስላከናወነው ተግባር ሪፖርት አደረገ።

እግዚአብሔር በአሕዛብ መካከል በሚያከናውነው ተግባር ደስ ቢሰኙም እንኳ፥ እነዚህ ሽማግሌዎች አንድ ስጋት ነበራቸው። ይኽውም ጳውሎስ በኢየሩሳሌም ሰዎች ዘንድ የአይሁድና የሙሴ ሕግ ጠላት ተደርጎ ይቆጠር ነበር። በሐዋርያት ሥራ 15 ላይ አሕዛብ በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ለማግኘት ምን ማድረግ አለባቸው? በሚለው ጉዳይ ላይ ቀደም ሲል ቤተ ክርስቲያን ጉባኤ ተቀምጣ የመከረች ሲሆን፥ አሁን ደግሞ ጳውሎስ ከዚያ ርቆ በመሄድ ለአይሁድ የሙሴን ሕግ መጠበቅ አስፈላጊ አይደለም በማለት እያስተማረ ነው የሚል ግምት ነበራቸው። ስለሆነም፥ ክርስቲያኖችም ክርስቲያኖችም ያልሆኑ በሺህ የሚቆጠሩና በዓሉን በኢየሩሳሌም ለማክበር የተሰበሰቡ የአይሁድ ቤተ ክርስቲያን መሪዎች፥ ክርስቲያኖች የአይሁድ ባሕሎቻቸውንና የብሉይ ኪዳን ሕግ መጠበቃቸውን የግድ መተው እንደሌለባቸው ለማሳየት ፈለጉ፡፡

የናዝራዊ ስለት የተሳሉ አራት አይሁድ ክርስቲያኖች አሉ (ዘኁል. 6፡2-12)። ይሁንና በሥርዓቱ መሠረት አልነጹም። የኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን መሪዎች፥ ጳውሎስ ለአይሁድ የብሉይ ኪዳን ደንቦች ያለውን ድጋፍ እንዲያሳይ ከእነዚህ አራት ሰዎች ጋር የመንጻት ሥርዓት እንዲፈጽም ጠየቁት። ይህ ውጫዊ የብሉይ ኪዳን ልማዶችን ማክበር ጳውሎስ የአይሁዶችን የብሉይ ኪዳን ልማዶች መቀጠል እንደማይቃወም በግልጽ ያሳይ ነበር፡፡ ጳውሎስ ከተለያዩ ቡድኖች ጋር ራሱን ለማስማማት የሚሞክር አገልጋይ ከመሆኑም በላይ፥ ይህ የአሕዛብ ደኅንነት ጉዳይ ባለመሆኑ ፈቃደኛነቱን ገለጸ። ከአማኞች ጋር መስማማቱንና ወንጌልን ማስፋፋቱ ለጳውሎስ ከሕይወቱና በፈለገበት መንገድ ለማምለክ ከመቻሉ በላይ ነበር (1ኛ ቆሮ. 9፡19-23)።

  1. ጳውሎስ ታሰረ የሐዋ. 21፡27-39)

በሰባተኛው ቀን መጨረሻ ላይ ጳውሎስና አራቱ ሰዎች የመንጻት ሥርዓቱን ለማሟላት ወደ ቤተ መቅደስ ሄዱ። በቤተ መቅደስ ውስጥ የተለያዩ ክፍሎች ነበሩ። የውስጠኛው ክፍል የካህናት፥ ቀጣዩ የወንዶች፣ ከዚያም የሴቴቶሽ የመጫረሻው ደሞ የአሕዛብ አደባባይ ነበር። አሕዛብ ለእነርሱ ከተወሰነው ክልል ለማለፍ መብት አልነበራቸውም። ከአሕዛብ ወደ ሴቶች አደባባይ በሚያስገባው በር ላይ አሕዛብ ወደዚያ ቢገቡ የሞት ፍርድ እንደሚጠብቃቸው የሚያስጠነቅቅ ጽሑፍ ነበር። የእስያ አይሁዶች ጳውሎስን በወንዶች አደባባይ ውስጥ ሊመለክቱ፥ አሕዛብን ወደዚያው ይዟቸው የገባ መሰላቸው። እነዚህ ሰዎች ጳውሎስን የሙሴን ሕግ እንዲተዉ ሰዎችን እንደሚያስተምርና አሕዛብን ወደ ቤተ መቅደሱ እንዳስገባ በሚናገሩበት ወቅት ብጥብጥ ተፈጠረ። ጳውሎስን ከቤተ መቅደሱ አስወጥተው ሊወግሩት በሚወስዱበት ጊዜ የሮም ወታደሮች ደርሰው አስጣሉት። ቀደም ሲል ብዙ አይሁዶች በሮም መንግሥት ላይ እንዲያምጹ ያደረገ ግብጻዊ አይሁድ ነው ብለው ስላሰቡ ወደ እስር ቤት ወሰዱት።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

ጳውሎስ በመቄዶንያና በግሪክ የነበሩትን አብያተ ክርስቲያናት መጎብኘቱ እና ከኤፌሶን መሪዎች ጋር ያደረገው ስንብት (የሐዋ. 20፡1-38)

  1. ጳውሎስ በመቄዶንያና በግሪክ የነበሩትን አብያተ ክርስቲያናት ጎበኘ (የሐዋ. 20፡1-12)።

ጳውሎስ ረዳቶቹ የሆኑትን ጢሞቴዎስንና ኤርስጦንን ወደ መቄዶንያ ልኳቸው ነበር (የሐዋ. 19፡21-22)። ብዙም ሳይቆይ ከብጥብጡ በኋላ፥ ጳውሎስ፥ ኤፌሶንን ትቶ በመቄዶንያ በኩል ወደ ቆሮንቶስ ሄደና እግረ መንገዱን የፊልጵስዩስን፥ የተሰሎንቄን፥ የቤርያንና የቆርንቶስን አብያተ ክርስቲያናት ጎበኘ። በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እያስተማረና አንዳንድ የተሳሳቱ ነገሮችን እያስተካከለ ለሦስት ወራት ተቀመጠ። ጳውሎስ በመቄዶንያና በቆሮንቶስ በኩል ሲያልፍ ካደረጋቸው ነገሮች አንዱ፥ በኢየሩሳሌም ለሚኖሩ ድሆች የሚወስደውን ገንዘብ መሰብሰብ ነበር (2ኛ ቆሮ. 8፡1-15፤ 9፡1-15)።

በዚህ ጊዜ አይሁዶች ጳውሎስን ለመግደል ቆርጠው ነበር፡፡ ከጥቂት ቁልፍ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ጋር ጳውሎስ በመቄዶንያ በኩል አለፈ። ከሉቃስ ጋር ከእስያ በስተ ምዕራብ ወደምትገኘው ጢሮአዳ (የዛሬዋ ቱርክ) ወደምትባል የወደብ ከተማ ተጓዘ። በዚያም ጳውሎስ ከታላላቅ ተአምራቱ አንዱን አደረገ፤ ጳውሎስ እየሰበከ ሳለ በመስኮት በኩል ወድቆ የሞተውን ወጣት እንዲያስነሣ እግዚአብሔር ኃይል ሰጠው።

  1. ጳውሎስ ለኤፌሶን መሪዎች መንጋውን አደራ ሰጥቶ ተሰናበተ (የሐዋ. 20፡13-38)።

እርሱም ለተወሰነ ጊዜ ወደ ሮም ለመሄድ ሲያስብ ቆይቷል (የሐዋ 19፡21)። የሮም ከተማ የሮም ግዛት መዲና በመሆኗ ክርስትና ወደ ዓለም ሁሉ እንዲደርስ ካስፈለገ፣ ወንጌሉ ወደ ሮም መግባት አለበት፡፡ መጀመሪያ ጳውሎስ ታስሮ ወደ ሮም እንደሚሄድ አላወቀም ነበር። ነገር ግን መንፈስ ቅዱስ ችግር እንደሚገጥመው አስጠነቀቀው።

የውይይት ጥያቄ፡- የሐዋ. 20፡13-38 አንብብ፡፡ ከጳውሎስ ንግግር ውስጥ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ሊያስታውሱትና ሊጠቀሙበት የሚገባውን እውነት ዘርዝር።

ጳውሎስ በኤፈሶን ጠረፍ አካባቢ ወደነበረችው ወደ ሚሊጢን ሲደርስ፥ የኤፌሶን ቤተ ክርስቲያን መሪዎች ወደ እርሱ እንዲመጡ ላከባቸው። እንደገና የሚያገኛቸው ስላልመሰለው ቤተ ክርስቲያኒቱን ስለሚመሩበት መንገድ የመጨረሻ መመሪያዎችን ሊሰጣቸው ፈልጎ ነበር። ጳውሎስ ስለ መሪነትና አገልግሎት የተናገራቸውን የሚከተሉትን ነገሮች አስተውል።

ሀ. የጳውሎስ የመሪነት ምሳሌ

  1. የአገልግሎት መርሕ፡- ትሕትናና እንባ። ከአመራር አደጋዎች አንዱ ሕዝቡ ተቸግሮ እያለ የእኛ ልብ በሕዝቡ ችግር ፊት እንዲደነድን ማድረግ ነው። ክርስቶስን ላላገኙት ሰዎች መጥፋት እናለቅሳለን? ለቤተ ክርስቲያን ችግሮች እናለቅሳለን? ወይስ በኃይልና በሥልጣን ለመምራት እንሞክራለን? ጳውሎስ የቤተ ክርስቲያን መሪነት በኃይልና ሐዋርያዊ ሥልጣኑን በመጠቀም ሳይሆን፥ በትሕትና እንደሚካሄድ ገልጾአል። ለሕዝቡ ፍላጎት የተዘጋ ልብ እንዳይኖረውም ጥንቃቄ አድርጓል።
  2. ጳውሎስ ክርስቲያን ላልሆኑ ሰዎች ግልጽ መልእክት ነበረው። እያንዳንዱን አጋጣሚ ለአይሁድና ለአሕዛብ ወንጌሉን ለመመስከር ይጠቀም ነበር። ጳውሎስ በወንጌል አያፍርም ነበር፡፡ ትምህርቱ በክርስቲያኖች ላይ ብቻ ያተኮረ አልነበረም፡፡ በክርስቲያኖች መካከል ብዙ ችግርች ቢኖሩም የአሕዛብ ሐዋርያነቱን ሳይዘነጋ፥ ከፍተኛ ስደቶችን የሚያስከትል የክርስቶስን ወንጌል ይሰብክ ነበር። ሉቃስ በሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ውስጥ ባይጠቅስም ጳውሎስ በኤፌሶን ከአውሬ ጋር ለመታገል ተገድዶ ነበር (1ኛ ቆሮ. 15፡32)፡፡ ጳውሎስ ለኤፈሶን ሰዎች ከማንም ደም ነፃ እንደሆነ ለመግለጽ ችሏል። ይህን ሲል ሰዎች በክርስቶስ ካላመኑ የኋላ ኋላ የዘላለም ፍርድ እንደሚደርስባቸው እንዳስጠነቀቃቸው መናገሩ ነበር። ማስጠንቀቂያ ስለተሰጣቸው ሰዎቹ በክርስቶስ ባያምኑ ጥፋቱ የራሳቸው ይሆናል። ነገር ቀን ጳውሎስ እምነቱን ደብቆ ሳይመሰክርላቸው ቢቀር ኖር፥ ለዘላለም ጥፋታቸው ተወቃሽ በሆነ ነበር።
  3. ጳውሎስ አስፈላጊው ነገር ምን እንደሆነ በግልጽ ያውቅ ነበር። ለጳውሎስ ሕይወቱን ከአደጋ መጠበቅ፥ ምርጥ ደመወዝ ማግኘት፥ ማለፊያ ቤት ውስጥ መኖር አስፈላጊ ነገሮች አልነበሩም። መኖርም እንኳ ለጳውሎስ አስፈላጊው አልነበረም። እርሱን የሚያሳስበው እስከ መጨረሻው ድረስ ለክርስቶስ ታማኝ ሆኖ መጽናቱ ነበር። እርሱ የሚፈልገው ሩጫውንና ክርስቶስ የሰጠውን አገልግሎት መፈጸም ነበር። ከአሥር ዓመት በኋላ ጳውሎስ ለሞት በተቃረበበት ሰዓት እንዲህ ብሏል። «በመሥዋዕት እንደሚደረግ፥ የእኔ ሕይወት ይሠዋልና፥ የምሄድበትም ጊዜ ደርሶአል። መልካሙን ገድል ተጋድዬአለሁ፤ ሩጫውን ጨርሼአለሁ፤ ሃይማኖትን ጠብቄአለሁ፤ ወደፊትም የጽድቅ አክሊል ተዘጋጅቶልኛል» (2ኛ ጢሞ. 4፡6-8)።

የውይይት ጥያቄ፡- ይህን እጅግ የላቀ ግብ የሆነውና፥ በዕለት ሕይወታችን ውስጥ ልናስታውሰውና ልንመኘው የሚገባን እንዴት ነው?

  1. ጳውሎስ ክርስቲያኖችን ለማስተማር ግልጽ ተልእኮ ነበረው። ጳውሎስ የእግዚአብሔርን ምክር ሁሉ እንዳስተማራቸው ገልጾአል። ጳውሎስ ሰዎችን ወደ ድነት (ደኅንነት) መምራት መቻሉ ብቻ በቂ አልነበረም። አዳዲስ አማኞችን በማስተማር፥ የእግዚአብሔርን ፈቃድ እንዲያውቁ ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን ተገንዝቦ ነበር። ምክንያቱም ከፊል እውቀት አደገኛ ስለሆነ ነው። እውቀት የሌለው ቅንዓት አጥፊ ሊሆን ይችላል። ስለሆነም ከቤተ ክርስቲያን ዐበይት ኃላፊነቶች አንዱ፥ የእግዚአብሔርን እውነት ሁሉ በግልጽና ሥርዓታዊ በሆነ መንገድ ማስተማር ነው።
  2. ጳውሎስ በገንዘብ ጉዳይ ላይ ብርቱ ጥንቃቄ ያደርግ ነበር። ብዙ መሪዎች በአገልግሎታቸው የግል ጥቅም ለማግኘት ሲሉ፥ ወደ ተሳሳተ አቅጣግጫ ተጉዘዋል። ጳውሎስ የወንጌል አገልጋይ በመሆኑ ገንዘብ የመቀበል መብት ቢኖረውም፥ አገልግሎቱ እንዳይበላሽ ለማድረግ ሊል ይህንን መብቱን ላለመጠቀም ወስኗል። ጳውሎስ ከቤተ ክርስቲያን ገንዘብ ከመቀበልና፥ «ጳውሎስ የሚያገለግለው ገንዘብ ለማግኘት ሲል ነው» የሚል ሐሜት ከማትረፍ ይልቅ፥ ሦስት ነገሮችን አድርጓል፡-

ሀ. ሰዎች የሚሰጡትን ገንዘብም ሆነ ከቤተ ክርስቲያን ደመወዝ አይቀበልም ነበር። (1ኛ ቆሮ. 9፡12-18 አንብብ።)

ለ. ለሚያስፈልገው ነገር የሚሆነውን ገንዘብ ለማግኘት በእጁ ይሠራ ነበር። ብዙ ወንጌላውያን ሰይጣን ለአገልሎት ያላቸውን አመለካከት እንዲያበላሽና ለስንፍናም እንዲዳርጋቸው ይፈቅዱለታል። በመዝናናት፥ በማውራትና በመጋበዝ ብዙ ጊዜ ያጠፋሉ። ተግተው ለመሥራት አይፈልጉም። ተቆጣጣሪ ለሌላቸው ብዙ የቤተ ክርስቲያን መሪዎችና ወንጌላውያን ስንፍና ትልቁ መርገም ነው። ጳውሎስ ከቤተ ክርስቲያን ብዙ ደመወዝ ሳይጠይቅ በእጁ እየሠራ ይተዳደር ነበር።

ሐ. ሠርቶ ካገኘው ለሌሎች መስጠትን ተምሯል። ከሚሠራባቸው ምክንያቶች አንዱም ለችግረኞች የሚያካፍለው ገንዘብ እንዲኖረው ነበር። ብዙ ወንጌላውያንና የቤተ ክርስቲያን መሪዎች፥ ገንዘብ ለመቀበል እንጂ ለመስጠት አይፈልጉም፡፡ ብዙውን ጊዜ መጋቢያንና ወንጌላውያን አሥራት አይከፍሉም። “ለጌታ እየሠራሁ ስለሆነ፥ ገንዘቤን ለምን እሰጣለሁ? ይሄ ገንዘብ ለእኔ ያስፈልገኛል ድሀ ነኝ” ይላሉ። ይህን በማለታቸው የእግዚአብሔርን የአሥራት መርሕ ከመጣሳቸውም በላይ፣ በመስጠት የሚገኘውን ደስታ ያጣሉ። የማይሰጡ ከሆነ የገንዘብ ፍቅር ልባቸውን ያጠፋዋል። ልባችንን ከገንዘብ ፍቅር ከምንጠብቅባቸው መንገዶች አንዱ መስጠት ነው።

ለ. ጳውሎስ ለመሪዎች የሰጠው ምከር፡-

  1. ሕይወታቸውንና ልባቸውን እንዲጠብቁ። ሰይጣን ሕይወታችንን፥ ምስክርነታችንና የእግዚአብሔር ቃል እውቀታችንን ለማጥፋት ማድረግ የሚችለውን ሁሉ ከማድረግ አይመለስም። ሰይጣን መንፈሳዊ ሕይወታችንን ለማጥፋት ከቻለ፥ እኛን በምሳሌነት የሚመለከቱትን ሰዎች ሁሉ ሕይወት ሊያጠፋ እንደሚችል ያውቃል። ማንኛውም መሪ በድንገት የወሲብ፥ ከምጽዋት ገንዘብ የመስረቅ ወይም የትዕቢት ኃጢአት ላይፈጽም ይችላል። ይህ የሂደት ውጤት ነው። የውስጥ ሕይወታችን በጥንቃቄ ጉድለት፥ በጸሎት ወይም በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት እጥረት ይቦረቦራል። አመራር የሚጀምረው ከግል ሕይወታችን በመሆኑ፥ እንደ መሪዎች ሕይወታችንን፥ መጥፎ ምኞቶቻችንንና ተግባሮቻችንን በጥንቃቄ መጠበቅ አለብን፡፡
  2. የእግዚአብሔርን መንጋ ጠብቁ። ጳውሎስ መንጋው የእግዚአብሔር እንጂ የሽማግሌዎቹ እንዳልሆነ አጽንኦት ሰጥቶ ተናግሯል። ክርስቲያኖችን በውድ ደሙ የገዛው ክርስቶስ በመሆኑ፥ መሪዎች በማንኛውም የቤተ ክርስቲያናቸው አባላት ላይ የባለቤትነት መብት የላቸውም። ብዙውን ጊዜ መሪዎች መንጋው የእግዚአብሔር እንደሆነ ይዘነጋሉ። መሪዎች የእግዚአብሔር መንጋ ተንከባካቢዎች በመሆናቸው የእግዚአብሔርን ልጆች ሊጠብቁ ይገባል።
  3. ሐሰተኛ መምህራን የመንጋው ቀንደኛ ጠላት ናቸው። እነዚህ የሐሰት ትምህርቶች በአብዛኛው የሚመጡት ከየት ነው? ትምህርቶቹ የሚመጡት ከማያምኑ ሰዎች ሳይሆን ከክርስቲያኖች ነው። ሰይጣን የአይሁድ ከርስቲያኖች የሐሰት ትምሕርቶችን እንዲያስፋፉ ለማድረግ እንደ ተጠቀመባቸው ሁሉ፥ እነዚህም ክርስቲያኖች እውነቱን አጣምመው ሕዝቡን ወደ ስሕተት እንዳይመሩ ጳውሎላ ለሽማግሌዎች ብርቱ ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል።

የውይይት ጥያቄ፡- ጳውሎስ ለኤፌሶን ሽማግሌዎች ያስተማራቸውን እነዚህን ነገሮች በጸሎት መንፈስ ከልስ። በክርስቲያናዊ ጉዞህ የደከምኽው የቱ ላይ ነው? በአሉታዊ መልኩ ተጽዕኖ ያሳደረብህ ነገር ምንድን ነው? ንስሐ ገባ። ገንዘብብ በመስረቅ ጥፋት ፈጽመህ ከሆነ ኃጢአትህን ለሽማግሌዎች ተናዘዝ። በመጨረሻው ቀን የሚጸጽትህ ነገር እንዳይኖርህና ደም በእጅህ ላይ እንዳይገኝ፥ ለእግዚአብሔር ታማኝ ለመሆንና ሩጫህን በአግባቡ ለመሮጥ ከልብህ ቁረጥ።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

ወንጌል በኤፌሶን ተሰበከ (የሐዋ. 18፡23-19፡41)

ሉቃስ ከ53-57 ዓ.ም. ስለ ተካሄደው ሦስተኛው የወንጌል ተልእኮ ጉዞ ብዙም መረጃ አይሰጠንም። ሮሜ 1ኛና 2ኛ ቆሮንቶስን ጨምሮ፥ ከጳውሎስ እጅግ ወሳኝ ደብዳቤዎች መካከል አንዳንዶቹ የተጻፉት በዚህ ጊዜ ነበር። ሉቃስ ያተኮረው በሦስተኛው የጳውሎስ የወንጌል ጉዞ ወቅት ትልቅ የአገልግሎት ስፍራ በነበረችው የኤፌሶን ከተማ ላይ ነበር።

ወንጌል በኤፌሶን ተሰበከ (የሐዋ. 18፡23-19፡41)

ሀ. አጵሎስ በኤፌሶን አስተማረ (የሐዋ. 18፡23-28)። ጳውሎስ ሦስተኛውን የወንጌል ጉዞ የጀመረው በመጀመሪያው የወንጌል ተልእኮ ጉዞ የተከላቸውን የገላትያ አብያተ ክርስቲያናት በመጎብኘት ነበር። ነገር ግን በእንጾኪያ በነበረበትና ወደ ኤፌሶን በሚሄድበት ጊዜ እግዚአብሔር የሕዝቡን ልብ እዘጋጅቶ ነበር፡፡ በግብጽ እስክንድርያ ያደገውና ከፍተኛ ትምህርት የነበረው አጵሎስ (አይሁዳዊ)፥ ክርስቶስ በብሉይ ኪዳን የተነገሩትን የተስፋ ቃሎች የፈጸመ መሢሕ እንደሆነ በመግለጽ አይሁዶችን ያስተምር ነበር። ነገር ግን አጵሎስ ስለ ክርስቶስ የሚያውቀው በዮሐንስ እስከተጠመቀበት ጊዜ ድረስ ነበር፡፡ ስለሆነም፥ ዮሐንስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር በግ እንደሆነ ማመልከቱን ያውቅ ነበር። ዮሐንስ ክርስቶስ በእሳትና በመንፈስ ቅዱስ እንደሚያጠምቅ በመግለጽ የሰጠውን ምስክርነት ያውቅ ነበር። ነገር ግን ስለ ክርስቶስ ሕይወት፥ ሞት፥ ትንሣኤና ዕርገት አያውቅም ነበር። ጵርስቅላና አቂላ የቀረውን የወንጌል ክፍል በማብራራት ይበልጥ ትክክለኛ መልእክት እንዲያቀርብ ረዱት። ሉቃስ ይህንን ታሪክ የጠቀሰው ለሁለት ምክንያቶች ነበር፡

  1. ሉቃስ ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ከፊል እውቀት መያዝ አደገኛ መሆኑን ለማሳየት ይፈልጋል። ከእግዚአብሔር ቃል እውነት ከፊሉን ብቻ በታላቅ ቅንዓት ማስተማሩ በቂ አይደለም። እንዲያውም፥ ይህ የሰዎችን የእውቀት ሚዛናዊነት በማዛባት አደገኛ ውጤት ሊያስከትል ይችላል። አንድ ሰው ስለ ክርስቶስ ሞትና ትንሣኤ ሳያውቅ፥ በክርስቶስ ሊያምን ይችላል? ይህ የማይመስል ነገር ነው። ዛሬ ከመጽሐፍ ቅዱስ እውነቶች ከፊሉን ብቻ የሚያውቁ ብዙ ሰባኪዎች አሉ። ተገቢውን ሥልጠና ለማግኘት ወይም መጽሐፍ ቅዱስን ሙሉ በሙሉ ለማጥናት በቂ ጊዜ አይወስዱም። እነዚህ አስተማሪዎች የተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ እውነቶች ሚዛናዊ ባሕርይ እንዳላቸው አልተገነዘቡም። እንዲያውም አንድ ሰው በአንድ እውነት ላይ ብቻ ካተኮረ፥ አደገኛነቱ ይብሳል። ምክንያቱም የሰዎች እምነት ሚዛናዊ ባልሆነ ነገር ላይ እንዲመሠረት አድርጓል። ከፍተኛ መንፈሳዊ ቅንዓት ያላቸው መልካም ክርስቲያኖች፥ «በልሳን ካልተናገራችሁ ሙሉ ክርስቲያኖች አይደላችሁም» ሊሉ ይችላሉ። ወይም «እግዚአብሔር ከማንኛውም ዓይነት በሽታ ይፈውሳችኋል። ከታመምህ ምክንያቱ ኃጢአት መሥራትህ ነው ወይም የእምነትህ ማነስ ነው» ሊሉ ይችላሉ። ሌሎች ደግሞ፥ «እግዚአብሔር ሊባርክህ ቃል ስለ ገባልህ እግዚአብሔርን በመታዘዝ ብትመላለስ ሀብታም ትሆናለህ» ይላሉ። እነዚህ ሁሉ ከፊል እውነቶች ናቸው። ከሌሎች የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች ጋር ካልተመላከሩና ሚዛናዊነታቸው ካልተጠበቀ ሐሰት ይሆናሉ።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ይህን የሚያስተምሩና የሚሰብኩ ሰዎች በሚገባ ሠልጥነው የእግዚአብሔርን ቃል በሙላት ማወቅ አለባቸው ስለሚለው ነጥብ ምን ያስተምረናል? ለ) የሚሰብኩ ሰዎች የእግዚአብሔርን ቃል በብቃት እንዲያውቁ ለማድረግ ቤተ ክርስቲያንህ ምን እያደረገች ነው? ሐ) ቤተ ክርስቲያንህ ከፊል እውነት ብቻ ካላቸው ክርስቲያኖች ጋር በምትገናኝበት ጊዜ ምን ታደርጋለች? ቤተ ክርስቲያንህ እንደ ጵርስቅላና አቂላ ሌሎችን በእግዚአብሔር ቃል እውቀት ዕድገታቸው ልትረዳቸው የምትችለው እንዴት ነው?

  1. ሉቃስ በተጨማሪም የመጥምቁ ዮሐንስ ደቀ መዝሙር መሆን ብቻ በቂ እንዳልሆነና የክርስቶስ ተከታይ መሆን እንደሚያሻ አሳይቷል። ብዙ ምሑራን ከጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ችግሮች አንዱ የመጥምቁ ዮሐንስ ደቀ መዛሙርት ጉዳይ እንደሆነ ያስረዳሉ። እንደ አጵሎስና በሐዋርያት ሥራ 19 ውስጥ እንደሚገኙ ሌሎች ደቀ መዛሙርት ያሉት፥ ስለ ክርስቶስ ከፊል እውቀት ብቻ ነበራቸው። እነዚህ ሰዎች እውነተኛ አማኞች ነበሩ? ወይስ በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ለማግኘት ተጨማሪ እውቀት ያስፈልጋቸው ነበር? ከአጵሎስ ታሪክና ጳውሎስ ለዮሐንስ ደቀ መዛሙርት ከመሰከረላቸው ቃል እንደምንረዳው፥ የክርስቶስን ሙሉ ምስል (ሞቱን፥ መቀበሩንና መነሣቱን) እስካልተረዱ ድረስ እውነተኛ አማኞች አይደሉም።

በኤፌሶን ለተወሰነ ጊዜ ካገለገለ በኋላ፥ እግዚአብሔር አጵሎስን ወደ ቆሮንቶስ መራው። በዚያው እግዚአብሔር ክርስቲያኖችን እንዲያስተምርና በክርስቶስ መሢሕነት የሚያምኑትን አይሁዶች እንዲያሳምን ተጠቀመበት። እግዚአብሔር የአጵሎስን ትምህርተ መለኮት እውቀትና ርቱዕ ተናጋሪነቱን ለመንግሥቱ መስፋፋት ተጠቅሞበታል። የሚያሳዝነው ሰይጣን በኋላ በቆርንቶስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ መከፋፈል ያስነሣ ነበር። የቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ከክርስቶስ ይልቅ ሰብአዊ መሪዎችን መምረጥ ጀመረች። ስለሆነም አንዳንዶች ጴጥሮስን፥ ሌሎች ጳውሎስን፥ የተቀሩት ደግሞ የንግግር ችሎታ የነበረውን አጵሎስን እንደሚከተሉ አስታወቁ። በ1ኛ ቆርንቶስ ውስጥ ጳውሎስ እግዚአብሔር የተለያየ ስጦታ ያላቸውን ሰዎች እንደሚጠቀም፥ እነዚህ አገልጋዮች ግን መሣሪያ ብቻ እንደሆኑ አብራርቷል። ቤተ ክርስቲያንን የሚተከለውና የሚያሳድገው እግዚአብሔር ነው (1ኛ ቆሮ.1፡10-17፤ 3፡1-5)።

ለ. ጳውሎስ በኤፈሶን የመጥምቁ ዮሐንስን ደቀ መዛሙርት አገለገለ ( የሐዋ. 19፡1-7)፡፡ ጳውሎስ ኤፌሶን ከተማ ሲደርስ አጵሎስ ወደ ቆሮንቶስ ሄደ፡፡ ጳውሎስ በኤፌሶን አንድ አስገራሚ ነገር ተመለከተ። እንደ አጵሎስ ሁሉ የመጥምቁ ዮሐንስ ተከታይ የሆኑ ሰዎች በኤፌሶን ከተማ ነበሩ። ጳውሎስ ከእነዚህ ሰዎች ሕይወት ውስጥ አንድ የጎደለ ነገር ስለ ተመለከተ፥ መንፈስ ቅዱስን ተቀብለው እንደሆነ ጠየቃቸው። የሚያውቁት ለመሢሑ መምጣ በመዘጋጀት በዮሐንስ መጠመቃቸውን ብቻ በመሆኑ፥ ጳውሎስ ስለ ምን ጉዳይ እንደሚያወራ እንኳ አልገባቸውም ነበር። ክርስቶስ መጥቶ አገልግሎቱን ከመጀመሩ በፊት በትንሹ እስያ ውስጥ ወደምትገኘው ከተማቸው ተመልሰው ነበር። ከመጥምቁ ዮሐንስ ባገኙት አነስተኛ ትምህርትና መንፈሳዊ ቅንዓት በስተቀር እነዚህ ሰዎች በክርስቶስ ለማመን የሚያስችል መረጃ አልነበራቸውም። ስለሆነም፥ ጳውሎስ ባቀረበላቸው ማብራሪያ መሠረት በክርስቶስ አምነው ተጠመቁ። ከዚያም ጳውሎስ በዮሐንስ ደቀ መዛሙርት ላይ እጁን ሲጭንባቸው በመንፈስ ቅዱስ ተሞልተው በልሳንና በትንቢት ተናገሩ።

አንዳንድ ክርስቲያኖች ከድነት (ከደኅንነት) በኋላ በጸሎትና እጅን በመጫን መንፈስ ቅዱስ በአማኞች ላይ እንደሚወርድ ለማስተማር ይህን ክፍል ይጠቅሳሉ፡፡ ነገር ግን ሉቃስ ይህን ሁልጊዜ የሚፈጸም ክርስቲያናዊ ልምምድ እንደሆነ ለማስተማር የፈለገ አይመስልም፡፡ ከዚህ ታሪክ ውስጥ የሚከተሉትን ነገሮች አጢን፡፡

  1. እነዚህ የዮሐንስ ተከታዮች በአዲስ ኪዳን ትምህርት መሠረት ድነትን (ደኅንነትን) እግኝተው ነበር? የሐዋርያት ሥራ ከዳር እስከ ዳር እንደሚያስተምረው፥ ከክርስቶስ ሞትና ትንሣኤ በኋላ ድነት (ደኅንነት) የሚገኘው በክርስቶስ በማመን ብቻ ነው። ለዚህም ነው ጴጥሮስ በሐዋ. 4፡12 ላይ ከሰማይ በታች ድነትን (ደኅንነትን) ለማስገኘት የሚችለው የክርስቶስ ስም ብቻ እንደሆነ የገለጸው። ሉቃስ አይሁዶች በብሉይ ኪዳን ላይ ያላቸው እምነት ከእንግዲህ ሊያድናቸው እንደማይችል አመልክቷል። ለመዳን በሞተውና ከምት በተነሣው በኢየሱስ ክርስቶስ ማመን ያስፈልጋቸው ነበር፡፡ ስለሆነም፥ በአዲስ ኪዳን ግንዛቤ እነዚህ የዮሐንስ ደቀ መዛሙርት ጳውሎስ እስካብራራላቸው ጊዜ ድረስ ክርስቲያኖች አልነበሩም ማለት ነው። እንደ ጵርስቅላና አቂላ በኤፈሶን የነበሩ ክርስቲያኖች ለእነዚህ የዮሐንስ ደቀ መዛሙርት ድነትን (ደኅንነትን) ለምን እንዳላብራሩላቸው የምናውቀው ነገር የለም። ነገር ግን ስለ መንፈስ ቅዱስ የሚያውቁት ነገር ስላልነበረ፥ የወንጌሉንም እውነት በሚገባ አያውቁም ነበር።
  2. ጳውሎስ ለሁለተኛ ጊዜ እንዲጠመቁ አድርጓል። ከኃጢአታቸው ንስሐ መግባታቸውንና ለእግዚአብሔር መንግሥት መዘጋጀታቸውን በመግለጽ የዮሐንስን ጥምቀት ተቀብለዋል። አሁን ደግሞ ለድነታቸው (ለደኅንነታቸው) በክርስቶስ ብቻ እንደሚታመኑ እርሱም መሢሐቸው እንደሆነ አምነው እንደሚከተሉት በመግለጽ የክርስቶስን ጥምቀት ተቀብለዋል።
  3. እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስን ለመስጠት ጳውሎስን መሣሪያ አድርጎ ተጠቅሞበታል፡፡ ጴጥሮስ በሳምራውያን ላይ እጁን በጫነ ጊዜ፥ መንፈስ ቅዱስን እንደ ተቀበሉ ሁሉ፥ በጳውሎስም አገልግሎት ተመሳሳይ ተግባር ተከናውኗል። ሉቃስ ይህ መንፈስ ቅዱስ ሁልጊዜ የሚመጣበት መንገድ ነው ብሎ እንዳስተማረ የሚያመለክት መረጃ የለም። ምክንያቱም ሉቃስ የጠቀሰው ይህ ያልተለመደ የመንፈስ ቅዱስ መውረድ/መምጣት በመሆኑ ነው። ምናልባትም ሉቃስ የጳውሎስ ኃይልና ሥልጣን አሁን ከጴጥርስ ጋር እኩል እንደሆነና ጳውሎስ ሐዋርያዊ ሥልጣን እንዳለው እንዲታወቅለት ፈልጎ ይሆናል። በሐዋርያት ሥራ ውስጥ ቢያንስ በሌሎች ሁለት አጋጣሚዎች (ለአይሁዶች በሐዋርያት ሥራ 2 እና ለቆርኔሌዎስና ጓደኞቹ በሐዋርያት ሥራ 10) እጅ መጫን አስፈላጊ ሆኖ አልተገኘም ነበር፡፡
  4. እነዚህ ደቀ መዛሙርት በልሳንና በትንቢት ተናግረዋል። በዚህ ድርጊታቸው በሐዋርያት ሥራ 2 ከተጠቀሱት የአይሁድ ደቀ መዛሙርትና በሐዋርያት ሥራ 10 ከተጠቀሱት የመጀመሪያዎቹ የአሕዛብ አማኞች ጋር ይመሳሰላሉ። የመጀመሪያዎቹ የሰማርያ ሰዎች ባመኑ ጊዜ መንፈስ ቅዱስ በመካከላቸው መገኘቱ፥ በምን መረጃ እንደ ታወቅ አልተጠቀሰም (የሐዋ 8፡17)። የዮሐንስ ደቀ መዛሙርት በተመሳሳይ ገጠመኝ ውስጥ በማለፋቸው ሰዎች የእግዚአብሔርን በረከትና የመንፈስ ቅዱስን ኃይል ማገኘት የሚችሉት በክርስቶስ በማመን ብቻ እንደሆነ ያመለክታል። ይህ የዮሐንስ ጥምቀት ብቻ በቂ እንዳልሆነ የሚያመላክት ውጫዊ ምልክት ነበር፡፡ (ማስታወሻ፡- እንዲያውም በትንቢት መናገራቸውን ስለሚያሳይ የበለጠ ልምድ እግኝተዋል። ይህ መንፈስ ቅዱስ በአማኞች ላይ ባልተለመደ መንገድ በወረደ ጊዜ ያልተገለጸ ነው።)

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስን በመጥምቁ ዮሐንስ ደቀ መዛሙርት ላይ እንዲህ ባለ አስደናቂ ሁኔታ ያወረደው ለምን ይመስልሃል? ለ) ሉቃስ ይህንን ታሪክ የጻፈው ሁልጊዜ ድነትና (ደኅንነትንና) መንፈስ ቅዱስን የምንቀበለው በዚህ መንገድ ብቻ መሆኑን ለማስተማር ይመስልሃል፥ ወይስ እግዚአብሔር ለተለየ ዓላማ መንፈስ ቅዱስን ስላወረደበት ሁኔታ ለመግለጽ? ለምን?

ሐ. ጳውሎስ በኤፌሶን የነበረው አገልግሎት (ሐዋ. 19፡8-41)። ጳውሎስ በኤፈሶን ከሁለት ዓመት በላይ አገልግሏል። ይህም በወንጌል አገልግሎቱ ወቅት በየትም ስፍራ ከቆየበት ጊዜ የሚበልጥ ነው። ሉቃስ ስለዚህ ጊዜ ብዙ ታሪኮችን ሊነግረን ሲችል፥ ጥቂቶቹን ብቻ መርጧል።

  1. ጳውሎስ አገልግሎቱን የጀመረው በአይሁዶች ምኩራብ ነበር። አይሁድ ወንጌሉን ለመቀበል ባለመፈለጋቸው ወደ አሕዛብ ዘወር አለ።
  2. ጳውሎስ ሲያስተምር ሰፊ የስብሰባ አዳራሽ ይጠቀም ነበር። በየዕለቱ ወደ አዳራሹ የሚመጡትን ክርስቲያኖችና ክርስቲያን ያልሆኑ ሰዎች ያስተምር ነበር። አገልግሎቱ በጣም ውጤታማ በመሆኑ፥ በእስያ አውራጃ ውስጥ የሚገኙ ሰዎች ሁሉ እየመጡ ይሰሙት ነበር። ወደ ቤታቸው ሲመለሱ ወንጌልን ይዘው ይሄዳሉ። ሉቃስ እንዳለው፥ «በእስያም የሚኖሩ ሁሉ አይሁድም የግሪክ ሰዎችም የጌታን ቃል እስኪሰሙ ድረስ ሁለት ዓመት ያህል እንዲህ ሆነ” (የሐዋ. 19፡10)።
  3. እግዚአብሔር ቀደም ሲል በጴጥሮስ በኩል ታላላቅ ተአምራትን እንዳደረገ ሁሉ፥ የጳውሎስንም አገልግሎት በሚያስደንቁ ተአምራት አጽንቶለታል (የሐዋ. 5፡12-16)።
  4. ምናልባትም በኢየሩሳሌም ከአይሁድ ሊቀ ካህናት ጋር ዝምድና የነበራቸው የሚያምኑ የአስቄዋ ልጆች እንደ ምትሐት የክርስቶስን ስም ተጠቅመው፥ አጋንንት ለማውጣት ሲሞክሩ፥ አጋንንቱ በእነርሱ ላይ ተነሥተው መቷቸው። አጋንንትን ለማውጣት የሚያስችል ሥልጣንና ኃይል የሚገኘው ከክርስቶስ ጋር ባለን ግንኙነት እንጂ፥ እንደ ምትሐት የክርስቶስን ስም በመጥራት አይደለም። አጋንንት የሚወጡት የእግዚአብሔር ልጆች በክርስቶስ ላይ በጽኑ ሲደገፉ ነው። በኢየሱስ ክርስቶስ ስም መጠቀም የሚችሉትም በዚህ መንገድ ብቻ ነው።
  5. ክርስቲያኖች ከአሮጌው ሕይወታቸውና ከአምልኮተ ጣዖት በግልጽ ተለዩ፡፡ አንዳንድ ጊዜ ክርስቲያኖች ከአሮጌ ሕይወታቸው ተለይተው ክርስቶስን ለመከተል ይፈልጋሉ። ተብትቦ የያዛቸውን ነገር አሽቀንጥረው አይጥሉም፡፡ ወይም ደግም በሚታመሙበት ጊዜ በሰይጣን ኃይል ወደሚሠሩ ጠንቋዮች ይሄዳሉ። ሉቃስ የጣዖት አምልኮና የጥንቆላ ማዕከል በሆነችው ኤፈሶን ከጣዖት አምልኮና ከሰይጣን ጋር የተገናኘ ነገር ሁሉ እንደተወገደ ገልጾአል። የምትሐት መጽሐፎቻቸው 50,000 የሥራ ቀናት ደመወዝ ያህል ቢያመጡም፥ አማኞቹ ከማቃጠል አልተመለሱም። ሰይጣን እኛን ለመቆጣጠር የሚጠቀምባቸውን ነገሮች እስካላስወገድን ድረስ፥ ሰይጣን በሕይወታችን ላይ ያለውን ኃይል ሙሉ በሙሉ ልናፈርስ አንችልም። እነዚህም የቀድሞ አምልኮ ምትሐታዊ ነገሮች፥ መጥፎ መጻሕፍትና ቪዲዮዎች፥ ወደ ክፋት የሚመራ ጓደኝነትና የመሳሰሉት ሊሆኑ ይችላሉ።
  6. በኤፌሶን የወንጌሉ ኃይል ታላቅ በመሆኑ፥ አርጤምስ የምትባል ጣዖት የሚያመልኩ ሰዎች ስጋት ያዛቸው። አርጤምስ የሴቶችን ማኅፀን በማለምለም ልጆችን እንዲወልዱ ታደርጋለች የምትባል የኤፌሶን ሰዎች ትልቋ ጣዖት ነበረች፡፡ የአርጤምስ አምልኮ ብዙ ወሲባዊ ርኩሰቶችን ያካትት ነበር። የወርቅና የሌላም ጌጣጌጥ ሠሪዎች በአርጤምስ አምላኪዎች ላይ ጥገኞች ነበሩ። ሰዎች ትናንሽ የአርጤምስ ምስሎችን እየገዙ ወደ ቤታቸው ይወስዱ ነበር፡፡ ስለሆነም፥ ብዙ ሰዎች ክርስቲያኖች እየሆኑ ሲመጡ ገበያቸው እየቀነሰ መጣ። በዚህ ጉዳይ የተጨነቀው ድሜጥሮስ የተባለ ጌጣጌጥ ሠራተኛ በክርስቲያኖች ላይ ሁከት የሚያስከትሉ ሰዎችን አደራጀ። ነገር ግን ክርስቲያኖቹ በገዥው ፊት ሲቀርቡ ብጥብጥ እንዳላስነሱና የአርጤምስን ቤተ መቅደስ በቀጥታ እንዳላጠቁ ስላረጋገጠ፥ በነፃ አሰናበታቸው። ምናልባትም ሉቃስ ሮማውያን ይህንን ሁኔታ እንዲገነዘቡ ፈልጎ ይሆናል። ምንም እንኳ ክርስቲያኖች ጣዖትን ወይም ቄሣርን እንደማያመልኩ ቢታወቅም፥ የጣዖት አምልኮን በመቃወም፥ ቤተ ጣዖቶችን በማፈራረስ ተግባር አይሳተፉም ነበር። ስለሆነም፥ ክርስቲያኖች በሰላም የሚኖሩ እንጂ የሌሎችን ሃይማኖት ለማውደም የሚታገሉ አልነበሩም።

የእግዚአብሔር መንግሥት የሰይጣንን መንግሥት ድል የሚነሣው በሥጋዊ ውጊያ አይደለም። መጽሐፍ ቅዱስ የጠንቋዮችን ቤቶች፥ የጥንቆላ ዕቃዎችና ዛፎች እንድናቃጥል አላዘዘንም። ነገር ግን ወንጌሉን በመስበክ መንፈስ ቅዱስ የራሳቸውን ነገሮች እንዲያቃጥሉ እንዲያነሣሣቸው፥ ለእርሱ አሳልፈን እንሰጣለን።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ለኤፌሶን ክርስቲያኖች የጥንቆላ ዕቃዎቻቸውን ማቃጠል ያስፈለጋቸው ለምንድን ነው? ለምን አይሸጧቸውም ነበር? ለ) ይህ አዳዲስ ክርስቲያኖች ቀደም ሲል የተጠቀሙባቸውን የአምልኮ ዕቃዎች ምን ሊያደርጉ እንደሚገባ ያስተምረናል?

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)

ጳውሎስ ወንጌልን በቆሮንቶስ ሰበከ (የሐዋ. 18፡1-22)

ጳውሎስ የግሪክ ግዛትና ታላቅ የትምህርት መዲና ከነበረችው ከአቴና የግሪክ የንግድ ማዕከል ወደ ነበረችው ወደ ቆሮንቶስ ተጓዘ፡፡ ቆሮንቶስ ከአቴና 80 ኪሎ ሜትር ያህል ትርቅ ነበር። ቆሮንቶስ የወደብ ከተማና ዐቢይ የንግድ ማዕከል በመሆኗ የብዙ ሕዝብ መገናኛም ስፍራ ነበረች። የከተማይቱ ታዋቂ ጣዖት «የፍቅር ጣዖት» ትባል ነበር። ለዚህች ጣዖት የሚቀርብ አምልኮ፥ ከቤተ ጣዖቱ ካህናት ጋር የግብረ ሥጋ ግንኙነት መፈጸምን ይጨምር ነበር። ከተማይቱ በዘማዊነቷ ትታወቅ ስለነበር፥ አንድ ሰው የዘማዊነት ባሕርይ ካሳየ ሰዎች «የቆሮንቶስን ሰው» ይመስላል ይሉ ነበር።

ቆሮንቶስ በጳውሎስ የወንጌል ተልእኮ ጉዞው ወቅት የአገልግሎቱ ማዕከል ሆና አገልግላለች። ጳውሎስ ከአቴና ወደ ቆሮንቶስ ሲደርስ እግዚአብሔር ጵርስቅላና አቂላ ወደሚባሉ ባልና ሚስት መራው። እነዚህ ባልና ሚስት በሮም ያደጉ አይሁዶች ሲሆኑ፥ በዚያም የንግድ ሥራ ነበራቸው። ነገር ግን በሆነ ምክንያት ገላውዲዎስ የተባለ ንጉሥ አይሁዶችን ከሮም አስውጥቷቸው ነበር። አንድ የሮም የታሪክ ጸሐፊ እንደ ዘገበው፥ በገላውዲዎስ ዘመን አይሁዶች «ክሬስተስ» በተባለ ሰው ጉዳይ ይጋጩ ነበር። ብዙ ምሑራን ይህ «ክርስቶስ» ለማለት የታሰበ ስም ነው ይላሉ። ወንጌል ወደ ሮም በደረሰ ጊዜ አይሁዶች ክርስቶስ መሢሕ ነው በሚለው ጉዳይ ላይ በአሳብ ተለያይተው ይጣሉ ጀመር። ጉዳዩ ያስቆጣው ንጉሥ፥ አይሁድ የተባሉ ሁሉ ከከተማይቱ እንዲወጡ አዘዘ። በዚህ ጊዜ ጵርስቅላና አቂላ ወደ ቆሮንቶስ ተጉዘው የድንኳን መስፋት ሥራ ጀመሩ። ጵርስቅላና አቂላ በሁለተኛና ሦስተኛው የጳውሎስ የወንጌል አገልግሎት ወቅት ጳውሎስንና ወንጌልን በከፍተኛ ደረጃ ከደገፉ ክርስቲያኖች መካከል በዋናነት የሚጠቀሱ ናቸው። በክርስቶስ የሆኑበት ጊዜ ስላልተጠቀሰ ቀድሞውኑ ክርስቲያኖች የነበሩ ይመስላል። በኋላ ጵርስቅላና አቂላ የጳውሎስ የሦስተኛው የወንጌል ጉዞ መናገሻ ወደ ሆነችው ኤፌሶን ሄደዋል። ቤተ ክርስቲያን በቤታቸው ውስጥ ትሰባሰብ ነበር። በዚህ ውስጥ የእግዚአብሔርን አስደናቂ አሠራር ልንመለከት እንችላለን። እንደ ጳውሎስ ያሉትን የሙሉ ጊዜ አገልጋዮች ብቻ ሳይሆን፥ እንደ ጵርስቅላና አቂላ ያሉትን መልካም ሰዎች ለወንጌሉ መስፋፋት ተጠቅሞባቸዋል።

በአይሁድ ባሕል፥ የሃይማኖት ምሑራንን ጨምሮ አይሁዶች ሁሉ በንግድ ሥራ ተሰማርተዋል። የጳውሎስ ንግድ ድንኳን ሰፍቶ መሸጥ ስለነበር፥ ከጵርስቅላና አቂላ ጋር አብሮ በመኖር ድንኳን በመስፋቱ ሥራ ረድቷቸዋል። በትርፍ ጊዜው ጳውሎስ በተራው በምኩራብ ውስጥ ይሰርና ያስተምር ነበር። (ማስታወሻ፡ በዚህ ዘመን ሚሲዮናውያን ወይም ወንጌላውያን ወደ አገራቸው እንዳይመጡ (እንዳይገቡ) የሚከለክሉ ብዙ አገሮች አሉ። ነገር ግን ክርስቲያን ነጋዴዎች ወደ አገራቸው ገብተው እንዲሠሩ ይፈልጋሉ። እግዚአብሔር ክርስቲያኖች በእነዚህ አስቸጋሪ አገሮች ውስጥ እየሠሩ እንዲመሰክሩ መርቷቸዋል። በትርፍ ጊዜአቸው ወንጌል ይመሰክራሉ፡፡ በወንጌል መልእክተኝነት ሥራ ውስጥ እኒህ ሰዎች «ድንኳን ሰፊዎች» ይባላሉ። ይህም ጳውሎስ ራሱን እየረዳ ወንጌልን የመሰከረበትን ምሳሌ የሚያመለክት ነው። እግዚአብሔር በደርግ ዘመን እንደዚህ ዓይነት ብዙ ሰዎች በኢትዮጵያ ውስጥ አብያተ ክርስቲያናትን እንዲመሠርቱ ተጠቅሞባቸዋል። አስተማሪዎች፥ የጤና ባለሙያዎችና ነጋዴዎች በእግዚአብሔር መሪነት ወንጌል ባልደረሰባቸው አካባቢዎች በመመስከር፥ አሁን እያበቡ ያሉትን አብያተ ክርስቲያናት መሥርተዋል፡፡ ወንጌልን ማስፋፋት ደመወዝ የሚከፈላቸው ወንጌላውያን ሥራ ብቻ አይደለም፡፡ እግዚአብሔር ከወንጌላውያኑ በተጨማሪ ሌሎች ባለሙያዎችንም ይጠቀማል። በሥራቸው ምክንያት ተንቀሳቅለው ባስቀመጣቸው ስፍራ በታማኝነት ወንጌልን እንዲመሰክሩ ያደርጋል።

የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) በሙያ ዘርፋቸው ተሰማርተው እያሉ በኢትዮጵያ ወንጌል ባልደረሰበት ስፍራ ቤተ ክርስቲያን ለመትከል እግዚአብሔር የተጠቀመባቸውን ሰዎች ስም ዝርዝር፡፡ ለ) ይህ ቤተ ክርስቲያን እነዚህ የሙያ ሰዎች ወንጌሉን ስለሚመሰክሩበት ቤተ ክርስቲያን ስለሚተክሉበትና ስለሚያሳድጉበት መንገድ ሥልጠና መስጠትና ማበረታታት እንደሚያስፈልጋት ምን ያስተምረናል?

ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ሲላስና ጢሞቴዎስ የፊልጵስዩስን፣ የተሰሎንቄንና የቤሪያን አብያተ ክርስቲያናትን ሲያስተምሩና ሲያንጹ ቆይተው ወደ መቄዶኒያ መጡ። (ጳውሎስ በቆሮንቶስ ሳለ በሆነ ወቅት ላይ 1ኛና 2ኛ ተሰሎንቄን በመጻፍ ስለ ጌታ ምጽአት ለነበራቸው ስጋት ምላሽ ሰጥቷል) ሲላስና ጳውሎለ ምናልባትም ከፊልጵስዩስ ቤተ ክርስቲያን ገንዘብ ይዘው ሲመጡ፥ ጳውሎስ ጊዜውን በሙሉ ለማስተማርና ለምስክርነት የሚያውልበትን ዕድል አግኝቷል። እንደ ልማዱ በመጀመሪያ የሚሰብክው ለአይሁዶች ነበር፥ ምንም እንኳ ከጣዖት አምልኮ የተመለሱ አሕዛብ ቢሰሙትም፣ አይሁዶች እንደ ቡድን ወንጌልን ላለመቀበል በመወሰናቸው ምክንያት እንደ ቀርስጶስ (የአይሁድ የምኩራብ እለቃ) ዓይነት ብዙ አይሁዶች ባያምኑም ጳውሎስ አገልግሎቱን ልባቸውን ከፍተው የሚቀበሉ ብዙ ሰዎች ወደሚገኙበት የአሕዛብ አገልግሎት ለውጧል።

አሁንም ጳውሎስ ሳይሆን አይሁዶች ሁከት ማስነሣታቸውን ሉቃስ ገልጾአል፡፡ እነዚህ አይሁዶች በመጀመሪያ ጳውሎስን ይዘው እንዲፈረድበት በጋልዮስ ፊት አቀረቡት። ጋልዮስ አሳባቸውን ካለመቀበሉም በላይ፣ አይሁዶች ለሚያስነሱት ውዝግብ እንደሚጠየቁ አስጠነቀቃቸው። ከክፍሉ እንደሚታየው፥ አሕዛብ ከአይሁድ ጋር ሰላማዊ ግንኙነት የነበራቸው ይላላል። አይሁዶች ከፍርድ ቤቱ መጥተው እንደሄዱ ከአሕዛብ ሶስቱንላ የተባለውን አዲስ የምኩራብ አለቃ ይዘው ደበደቡ፡ (ሶስቴንስ በኋላ ክርስቲያን የሆነ ይመስላል [1ኛ ቆሮ. 1፡1]

ጳውሎስ በቆሮንቶስ ለአንድ ዓመት ተኩል ካገለገለ በኋላ፥ ወደ አንጾኪያ ቤተ ክርስቲያን በመመለስ እግዚአብሔር የሠራውን ለመመስከር ፈለገ፡፡ ጳውሎስ ከጵርስቅላና አቂላ ጋር በመርከብ ተጉዞ ከኤፈሶን ወደብ ደረሰ እዚያም ወደ ምኩራብ ገብቶ ስለ ክርስቶስ መሰከረ። እዚያ እንዲቆዩ ቢፈልጉም፥ እርሱ ግን ወደ ኢየሩሳሌምና አንጾኪያ ለመድረስ ቸኩሎ ነበር፡፡ ስለሆነም፥ ተመልሶ እንደሚመጣ ነገራቸው። ጵርስቅላና አቂላ በኤፌሶን ሲቀሩ፥ ጳውሎስ ወደ ቂሣርያ ተጓዘ፡፡ ከዚያም ወደ ኢየሩሳሌም ከደረሰ በኋላ በስተ ሰሜን አቅጣጫ ወደምትገኘው ወደ አንጾኪያ ሄደ።

የውይይት ጥያቄ፡- ከዚህ የጳውሎስ የወንጌል መልእክተኝነት ጉዞ ስለ ወንጌላዊ ሥራው ጥሪው፥ የአገልግሎት ዘዴው፥ ወንጌልን ለማካፈል ስለሚከፈል ዋጋ ምን እንማራለን?

ጳውሎስ ሌሎች ወንጌላውያን ሊከተሉት የሚገባ፥ ምሳሌ ወንጌላዊ (ሚሲዮናዊ) ነው። ከእርሱ አገልግሎት ብዙ ትምህርቶችን ልናገኝ እንችላለን።

ሀ. ለመንፈስ ቅዱስ አመራር መንቃት፡- የወንጌል መስኮች ሁሉ በአንድ ጊዜ ዝግጁ አይሆኑም። በሁለተኛው የወንጌል አገልሎቱ ወቅት እግዚአብሔር ጳውሎስ ወደ ኤፌሶን እንዲሄድ አልፈለገም። በሶስተኛው የወንጌል ጉዞው ወቅት ግን ኤፌሶን ዋና የአገልግሎት ቦታ ትሆን ነበር። ወዴት መሄድ፥ ከማን ጋር መነጋገርና መሥራት እንዳለብን ሊያሳየን የሚገባው መንፈስ ቅዱስ ነው።

ለ. የስደትን ዋጋ ለመክፈል መዘጋጀት፡- የሰይጣንን መንግሥት በማፈራረስ ላይ የሚገኝ ወንጌላዊ፥ ነገሮች አልጋ በአልጋ ይሆኑልኛል ብሎ መጠበቅ የለበትም። ሰይጣን በመቶዎችና በሺዎች ለሚቆጠሩ ዓመታት የነገሠበትን ስፍራ ያለ ተቃውሞ ለመልቀቅ አይፈልግም። ስለሆነም፥ ጳውሎስ ወንጌሉን በሰበከባቸው ስፍራዎች ሁሉ ስደትን እንደ ተቋቋመ ሁሉ፥ ሌሎች ወንጌላውያንም በዚህ መስመር ያልፋሉ፡፡ እግዚአብሔር ከፈቀደ መከራ ለመቀበልና ለመሞት መዘጋጀት አለባቸው። ይህ ግን ግልጽ የመንፈስ ቅዱስ ምሪትን ይጠይቃል። አንዳንድ ጊዜ እግዚአብሔር አገልጋዮቹ ከስደት እንዲተርፉ ሲያደርግ፥ በሌሎች ጊዜያት አገልጋዮቹ በስደት ውስጥ እንዲያልፉ ይፈቅዳል። ምን፥ የት ስፍራ መደረግ እንዳለበት የሚወስነው የመከሩ ጌታ የሆነው እግዚአብሔር ነው፣ ሁልጊዜ የሚሠራ አንድ ዓይነት ቀመር የለም።

ሐ. አመቺ ማዕከሎችን መምረጥ፡- የጥንቷን ዓለም ካርታ ብናጠና፥ ጳውሎስ ሁልጊዜ ከተሞችን እያለፈ ሲሄድ እንመለከታለን። ከተሞችን የሚመርጠው ለምንድን ነው? በእርግጠኝነት ለመናገር ባንችልም። ጳውሎስ ለወንጌል ስብከት አመቺ ማዕከሎችን የሚመርጥ ይመስላል። ጳውሎስ እንደ ኤፈሶን፥ ፊልጵስዩስ፥ አንጾኪያ፥ ጵስዲያ፥ አቴናና ቆርንቶስ የመሳሰሉትን የጥንቱ ዓለም ቁልፍ ከተሞች መርጧል። ወንጌሉ በእንደዚህ ዓይነት ከተሞች ሥር ከሰደደ በቀላሉ ወደ ሌሎች የአካባቢው አገሮችና ባላገሮች ሊሰራጭ ይችላል በሚል እምነት ይሆናል።

መ. ጳውሎስ በአንድ አካባቢ ብዙ ጊዜ አልቆየም፡- የእርሱ ዓላማ ቤተ ክርስቲያን መመሥረት፥ ማስተማርና ማጽናት፥ ከዚያም መሪዎችን መምረጥ ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ቤተ ክርስቲያኒቱን በተመረጡት መሪዎች አማካይነት ለሚሠራው የመንፈስ ቅዱስ ኃይል ያስረክባል። ይህን ካደረገ በኋላ አልፎ አልፎ በመጎብኘት፥ ደብዳቤዎችን በመጻፍና እንደ ጢሞቴዎስ ያሉትን ሰዎች በመላክ ችግሮቻቸውን እንዲያቃልሉ ያደርጋል። እርሱ ግን እዚያ አይቆይም፡፡ አዳዲስ ክርስቲያኖች በእርሱ ላይ እንዲደገፉ፥ ለሁሉም ችግሮች ምላሽ እንዳለውና ኃይልን ሁሉ እንደ ያዘ አምላክ አድርገው እንዲመለከቱት ላይሆን፣ መንፈስ ቅዱስ ላይ መደገፍን እንዲማሩ ይፈልግ ነበር። ጳውሎስ መንፈስ ቅዱስ ሃያል እንደሆነና ለአዲሶቹ ክርስቲያን መሪዎች አመራሩን እንደሚሰጣቸው በማመን ወደ ቀጣዩ አገር ይሄድ ነበር። ወንጌላውያን መማር ከሚገባቸው ነገሮች ውስጥ አንዱ መቼ ወደፊት መቀጠል እንዳለባቸው ነው፡፡ በአንድ አካባቢ ለረዥም ጊዜ ከቆዩ ሕዝቡ በወንጌላውያኑ ላይ ስለሚደገፍ (ጥገኛ ስለሚሆን) አያድግም። ወንጌላውያን እንደ ጳውሎስ ለክርስቶስ ለመመስከር ግልጽ ግንዛቤ ከመያዛቸው ባሻገር፥ የአጥቢያ አማኞች በአጭር ጊዜ ውስጥ የአመራር፥ የምስክርነት፥ የማስተማርና ቤተ ክርስቲያኒቱን የማንቀሳቀስ ኃላፊነት እንዲረከቡ ማሠልጠን አለባቸው።

(ማብራሪያው የተወሰደው በ ኤስ.አይ.ኤም ከታተመውና የአዲስ ኪዳን የጥናት መምሪያና ማብራሪያ፣ ከተሰኘው መጽሐፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር አገልግሎታቸውን ይባርክ፡፡)