1ኛ ቆሮ. 12፡ 1-11

በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በጉባኤያቸው ብዙ ስሕተቶች ነበሩ። እስከአሁን እንኳ ሁለት ስሕተቶችን ሐዋርያው እንዳረመላቸው አይተናል፤ እነርሱም ስለ ሴቶችና ስለቅዱስ ቁርባን ነበሩ። አሁን በዚህ ምዕራፍ ስለመንፈሳዊ ሥጦታዎች ይፈጽሙ የነበሩትን ስሕተቶች ያርምላቸዋል። ይህ የመንፈሳዊ ሥጦታ ጉዳይ በዘመናችንም አከራካሪ ሆኖ ስለመጣ የሐዋርያውን መምሪያ በጥንቃቄ በመመልከት የእኛንም ስሕተት በቃሉ መሠረት ማረም ይኖርብናል። 

ጥያቄ 6. የመንፈሳዊ ሥጦታዎች ዋና ዓላማ ምንድነው? 

ጥያቄ 7. ከቁጥር 8-10 ውስጥ ስንት መንፈሳዊ ሥጦታዎች ተዘርዝረዋል? 

ጥያቄ 8. እነዚህ ሥጦታዎች ለምን ያህል አማኞች ነው የተሰጡት? 

በቁጥር 1 ላይ፡- «ስለመንፈሳዊ ነገርም» ሲል የቆሮንቶስ ሰዎች ከጠየቋቸው ጥያቄዎች አንዱ ይህ አንደነበር ያመለክታል። 

ቁጥር 2፡- «አህዛብ ሳላችሁ» ከማመናቸው በፊት በተለያዩ የጣዖት አምልኮዎች ያለ አእምሮ ይነዱ ነበር። ጣዖት አእምሮን ያደነዝዛል። አሁን ግን በአእምሮ መጎልመስና በመንፈስ ቅዱስ ብርሃን የሕያው አምላክ ተከታዮች ሆነዋል። በጣዖት ሥር በነበሩ ጊዜ ብዙ ነገሮችን ከቁጥጥራቸው ውጭ በሰይጣን አስገዳጅነት ይፈጽሙ ነበር። አሁን ግን በመንፈስ ቅዱስ ሲመሩ አእምሮአቸውን ሳይለቁ በልባቸው መንፈስ ቅዱስ ያስተማራቸውን ረጋ ባለ መንፈስ ይናገራሉ በፈቃዳቸው ይናገራሉ፡፡ 

ጥያቄ 9. ከማመንህ በፊትና ካመንህ በኋላ በሕይወትህ ምን ዓይነት ለውጥ ታይቶአል? 

ቁጥር 3፡- ይህ እርግማን ወይም እውቀት እንዲሁ በቸልተኝነት የሚሠነዘረውን ሳይሆን ከልብ የመነጨ አነጋገርን ያመለክታል። ሰው በመንፈስ ቅዱስ ካልተመራ በስተቀር የኢየሱስን ማንነት ማወቅ አይችልም፤ (1ኛ ቆሮ.2፡6-13)። እንዲሁ ሰው በአጋንንት መንፈስ ተወስዶ ኢየሱስን ሊረገም ይችላል። 

ስለ ጸጋ ሥጦታዎች መወያየት ይጀምራል። ከቁጥር 4 እስከ 7 ድረስ ስለዚህ ነገር ያብራራል። የጸጋ ሥጦታዎች ሥላሴን ያመለክታሉ፤ ሥጦታዎችን እንደፈቃዱ ለእያንዳንዱ አማኝ የሚያድል መንፈስ ቅዱስ ነውና ብዙ ሥጦታዎች በአንዱ መንፈስ ይሰጣሉ፡፡ የሥጦታዎቹም ዓላማ ጌታ ኢየሱስን ለማክበር ስለሆነ ብዙ ቢሆኑም አንድ ዓላማ አላቸው። የሥጦታዎች አሠራር የተለያየ ቢሆንም በእግዚአብሔር አስተዳዳር ሥር ናቸው። እነዚህ ሥጦታዎች በሙሉ ዓላማቸው ቤተ ክርስቲያንን ለማሳደግና ለማነጽ ነው እንጂ ለግል ጥቅም ወይም ክብር ተብለው የሚሰጡ አይደሉም። ለዚህም ነው አንዳንድ ሥጦታዎች ለጥቂት ሰዎች ብቻ ሳይሆን ለሁሉም ክርስቲያኖች የሚሰጡት፤ (1ኛጴጥ.4፡10-11)። 

ክቁጥር 8-11 ሥጦታዎችን ይዘረዝራል፡፡ 

ጥበብ፡- በተፈጥሮ ሊታወቁ የማይቻሉትን ጥልቅና መንፈሳዊ እውቀቶች መንፈስ ቅዱስ ለተለያዩ ሰዎች ይገልጣል፡፡ ሁሉም አማኞች ክርስቶስን የማወቅ ጥበብ ተሰጥቷቸዋል፤ ይህ ጥበብ ግን የተለየ ሥጦታ ሆኖ ለቤተ ክርስቲያን አስተማሪዎች የሚሰጥ ማለት ነው። 

እውቀት፡- ይህ በመሠረቱ ከጥበብ አይለይም። 

እምነት፡- ይህም ለእያንዳንዱ አማኝ የሚሰጠውና በኢየሱስ የማመን የየደህንነት እምነት ሳይሆን በተለየ ሁኔታ በእምነት የመራመድ ሥጦታ የሚታይባቸው አማኛች አሉ ማለት ነው። 

የመፈወስ ሥጦታ፡- ይህ ሥጦታ ለምሳሌ ሐዋርያው ጴጥርስ ነበረው፤ የልብሱን ጫፍ እንኳ የነካ ይፈወስ ነበር። 

ተአምራትን ማድረግ፡- ይህ ልዩ ኃይልን የመግለጥ ሥጦታ ነበር። ለምሳሌ፡- ጴጥሮስ በተግሣጽ ሐናንያንና ሰጲራን እንደገደለ፤ ጳውሎስ አስማተኛውን በእውርነት አንደመታው ዓይነት ያላ ኃይል ነው። (የሐዋ.5፡1-11፤ 13፡6-12)። 

ትንቢት፡- የእግዚአብሔር አንደበት ሆኖ የእግዚአብሔርን ቃል ማስተላለፍ ማለት ነው። ይህ የወደፊቱን መተንበይ ብቻ ሳይሆን የትምህርት ቃልም መስጠት ትንቢት ይባላል፤ (የሐዋ. 15፡32)። ደግሞም ጌታ ኢየሱስ ነቢይ ነበር፤ ግን ዋና ሥራው ማስተማር ነበር እንጂ የወደፊቱን ነገር መተንበይ ብቻ አልበረም። ነቢያት ሲተነብዩ ከአእምሮአቸው ተለይተው ዛር እንዳለበት በመንቀጥቀጥና በንግግር በመፈንዳት አልነበረም። ነገር ግን ዘና ብለው በጽሞና መንፈስ በማስተማር አቀራረብ ነበር። አንዳንድ ጊዜም በጥያቄና በመልስ በውይይት መልክ ትንቢታቸውን በትምህርት መልክ አቅርበዋል። ይህ አይሆንም ያለ የጌታን ትምህርት አሰጣጥ ከወንጌል አንብቦ ይረዳ፡፡ 

መናፍስትን መለየት፡- አማኞች በሙሉ መናፍስትን እንዲመረምሩ ታዘዋል፤ (1ኛ ዮሐ.4፡1)። ነገር ግን ይህ የተለየ የስሕተትን መንፈስ ቶሎ የመለየትና ቤተ ክርስቲያንን የማስጠንቀቅ ሥጦታ ነው። ያልበሰሉ አማኞች ብዙ ጊዜ «እኔ ለዶክትሪን ግድ የለኝም» እያሉ ሲኩራሩ ይታያሉ። ዶክትሪን በመሠረቱ ትምህርት ማለት ነው። ክርስቲያን ምን ዓይነት ትምህርት መቀበልና አለመቀበል ማወቅ ይኖርበታል። የቤተ ክርስቲያን አስተማሪዎች ሕዝባቸው ሐሰተኛ ትምህርት እንዳይቀበሉና ከክርስቶስ መንገድ ፈቀቅ እንዳይሉ መንከባከብ አለባቸው። እነዚህ ተንከባካቢዎች እንግዲህ የመለየት ሥጦታ ሊኖራቸው ይገባል ማለት ነው፤ (2ኛቆሮ. 11፡2-4፤ ገላ.1፡6-9፤ 2ኛጴጥ.2፡1-3)። 

ልሳን፡- ይህ ሥጦታ ለመጀመሪያ ጊዜ በሥራ ላይ የዋለው በሐዋ. ምዕራፍ 2 ላይ መንፈስ ቅዱስ በወረደ እለት ነው። በ1ኛ ቆሮንቶስ የተጠቀሰውና በሐዋርያት ሥራ ያለው የተለያዩ ናቸው የሚሉ በቂ ማስረጃ የላቸውም። ልዩነት የተባሉትን ስንመረምር ልዩነት እንዳልሆኑ እንገነዘባለን። በመሠረቱ በግሪክ ቋንቋ በሁለቱም ቦታ የተጠቀሰው ያው ልሳን የሚለው ቃል ነው። ስለዚህ ትርጉሙን ሁለት አድርገን ለመስጠት በቂ ምክንያት ሊኖረን ይገባል፤ ምክንያትም የለንም። 

ጠቅላላ ሥጦታዎቹን የእውቀትና የኃይል ሥጦታዎች በማለት በሁለት ወገን እናጠቃልላቸዋለን። የእውቀት ሥጦታዎች የተባሉት፡- ጥበብ፥ እውቀት፥ ትንቢት፥ መናፍስትን መለየት፥ ልሳን መተርጉም ሲሆኑ፤ የኃይል ሥጦታዎች ደግሞ ዕምነት፥ መፈወስ፥ ተአምእራት ማድረግ ናቸው። በሁለቱ መካከል ያለው ዝምድና ይሄ ነው። በቃሉ የተነገረው እውቀት እውነተኛ ለመሆኑ የኃይል ሥጦታዎች ማረጋገጫ ሆነው ቀርበዋል፡፡ ለዚህ ማስረጃ ዕብ.2፡3-4ን ተመልከት። ይህንን ክፍል ከኤፌ.4፡11-12፤ ከ1ኛ ጴጥ.4፡10-1፤ ከሮሜ 12፡4-8 እና ከ1ኛ ቆሮ.12፡28-30 ጋር ካነፃፀርነው ሌሎች መንፈሳዊ ሥጦታዎች እንዳሉ መገንዘብ እንችላለን። 

ጥያቄ 10. 1ኛ ቆሮ. 12፡8–10፤ 28-30ን ከኤፈ.4፡11-12፤ ከ1ኛ ጴጥ.4፡10-11 እና ከሮሜ 12፡4-8 ጋር አነፃፅር። በእነዚህ ጥቅሶች ውስጥ የተሰጡትን ሥጦታዎች በዝርዝር ጻፍ። 

ጥያቄ 11. ሀ/ የትኛው መንፈሳዊ ሥጦታ ይመስልሃል የተሰጠህ? ለ/ ይህንን ሥጦታ ያሰብከው ለምንድነው? ሐ/ አንድ ሰው መንፈሳዊ ሥጦታውን ሊያውቅ የሚችለው እንዴት ነው? መ/ ለቤተ ክርስቲያንህ ዕድገት ይህንን ሥጦታህን በምን ዓይነት መንገድ ነው የምትጠቀምበት?

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮ. 11፡27-34

ጥያቄ 1. በቁጥር 27 ላይ ሳይገባው ማለት ምን ማለት ነው? 

ማሳሰቢያ፡- ሳይገባው የሚለው ቃል ትክክለኛ ትርጉም አይደለም። ትክክለኛው ትርጉም «በማይገባ መንገድ» ወይም «በማይገባ አኳኋን» ነው። ይህን ትርጉም ተክተህ ጥያቄውን መልስ። 

ጥያቄ 2. በቁጥር 28 ላይ «ራሱን ይፈትን» የሚለውን ከቁጥር 19 ላይ «የተፈተኑት» ከሚለው ጋር በማወዳደር አስተያየትህን ጻፍ። 

ጥያቄ 3. ቅዱስ ቁርባንን በማይባ አኳኋን በወሰዱ በቆርንቶስ ምእመናን ላይ ምን ደረሰባቸው? 

ቁጥር 27፡- «ሳይገባው» የሚለው ቃል ትክክለኛ ትርጉም አይደለም። ትክክለኛው ትርጉም በማይገባ መንገድን ወይም በማይገባ አኳኋን» ነው። ይህም የጌታን እራት በማይገባ መንገድ መካፈል ፍርድን ያስከትላል ማለት ነው። የቆሮንቶስ ሰዎች በጌታ እራት ጊዜ ይፈጽሙት የነበረው መከፋፈል የጌታን እራት በማይገባ መንገድ መቀበል ማለት ነበር። ሌላም ያለአገባብ የጌታ እራት የሚወሰድበት መንገድ አለ፤ ለምሳሌ ሰው በልቡ ጌታን ሳይቀበልና የጌታ ፍርሃት በሕይወቱ ሳይኖር ቢሳተፍ የጌታን እራት በማይገባ መንገድ ይካፈላል። እንዲሁም ክርስቲያን በሕይወቱ ያልተናዘዘበትና ያልተወው ኃጢአት እያለ የጌታን እራት ቢካፈል የጌታን እራት በማይገባ መንገድ ይካፈላል። ነገር ግን ማናችንም ፍዱም ሆነን መቅረብ አንችልምና ሁላችንም ሕይወታችንን ለጌታ በመስጠትና ከበደላችን ንስሐ በመግባት ጌታም ይቅር ብሎ እንደሚቀበለን በእምነት በመረዳት ብንቀርብ በሚገባ መንገድ ተሳታፊዎች እንሆናልን። 

ጥያቄ 4. የጌታን እራት በማይገባ መንገድ ልንካፈል የምንችልበት ሌላ መንገድ ምንድነው? 

ቁጥር 28፡- «ሰው ግን ራሱን ይፈትን» የሚለው ቃል ከቁጥር 19 ጋር ይመሳሰላል። ያም መፈተን ማለት ወርቅ በእሳት እንደሚፈተን ፈተናውን ማለፍ ማለት ነው። ሰው ራሱን መርምሮ ሕይወቱ ከላይ በተጠቀሰው መንገድ ካልተስተካከለ ፈተናውን አላለፈምና የጌታን እራት መካፈል አይገባውም። ስለዚህ ይህ ራሱን ይፈትን የሚለው ሰው ልቦናውን ይመርምር እንደማለት ነው። 

ቁጥር 29፡- የጌታን ሥጋ አለመለየት ማለት የጌታን እራት እንደተራ ምግብ መቁጠር ነው። በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ይህ በደል ተፈጸመ። የጌታን እራት የግል ማዕድ አድርገው የጌታን አካል የሚያመለክት መሆኑን በተግባራቸው ስለካዱት የጌታ ሥጋ ባለዕዳዎች ሆኑ። 

ከቁጥር 30-32፡- ይህም ስሕተታቸውና ድፍረታቸው የጌታን ፍርድ አስከተለባቸው። ይህ ፍርድ በሕመምና በሞት ተገለጠ። ራስን መመርመር ከዚህ ፍርድ ያድን ነበር። ራስን መመርመር ማለትም ከላይ በተጠቀሰው መንገድ ሰው ራሱን ከማይገባ አቀራረብ ለይቶ በሚገባ ለማቅረብ ሕይወቱን መርምሮ ማዘጋጀት ማለት ነው፡፡ ሰው ይህን ባላማድረጉ በቆሮንቶስ አማኞች ላይ እንደደረሰው በእግዚአብሔር ይገሠጻል። ይህም ተግሣድ የኩነኔ ተግሣድ ሳይሆን እግዚአብሔር የሚወዳቸውን ከጥፋት ለማዳን የሚሰጣቸው የፍቅር ተግሣድ ነው፤ (ዕብ.12፡5-11)። 

ቁጥር 33 እና 34፡- «እርስ በርስ ተጠባበቁ » አንዱ ያለልክ በልቶ ወጥቶ እንዳይበድል ሌላው ደግሞ ተንገዋሎ እንዳያፍር እርስ በርስ እንክብካቤ ማሳየት፤ (ቁጥር 21 እና 22) ማለት ነው። ክርስቲያን አንዱን ሕብስት በመካፈል ከምእመናን ጋር ራሱን ስላቆራኘ የወንድሙ ጠባቂ መሆኑን መዘንጋት የለበትም፤ ( 1ኛ ቆሮ. 10፡17፤ ዘፍ.4፡9)። 

ጥያቄ 5. ሀ/ በቤተ ክርስቲያንህ ሥነ ሥርዓት ውስጥ በእግዚአብሔር ከማመንና ልባችንን ከኃጢአት ከማንጻት ሌላ የጌታን እራት እንድንበላ መሟላት ያለባቸው ሌላ ምን ተጨማሪ ጉዳዮች አሉ? ለ/ እነዚህ ግዴታዎች ወይም ሥነ ሥርዓቶች በምን ላይ የተመሠረቱ ናቸው?

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

 1ኛ ቆሮ. 11፡17-26

ጥያቄ 17. በቁጥር 18 ላይ መለያየት በመካከላቸው እንደነበር ሐዋርያው ይናገራል፤ ያ መለያየት ምን ዓይነት ነበር? 

ጥያቄ 18. በቁጥር 19 ላይ ወገኖች ሲል ምን ማለቱ ነው? 

ጥያቄ 19. በቁጥር 20 ላይ “የምትበሉት የጌታ እራት አይደለም” ካለ በኋላ ከቁጥር 23-26 መምሪያ ይሰጣል፤ በሁለቱ መካከል ያለውን ዝምድና አስረዳ። 

ቁጥር 17፡- ጉባኤያቸው ደስ የማይልና የማይገቡ ነገሮች የሚካሄዱበት እንደሆነ ይናገራል። ይህ ሥነ ሥርዓት መጉደል በሴቶች በኩል ብቻ ሳይሆን በቅዱስ ቁርባን ሥርዓት እንደሆነ እናያለን። ይህን ትእዛዝ ሊሰጥ ሲል የሚከተለውን ስለቅዱስ ቁርባን ምምሪያ ማለቱ ነው። 

ቁጥር 18፡- መለያየት በመካከላቸው እንደነበር ሰምቷል፡፡ ይህ መለያየት በመሪዎች የተነሳ ተፈጥሮ እንደነበርም ከዚህ በፊት በምዕራፍ አንድ ተመልክተናል። ያሁኑ ግን በቅዱስ ቁርባን የተነሳ ነው። የሰማውን ወሬ አምኖታል። 

ቁጥር 19፡- መለያየት በሚፈጠርበት ጊዜ አንድ ስህተት ተፈጥሮ ስለሆነ ብዙዉን ጊዜ መለያየቱ ያን ስህተት በፈጠሩትና ያን ስህተት በተቃወሙት መካከል ስለሚሆን አንዱ ወገን ሲመሰገን አጥፊው ወገን ደገዋ ሲነቀፍ ይገኛል። እንዲሁም በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን መለያየት ውስጥ የተፈጸመው ይኸው ነበር «የተፈተኑ አንዲገለጡ» ማለት በትግል ውስጥ እንደወርቅ ተፈትነው ፈተናውን ያለፉ እንዲገለጡ ማለት ነው። 

ከቁጥር 20-22፡- በዚህ ክፍል በቆርንቶስ ቤተ ክርስቲያን ይፈጸም የነበረውን ስህተት ያብራራል፡፡ በጉባኤያቸው ጊዜ የጌታ እራት ብለው የሚያካሂዱት መልኩን ቀይሮ የጌታ እራት መሆኑ ቀርቶ ሌላ ነገር ሆኖአል፤ «አብራችሁ ስትሰበሰቡ የምትበሉት የጌታ እራት አይደለም»። ይህም የሆነበት ሀብታምና ድሃ የሚለያዩበት ገበታ ነበር። የጥንቷ ቤተ ክርስቲያን የጌታን እራት ታክብር የነበረው በህብስትና በወይን ብቻ አልነበረም። በአንድነት ሆነው ምግባቸውን የሚመገቡበትና እርስ በርሳቸውም የሚተሳሰቡበት ጊዜ ነበር። እንደሚመስለውም የራሳቸውን ምግብ እያመጡ በአንድነት ይበሉ ነበር፡፡ ሀብታሞቹ ብዙ ምግብ ሲያመጡ ድሆቹ ግን ጥቂት ያመጡ ነበር። ሀብታሙ ያመጣውን ለድሃው ወንድሙ ሳያካፍል ለብቻው ይበላ ስለነበር አርሱ ይጠገባል፤ እንዲያውም ይሰክራል፤ ድሃው ግን ተርቦ ይቀራል። ይህ እርምጃ የእግዚአብሔርን ማኅበር የመናቅ እርምጃ መሆኑን ሐዋርያው ያስረዳቸዋል። ያለው ከሌለው ጋር አብሮ በመካፈል የነበረውን የሀብታምና የድሃ ልዩነት በቅዱስ ቁርባን ገበታ እንኳ እንደማስወገድ፥ የቅዱስ ቁርባን ጊዜ ድሃው በድኅነቱ የሚጋለጥበት ወቅት ሆነ። የጌታን እራት እንደ ድገሥ ቀን ከማየት ፋንታ ሁሉም በየቤቱ እየበላ ቢመጣ ይሻል ነበር። 

ከቁጥር 25-26፡- በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ይካሄድ የነበረውን ነቅፎ ትክክለኛውን ሥነ ሥርዓት ይተካላቸዋል፡፡ ቅዱስ ቁርባን የተመሠረተው በራሱ በጌታችን ሲሆን ወቅቱም አልፎ የተሰጠበት ምሽት ነበር። ይህ በዚህ ሐዘን በሞላበት ወቅት የተመሠረተውን ገበታ ክርስቲያኖች በመፈቃቀርና ጌታ የደረሰበትን ግፍ በማስታወስ ሊፈጽሙት ሲገባ እነርሱ ራሳቸው ግፍ የመፈጸሚያና ድሆችን የማንገዋለያ ወቅት አደረጉት፤ በዚህ ምክንያት የጌታን እራት በተገቢው መንገድ በንጹህ ልቦና አላከበሩትም። 

«ይህ ስለ እናንተ የሚሆን ሥጋዬ ነው።» አንዳንዶች በዚህ አነጋገር ላይ ተመርኩዘው በቅዱስ ቁርባን ጊዜ የሚቀርበውን ሕብስት “ፍጹም የጌታ ሥጋ ነው” ብለው ብዙ የተሳሳተ የባዕድ አምልኮት አስተሳሰብ በቅዱስ ቁርባን ሥነ ሥርዓት ውስጥ አሹልከው አስገብተዋል። ጌታ ግን ይህ ሥጋዩን የሚያመለክተው የሥጋዩ ምሳሌ ነው ማለቱ ነው። ካለበለዚያ የእነዚህን ሰዎች ስሕተት ከተቀበልን ጌታን በየጊዜው እየደጋገምን ሥጋውን እንቆርሳለን ማለት ነው። ይህ ከሆነ ጌታ ሁልጊዜ በመደጋገም ይሠዋል ማለት ነው። ግን ይህ አንዳልሆነ ከዚህ በፊት በተሰጠው ትምህርት አይተናል፤ (ዕብ.9፡25 እና 26)። 

«ይህን ለመታሰቢያዬ አድርጉት» ይህን ቃል ከ10፡16 ጋር አስተያይተን መተርጐም አለብን። ዓላማው ለመታሰቢያ ይሁን እንጂ የመታሰቢያው አራት ከጌታ ጋር ሕብረት ያለው ነው። ይህን ከጌታ ጋር ሕብረት ያለውን ሥርዓት ለጌታ መታሰቢያ እንድናደርገው ታዘናል። ይህ ሥነ ሥርዓት ጌታንና ሥቃዩን ያስታውሰናል። 

«በደሜ የሚሆን አዲስ ኪዳን ነው»፡፡ ጌታ መጥቶ አዲስ ኪዳን መሠረተ፤ (ኤር.31፡31-34፤ ዕብ.8፡8-31)። በፊተኛው ቃል ኪዳን አልጸኑም፤ (ዘፀአት ምዕራፍ 24)። አሁን በአዲሱ ኪዳን በክርስቶስ ሞት በኩል የኃጢአት ይቅርታና የመንፈስ ቅዱስ መሰጠት ስላለ የቃል ኪዳኑ ተቀባዮች በቃል ኪዳኑ እንዲጸኑ ተደርገዋል። በዚህ ሥርዓት አማካይነት ክርስቲያኖች የጌታን ሞት ያውጃሉ። 

ጥያቄ 20. ለጌታ እራት ሳንዘጋጅ መጥተን፥ ለጌታ ክብር በማይሰጥ መንገድ ልንጠቀምበት የምንችለው በእንዴት ዓይነት ሁኔታ ነው?  ልናከብረውስ የምንችለው በእንዴት ዓይነት ሁኔታ ነው? 

የጌታን እራት እንደ ድግስ ቀን ከማየት ፈንታ ሁሉም በየቤቱ እየበላ ቢመጣ ይሻል ነበር። በዚህ ምክንያት የጌታን እራት በተገቢው መንገድ በንጹህ ልቦና ስላላከበሩት የጌታን እራት አክብረዋል ብለን ልንል አንችልም።

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮ. 11፡2-16

ጥያቄ 12. በቁጥር 2 ላይ ወግ ሲል ምን ማለቱ ነው? 

ጥያቄ 13. እግዚአብሔር የክርስቶስ ራስ ነው ያለውን፣ የክርስቶስን አምላክነት በማሰብ ማብራሪያ ስጥ። 

ጥያቄ 14. ቁጥር 5 ላይ ሴት በጉባኤ እንደምትተነብይና እንደትጸልይ ሲናገር ይህን ክፍል ከ1ኛ ቆሮ. 14፡34 እና 35 ጋር እንዴት እናስታርቀዋለን? በተጨማሪም 1ኛ ጢሞ.2፡11-12ን ተመልከት። 

ጥያቄ 15. የሴት መከናነብ ወይም ረዥም ፀጉርዋ የምን ምልክት ነው? 

ጥያቄ 16. ወንድ የሴት ራስ ነው የሚለውን ከገላ.3፡28 ጋር በማወዳደር አስታራቂ ሃሳብ ጻፍ። 

በቁጥር 2 ላይ ወግ የሚለው አነጋገር ለቤተ ክርስቲያን የተሰጠ የሐዋርያት ትምህርት ነው፡፡ በዚያን ጊዜ እኛ አንደለን ቤተ ክርስቲያን የሃዋርያት ትምህርት በድሑፍ ውሎ ገና አልተሰጣትም ነበር። በቃል ይዛመት ስለነበር ወግ ተሳለ። አሁን ግን የሐዋርያት ትምህርት በድሑፍ ውሎ በመድሐፍ ቅዱስ ስለቀረበልን በቃል በሚተላላፍ ወግ አንገዛም፤ በድሑፍ ላይ በዋለው በሐዋርያት ትምህርት እንጂ። 

የክርስቶስ ራስ እግዚአብሔር ነው ሲል ክርስቶስ በሰውነቱ የባሪያን መልክ ይዞ ስለመጣ በሰውነቱ የአብ ዝቅተኛ ሆነ። ወንድ ሴትት ራስ ነው ሲል አብ የክርስቶስ ራስ እንደሆነ በዚያው መንገድ ወንድም የሴት ራስ ነው ማለት አይደለም። ሦስት ደረጃዎች ተሰይመዋል፤ ግን ሦስቱም የተለያየ ትርጉም አላቸው፡፡ ምንም እንኳ ወንድ የሴት ራስ ይሁን እንጂ ወንድና ሴት በእግዚአብሔር ፊት እኩል ናቸው፤ (ቁጥር 12፤ ገላ.3፡28)። ስለዚህ ይህ ራስነት በተወሰነ መንገድ የአገልግሎት ወይም የአስተዳዳር ቅደም ተከተል ብቻ ነው። 

እንዲሁም ክርስቶስ የአብ ዘቅተኛ ነው በሚለው ደረጃ አይደለም ወንድ የክርስቶስ ዝቅተኛ የሆነው። ክርስቶስ በአንድ በኩል የአብ እኩያ ነው፤ ወንድ ግን በምንም ዓይነት የክርስቶስ እኩያ አይሆንም። ስለዚህ እነዚህን ቅደም ተከተሉኝ በየአኳያቸው መመልከት አለብን እንጂ ማደባለቅ የለብንም። 

የአዘጋጁ ማስታወሻ 

ስለ የበላይነት በሚናገርበት ጊዜ፥ ጳውሎስ የሚናገረው ስለ ሥልጣን ነው እንጂ እኩልነታቸውን በተመለከተ አይደለም። ጳውሎስ ሦስት ግንኙነቶችን በዝርዝር ይድፋል። 

አንደኛ፡- የእግዚአብሔር አብንና የእግዚአብሔር ወልድን ግንኙነት በተመለከተ ነው። ምንም እንኳን ሁለቱም እኩል እግዚአብሔር ቢሆኑም ወልድ ራሱን በአብ ሥልጣን ሥር አስገዝቷል። (ለምሳሌ፡ ዮሐ.5፡19-44)። እዚህ ላይ ያልተጠቀሰው ሌላ ነገር ደግሞ፥ እግዚአብሔር ወልድ ከቤተ ክርስቲያን ጋር ያለው ግንኙነት ነው፤ እርሱም የቤተ ክርስቲያን ራስ ነው፡፡ (ለምሳሌ፡- ኤፌ 1፡22-23፤ 4፡15-16)። 

ሁለተኛ፡- እግዚአብሔር በሰው ላይ ሙሉ ሥልጣን አለው። ምንም እንኳን እግዚአብሔር ወልድና ሰው በማንነታቸው የተለያዩ ቢሆኑም ሰው ለእግዚአብሔር ወልድ ሁለንተናውን አስገዝቶ ታማኝነቱን መግለድ ይኖርበታል። 

ሦስተኛ፡- በወንድና በሴት መካከል ያለው ግንኙነት ነው። በፍጥረታቸው ወንድና ሴት ለእግዚአብሔር እኩል ናቸው። በእግዚአብሔር ፍጥረት ውስጥ ግን በቤቱ ላይ ያለው ሥልጣንና ኃላፊነት የተሰጠው ለወንዱ ነው። 

አንዳንድ ክርስቲያኖች ይህንን እንደሥልጣን ሳይሆን እንደ ክብር ነው የሚመለከቱት። ኢየሱስ እግዚአብሔርን እንዳከበረው ሁሉ፥ ሰው ኢየሱስን ማክበር አለበት፤ ሴቲቱም ባልዋን ማክበር አለባት ይላሉ። 

ከሁለቱ አመለካከቶች ውስጥ የትኛውንም የምንደግፍ ቢህን ጳውሎስ የሚለው ባልየው ይህንን ሥልጣኑን በመጠቀም ሴትየዋ ላይ ችግር አይፍጠር ነው። እዚህ ላይ የተጠቀሰው ሥልጣን በፍቅር፥ በትዕግሥትና በሩኅሩኅነት ሊታገዝ የሚገባው ሥልጣን ምሳሌ ነው። በኢየሱስና በእግዚአብሔር አብ መካከል ያለውን ግንኙነት፥ በሰውና በኢየሱስ መካከል ያለውን ግንኙነት እንደ ምሳሌ በማቅረብ ነው ወንድ ያለውን ሥልጣን በግልጽ የሚያሳየን። እዚህ ላይ የምንመለከተው አንድ ጌታ በባሪያው ላይ ያለውን ዓይነት ሥልጣን አይደለም። መከናነብ የሴት ከወንድ ሥር የመሆን ምልክት ነው። ይህን ለወንድ ተገዥነትዋን በመከናነብ ወይም ፀጉሯን በትከሻዋ ላይ እንዲንዘረፈፍ በማድረግ መግለጥ ነበረባት። 

የአዘጋጁ ማስታወሻ 

በጳውሎስ ዘመን እንደ ባሕል ሆኖ አንድ ሴት ባልዋ በአርሷ ላይ ያለውን ሥልጣን እንደምታምንበትና እንደምትቀበለው ታሳይ የነበረው በመከናነብና ፀጉሯን በማሳደግ ነበር ብለው ብዙ ክርስቲያኖች ይገምታሉ። ፀጉርን ሳይከናነቡ ማምለክ ይታይ የነበረው እንደአመጽና እንደ መጥፎ የአስተዳደገ ደረጃ ነበር። ሴተኛ አዳሪዎች ብዙውን ጊዜ ፀጉራቸውን ይላጩት ነበር። ሴቲቱ አመፃን ካስነሣች እንደ ሴተኛ አዳሪ ደረጃዋን እንዳሳነሰች ይቆጠራል ብሎ ነው እዚህ ላይ ጳውሎስ የሚያስጠነቅቀው። ስለዚህም ለእኛ ዛሬ ዋነኛው ትምህርት ራስን መከናነብ ወይም ፀጉርን ማስረዘም ሳይሆን ባሕሏን በማይቃረን ሁኔታ ሁለንተናዋን ለባልዋ መስጠቷንና እርሱን ማክበሯን ማረጋገጡ ነው ዋና ነገር ይላሉ። (ለምሳሌ፡- በአንዳንድ ባሕሎች ውስጥ በመንገድ ላይ ሰትዬዋ ከባልየው በስተኋላ ነው የምትሄዳው። ) 

በቁጥር 5 ላይ በጉባኤ የምትጸልይና የምትተነብይ ሴት እንዳለች አስመስሉ እንዲያው ለሃሳብ መንደርደሪያ ያህል ብቻ ይጠቅሳል። ይህን አነጋገሩን ይዘን “ሴት በጉባኤ መጸለይና መተንበይ ትችላለች” ማለት አንችልም። ምክንያቱም በምዕራፍ 11 ቁጥር 34 እና 35 ላይ ሴት በጉባኤ መካከል ዝም እንድትል ያዛል። 

በዚህ ክፍል የተናገረው በ1ኛ ቆሮ. 14፡34 እና 35 እንዲሁ በ1ኛ ጢሞ.2፡11-14 ባሉት መተርጎም አለበት፡፡ በዚህ ክፍል ራሷን ሳትሸፍን የምትጸልይ ወይም የምትተነብይ ሲል ትተንብይ ወይም ትጸልይ ማለቱ አይደለም፤ ምክንያቱም ይህን እንዳታደርግ ክላይ በተጠቀሱት የመድሐፍ ቅዱስ ክፍሎች ከልክሏታል። የሴቶች በጉባኤ መናገር በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሥነ ሥርዓት አሳጥቶ ስለነበር ሐዋርያው ያን ተግሣድ በዚህ በቁጥር 5 ላይ ሳይሆን በ 14፡34 እና 35 ላይ ያስረዳል። 

ይህ ትምህርት በብዙዎች ዘንድ ተቀባይነት አጥቷል፤ ይህ የሆነበት ምክንያት የሐዋርያው ቃል ግልጽነት ጎድሉት ሳይሆን ሰዎች በራሳቸው ሃሳብ ላይ ተመርኩዘው የእግዚአብሔርን ቃል መቀበል ስለተሳናቸው ነው። ነገር ግን እንዲህ የሐዋርያውን ትምህርት አለመቀበል ሐዋርያውን አንዳስቆጣው በ14፡34-38 ላይ እናነባለን። እንግዲህ የሴቶች አስተማሪዎች በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሲሰለፉ ከሐዋርያው ትምህርት እንዳፈነገጡ መገንዘብና ይህን ስሕተት ማረም አለብን። ይህ እግዚአብሔር የሰጠን መመሪያ ነው እንጂ አንዳንዶች እንዳጣመሙት ወንዶች በሴቶች ላይ የሰነዘሩት ጭቆና አይደለም። እግዚአብሔር የከለከላትን ለሴት ይሰጥ ማለት በሰው ጥበብ ሴትን የሚያክብር እርምጃ ይመስላል፤ በእግዚአብሔር ቃል መሠረት ግን ሴትን የሚያዋርድ እንደሆነ ይናገራል። የሴት ክብር በእግዚአብሔር ቃል ላይ ማመጽ ሳይሆን ለእግዚአብሔር ቃል ተገዥ መሆን ነው። 

ይህንንም በሐዋርያው ዘመን በነበረው ባህል ራሷን በመከናነብ ታሳይ ነበር፤ ምልክቱ ያ ነበርና። አሁን ግን በባህላችን መከናነብ የዚያ ምልክት ስላልሆነ ከመከናነብ ነፃ ናት፤ ግን ከወንድ ሥልጣን ሥር መሆንና በቤተ ክርስቲያን ጉባኤ መካከል ጸጥ ማለት በፈጣሪ የተሰጠ ሥርዓት ነው እንጂ የባህል ጉዳይ አይደለም። ይህንንም በትህትና መቀበል የሴት ክብር ነው፤ ማመጽ ግን ውርዳቷ ነው፤ (ቁጥር 5 የመጨረሻውን ዐረፍተ ነገር ተመልከት )። 

የአዘጋጁ ማስታወሻ 

የዚህ መጽሐፍ ፀሐፊ ምንም እንኳ ራስን የመከናነቡ ነገር በጳውሎስ ዘመን የነበረ ልማድ ቢሆንም ሴቶች በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በጭራሽ መናገር እንደሌለባቸው ያምናል። ያም ሆነ ይህ ብዙ መድሐፍ ቅዱስን የሚከተሉ ክርስቲያኖች ይህንን ክፍል በሚከተሉት ዓይነት አተረጓጕዋች ይተረጉሙታል። 

የተወሰኑ ነሮችን ካሟሉ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሴቶች በጉባዔ መካከል የመጸለይና የመተንበይ (የእግዚአብሔርን ቃል በሕዝብ ፊት የመናገር) አገልግሎት ሊኖራቸው ይችላል ብለው ያስባሉ። ለጳውሎስ የሚያሟሉት ራሳቸውን መከናነቡ ነበር። ለምን ራሳቸውን መከናነቡ ዋና ነገር ሆነ? ምንም እንኳ አንዳንድ ክርስቲያኖች ሴቶች ወደ ቤተ ክርስቲያን ሲመጡ ራሳቸውን መከናነብ አለባቸው ብለው ቢያምኑም ብዙዎች ግን ይህ አክብሮትን ለማሳየት በጳውሎስ ዘመን ይደረግ የነበረ ባሕላዊ ልማድ ነው ብለው ያምናሉ፡፡ (ለምሳሌ በሙስሊሞች ዘንድ ይህ የተለመደ ነው፡፡) በዚህ ክፍል ውስጥ የሚገኘውን ጽሑፍ በተመለከተ ሁለት የተለያዩ አስተሳሰቦች ተሠንዝረዋል። 

ሀ. አንዳንድ ክርስቲያኖች እንደሚሉት ከሆነ በመድሐፍ ቅዱስ ሊናገረው የፈለገው አንድ ሴት በሽማገሌዎችና በባልዋ ሥልጣን ሥር መሆን እንደሚገባት ነው። እነዚህ ሰዎች አንዲት ሴት ባሕላዊ በሆነ መንገድ በቤተ ክርስቲያን መሪዎችና በባልዋ ሥልጣን ሥር መሆኗን ካሳየች ዛሬ በቤተ ክርስቲያን መፀለይና ትንቢት መናገር እንደምትችል ይናገራሉ። ምንም እንኳን አንዳንዶች ራሷን ምከናነቧን እንደ ትልቅ ነገር ቢያዩትም፥ ሌሎች ደግሞ በቤተ ክርስቲያን ሽማግሌዎች ሥልጣን ሥር ራስዋን ማስገዛትዋን ማየት እንደሚገባን ይናገራሉ። በዚህም ምክንያት አንዳንድ ክርስቲያኖች ይህንን ክፍል ሲተረጉሙ፡- «አንዲት ሴት እንድትጸልይ ወይም እንድትናገር በቤተ ክርስቲያን ሽማግሌዎች ከተፈቀዳላት ልታደርገው ትችላለች፤ ምክንያቱም በሽማገሌዎቹ ሥልጣን ሥር ሆና ስለምታደርገው ነው። ይህንን ስታዳርግም የሸማገሌዎቹን ሥልጣን ለመቀናቀን ብላ አይደለም» ይላሉ። 

ለ. ሌሎች ክርስቲያኖች ደግሞ ትኩረት የተሰጠው አንድ ሴት ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በምትናገርበት ጊዜ ስለሚኖራት ጨዋነት (ሥነ ሥርዓት ) ነው ይላሉ። እነዚህ ሰዎች አንዲት ሴት ጨዋነቷን ሳትጠብቅ ለሌሎች መዘበቻ እስካልሆነች ድረስ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ መናገር ትችላለች ብለው ያምናሉ። ራስ የመከናነቡ ነገር በጳውሎስ ዘመን ብዙ ሰዎች የሚያደርጉት ነገር ስለነበር አንዲት ሴት ያንን ሳታደርገ በሕዝብ ፊት ለመናገር መውጣቷ ጨዋነቷን እንዳልጠበቀች ያሳያል። እነዚህ ሰዎች ጳውሎስ «አንዲት ሴት ራሷን ከተከናነበች በቤተ ክርስቲያን ውስጥ መጸለይ ወይም ትንቢት መናገር ትችላለች» ነው የሚለው ብለው ያምናሉ። ስለዚህ እነዚዚህ ክርስቲያናኖች ዛሬም ቢሆን በዚህ ክፍል መሠረት አንዲት ሴት በጨዎነት ከለበሰች በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በሕዝብ ፊት ቆማ መጸለይም ሆነ ትንቢት መናገር ትችላለች ይላሉ፡፡ 

የትኛውንም አመለካከት ብንመርጥ በአዲስ ኪዳን ውስጥ ሴቶች ብዙ ኃላፊነትን ይዘው መሥራታቸውን መዘንጋት የለብንም። ለምሳሌ፡- ሁለት ነቢይ የነበሩ ሴት ልጆች ስለበሩት ፊሊጶስ ስለሚባል ሰው እናነባለን። በሌላ ቦታ ደግሞ እግዚአብሔር ጵርስቅላ የምትባልን ሴት በመጠቀም አጵሎስን እንዳስተማረው እናያለን። ግልጽ ያልሆኑ የመድሐፍ ቅዱስ ክፍሎችን በማየት የሴቶችን አገልግሎት ውስን እንዳናደርገው መጠንቀቅ አለብን። ምንም እንኳን ሰቶች በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እንዲሰብኩ ባይፈቀድላቸውም ከቤተ ክርስቲያን ውጪ ግን የእግዚአብሔርን ቃል ማስተማር ይችላሉ። 

በቁጥር 6 ላይ ሴት ለወንድ ታዛዥ ለመሆንዋ ምልክት ባታዳርግ ራስዋን እንደተላጨች ይቆጠራል ማለቱ ነው። ይህን እንደ አማራጭ ማቅረቡ ሳይሆን ያለመከናነብን ውጤት ማስረዳቱ ነው። 

በቁጥር 10 ላይ ስለ መላእክት ማለቱ ቅዱሳን ለአምልኮት ሲሰበሰቡ መላእክትም ተመልካች ሆነው ይቀርባሉና ሴት ክብርዋን ጠብቃ መገኘት አለባት ማለቱ ነው፡፡ “በራስዋ ሥልጣን ሊኖራት ይገባል” ሲል አዲስ ሃሳብ መስጠቱ አይደለም፤ ግን ሴት የወንድ ተገዥ ሆና ትቅረብ ማለቱ ነው። በራስዋ ላይ ሲል በጭንቅላቷ ላይ ማለቱ ነው። ከወንድ ሥልጣን ሥር መሆንዋን የሚያመላክተውን የሪስ ሽፋን አድርጋ ትቅረብ። 

ይህን የሴትን ለወንድ ተገዥነት በተፈጥሮ ሴት ከወንድ ታንሳለች ወደ ማለት ትርጉም እንዳይወሰድ ሐዋርያው ሴትና ወንድ በእግዚአብሔር ፊት እኩል እንደሆኑና አንዱ ያለ ሌላው እንደማይሆን ይናገራል፤ (ቁጥር 12)። ከዚህም ጋር ገላ.3፡28 ይስማማል።

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛቆሮ. 10፡23-11፡1

ጥያቄ 7. በቁጥር 23 እና በ6፡12 መካከል ያለውን መመሳሰል ወይም መለያየት አስረዳ። 

ጥያቄ 8. በቁጥር 28 ላይ «ከሕሊና የተነሣ» ማለቱ ምን ማለቱ ነው? 

ጥያቄ 9. በቁጥር 33 ላይ ማሰናከል የሌለብን ስንት ወገኖች አሉ? 

ቁጥር 23 እና 24፡- በዚህ ቁጥር ላይ ያለው አነጋገር ከምዕራፍ 6፡12 ጋር ይመሳሰላል። በዚያ “ሁሉ ተፈቅዷል ሁሉ ግን አይጠቅምም” በማለት የክርስቲያንን ነፃነት በራስ ጥቅም ሲያጥር፥ በዚህ ጥቅስ ላይ ደግሞ “ሁሉ ተፈቅዷል ሁሉ ግን አያንጽም» በማለት የክርስቲያንን ነጻነት በወንድም ጥቅም ያጥራል፡፡ በዚያኛው ክፍል ክርስቲያን ለምንም ነገር መገዛት ስለሌለበት በዝሙት ቀንበር ሥር መዋል እንደሌለበት ሲያስተምር በዚህ ክፍል ደግሞ ክርስቲያን የራሱን ጥቅም ብቻ ሳይሆን የወንድሙንም ጥቅም ማየት እንዳለበት ይነግረናል። 

ከቁጥር 25-28፡- የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች በጣዖት ምክንያት ከባድ ችግር እንደገጠማቸው ተመልክተናል። ያን ችግር ለመቋቋም እንዲችሉ አሁን መመሪያ ይሰጣቸዋል። በመጀመሪያ፡- ይህ በእግዚአብሔር ስም ነው ወይ የተሠዋው ብሎ ሳይጠይቅ አማኙ ከሥጋ ቤት የፈለገውን ነገር መግዛት ይችል ነበር። ሁለተኛ፡- ከማያምኑ ቤት ክርስቲያን ተጋብዞ ቢሄድ የቀረበለትን ይበላል እንጂ “ይህ ለጣዖት ተሠውቶ ነበር ወይ?” እያለ መመራመር አያስፈልገውም። እስካላወቀ ድረስ ለጣዖትም የተሠዋ ቢሆን መብላቱ አያረክሰውም። ሦስተኛ፡- ነገር ግን “ይህ ሥጋ ለጣዖት ተሠውቶ ነበር” ተብሎ ቢነገረው መብላት የለበትም። ይህም “ከሕሊና የተነሣነው”። የደካማ ክርስቲያን ወንድሙን ሕሊና ማለቱ ነው። እንግዲህ እርሱ በእውቀት ጎልምሶ የጣዖቱ ምግብ ሕሊናውን ባያረክሰውም የደካማ ወንድሙ ሕሊና ይረክስበታልና ከመብላት መጠበቅ አለበት። 

ለጣዖት የተሠዋ መሆኑን ባያውቅና ቢበላ የማይረክስበት ምክንያት ምግቡ በራሱ ከእግዚአብሔር የመጣ ስለሆነ ነው፤ “ምድርና በእርስዋ የሞላት ሁሉ የእግዚአብሔር ነውና”። ለጣዖት የተሠዋ ርኩስ የሆነበት ምክንያት ሰው በወሰደበት አርምጃ ነውና ያ እርምጃ እስካልታወቀ ድረስ ምግቡ እርኩስ አይሆንም። 

ቁጥር 29፡- «አርነቴ በሌላ ሰው ሕሊና የሚፈረድ እረ ስለ ምንድነው?» ለጣዖት የተሠዋ ሥጋ አንድ ኃይል ያለው የሚመስለው ክርስቲያን ጠንካራው ክርስቲያን ሲበላ ካየ «ይሄ ክርስቲያን ሆኖ እንዴት ለጣዖት የተሠዋውን ሥጋ ይበላል?» ብሎ በልቡ (በሕሊናው) ይፈርድበታል። በዚህም ሕሊናው በሌላ ሰው ሕሊና ፍርድ ላይ ወደቀ ማለት ነው። ስለዚህ ሐዋርያው ራስን በሌላ ሰው ሕሊና ፍርድ ሥር ያለ አግባብ ማስቀመጥ ጥሩ አለመሆኑን ይናገራል። 

ቁጥር 30፡- ሰው እግዚአብሔር የሰጠውን በረከት ሲጠቀምበት የሌሎችን “ስድብ” መጋበዘ የለበትም። በጸጋ የተሰጠንን በምስጋና ተቀብልን ከመብላታችን በፊት «ይህ እከሌን ያሰናክል ይሆን ወይ?» ብለን ማመዛዘን አለብን። 

ጥያቄ 10. በዛሬ ዘመን ክርስቲያኖች ስለነፃነት የተለያየ ሃሳብ አላቸው። ልዩነቱ በምን ዓይነት ነገሮች ላይ ነው? ብርቱ 

ክርስቲያን የትኛው ነው? ደካማውስ የትኛው ነው? 

በቁጥር 31-33፡- ላይ ሐዋርያው ነገሩን ወደ አጠቃላይ ነጥብ አምጥቶ የምንሠራውን ሁሉ ከሌሎች ጥቅም አንፃር በማመዛዘን እንጂ የራሳችንን ጥቅም ብቻ በማሰዳድ ለሰው ማሰናከያ እንዳንሆን መጠንቀቅ እንዳለብን ያስተምረናል። ጳውሎስ ሦስት ዋና ዋና ክፍፍሎችን ኣንደምሳሌ ተጠቅሟል። በመጀምሪያ፡- በሙሴ ሕግ ሥር የሚኖሩትን አይሁዳውያን፥ ሁለተኛ፡- በሙሴ ሕግ ሥር የማይኖሩትን ግሪኮች ወይም አሕዛቦች፥ ሦስተኛ፡- የአማኞች ማህበር የሆነችውን ቤተ ክርስቲያን። ያለንን ነፃነት እንጠቀምበት ወይም አንጠቀምበት ብለን መወሰን ያለብን ከላይ በተጠቀሱት ምድቦች ወይም በሌሎች ምድቦች ላይ የሚያስከትለውን ጉዳት በመገምገም ነው። ይህንንም በማድረገ ፍቅር እንዲገዛን አናደርጋለን። ይህንንም ለማድረግ የረሱን ምሳሌ ያስታውሳቸዋል፤ (9፡10-23)። ከሁሉም በላይ ሕይወታችንንና አረማመዳችንን በእግዚአብሔር እጅ ውስጥ አድርገን እርሱን ሊያስከብርና ሊያስደስት በሚችል መንገድ ለመሥራት መጣር አለብን፤ አበላላችንና አጠጣጣችንንም ቢሆን ለእርሱ ክብር እንዲውል ማድረግ አለብን። 

11፡1፡- ይህ ሌሎችን ለመጥቀም የመኖር እርምጃ ሐዋርያው በግሉ ያወጣው ሕግ ሳይሆን የጌታችን የራሱ አርአያ ነው፤ (ማር.10፡ 45)። ስለዚህ ክርስቲያን እንዲሁ አንደሐዋርያው የሌሎችን ጥቅም በማስቀደም እንደ ጌታ መሆን አለበት። በዚህ ስለክርስቲያን ነጻነት በምዕራፍ 8 የጀመረውን ትምህርት ይደመድማል። 

ጥያቄ 11. ሌሎች ክርስቲያኖች የማያደርጉትን፥ ነገር ግን እኔ በእግዚአብሔር ፊት ነጻ ነኝ ላደርገው እችላለሁ ብለህ የምታደርገው ነገር ምንድነው? ለእነርሱስ ስትል መብትህን የተውከው እንዴት ነው?

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮ. 10፡14-22

ጥያቄ 1. በቁጥር 14 ላይ ከጣዖት ሽሹ ያለው የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች የጣዖት አምልኮ ችግር ነበረባቸው? ለመልስህ ማስረጃ ስጥ። 

ጥያቄ 2. በቁጥር 16ና 17 ላይ ስለምን ገበታ ነው የሚናገረው? 

ጥያቄ 3. በጣዖት ገበታ የመሳተፍ በደል ምንድነው? 

ቁጥር 14፡- የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች “ጣዖት ከንቱ ነው” በሚለው እውቀታቸው እየተመኩ በጣዖት ገበታ የመሳተና ዝንባሌ ነበራቸው፡፡ በዚያው አስታከው ደካሞች በልባቸው ጣዖትን ወደማምለክ ይሳባሉ። ይህን ለማስወገድ ጥብቅ እርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል፤ ያም ከጣዖት መሸሸ። 

ቁጥር 15፡- የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች በአዋቂነታቸው ስለሚኮሩ ያንን የሚኮሩበትን እንዲጠቀሙበት ይመክራቸዋል። ከዚህ ጋር 2ኛ ቆሮ. 11፡19ን አስተያይ። 

ቁጥር 16 እና 17፡- በዚህ ክፍል ሐዋርያው ስለ ጌታ እራት (ቅዱስ ቁርባን ) ጥልቅ ትምህርት ይሰጣል። ምንም እንኳ ሐተታ ባይበዛም የሚናገራቸው ቃላት በጣም ጥልቅ ትርጉም ያላቸው ናቸው። በቁጥር 16 ላይ ለቅዱስ ቁርባን የሚቀርበውን ጽዋና ሕብስት እንደምንባርክው ይናገራል። መባረክ ማለት ተራ የሆነውን ጽዋና ሕብስት ለዚህ ለተቀደሰ ተግባር በጸሎት ለእግዚአብሔር መስጠት ማለት ነው። ከዚህ ጋር 1ኛ ጢሞ. 4፡5ን ስናስተያይ “ሁሉም ምግባችን በጸሎት የተባረከ ነው” እንል ይሆናል። አዎ ሁለቱም ያው በጸሎት ይባረካሉ፤ ነገር ግን ይህ ሕብስትና ጽዋ የሚባረኩት ለተራ ማዕድ ሳይሆን ለተለየ ዓላማ ነው። 

ይህ ጽዋና ሕብስት ከክርስቶስ ደምና ሥጋ ጋር ሕብረት እንዳለው ይናገራል። ይህ ሕብረት እንዳለ አያከራክርም፤ ግን ምን ዓይነት ሕብረት ነው ለሚለው ጥያቄ የተለያዩ መልሶች ስለሚሰጡ በዚህ መልስ ላይ ብዙ ክርክር አለ። በክርስትና ዓለም ውስጥ ሦስት ዓይነት መልሶች ይሰጣሉ፤ እዚህንም በየተራ እንመልከታቸው። 

1ኛ. በሥጋ ሕብረት፡- ይህ ትምህርት ሕብስቱና ወይኑ በጸሎት ፍጹም የክርስቶስ ሥጋ ፍጹም የክርስቶስ ደም ሆኖ ይቀየራል ይላል። ይህ ትምህርት ከመድሐፍ ቅዱስ ድጋፍ የሌለው ነው። ሕብስቱና ወይኑ ፍጹም የክርስቶስ አካል ሆነው ከተቀየሩ የምንቆርሰው እንግዲህ ምሳሌው ሳይሆን እርሱ ራሱ ነው፤ ይህም ከሆነ በየጊዜው በመቆረስ በተደጋጋሚ ይሠዋል ማለት ነው። ክርስቶስ አንድ ጊዜ ብቻ በመሠዋት ሕዝቡን ስለቀደሰ ደጋግሞ አይሠዋም፤ (ዕብ.9፡25 እና 26)። ስለዚህ ይህ ትምህርት ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ ነው ማለት አለብን። 

ጥያቄ 4. እንደዚህ ዓይነት እምነት ያላቸው በኢትዮጵያ ውስጥ አሉ? ካላወቅህ የካቶሊክ ወይም የኦርቶዶክስ አማኞችን ስለ ቅዱስ ቁርባን ያላቸውን እምነት ጠይቅ። 

2ኛ. የመታሰቢያ ሕብረት፡- በሚቀርበው ሕብስትና ወይን እንዲሁም በክርስቶስ ሥጋና ደም መካከል ምንም ግንኙነት የለም። ግንኙነቱ ምሳሌያዊ የሆነ የመታሰቢያ ሥርዓት ብቻ ነው። ይህ ግን የመጀመሪያውን ስሕተት ለማስወገድ ከመጠን በላይ የሸሸ ይመስላል። ዝምድናው የመታሰቢያ ቢሆን ኖሮ እንዴት ሐዋርያው ጽዋውና ሕብስቱ ከክርስቶስ ጋር ሕብረት አላቸው ይላል? 

3ኛ. መንፈሳዊ ሕብረት፡- በሕብስቱ፣ በጽዋውና በክርስቶስ መካከል መንፈሳዊ ሕብረት አለ። ይህም ሕብረት ከሕብስቱ-ጽዋው የሚካፈሉት ከክርስቶስ እንደሚካፈሉ ያመለክታል። ይህም ሕብረት መንፈሳዊ ስለሆነ የምንካፈለውም በእምነት እንጂ በሥጋ አይደለም። አፋችን ሕብስቱን ሲበላ መንፈሳችን ደገሞ ክርስቶስን በእምነት ይመገባል። በዚህ ሕብስትና ጽዋ አማካይነት በእምነት ክርስቶስ በመንፈሳዊ ዓይናቻችን ፊት ይቀርባል፤ በእምነት እንድንቀበለውም ይጋብዘናል። ይህ እንደዚህ ያለው ከክርስቶስ ጋር ሕብረት አማኛችንም ያስተባብራል። በቁጥር 17 ላይ የሚናገረው ይህንኑ ነው። በቅዱስ ቁርባን በኩል አንድነትን ከክርስቲያን ወንድሞቻችን ጋር እንመሠርታለን። 

ጥያቄ 5. ስለ ቅዱስ ቁርባን ቤተ ክርስቲያንህ ከሦስቱ ሃሳቦች የትኛውን ነው የምትደግፈው? ለምን? 

ቁጥር 18፡- ይህን ሕብረት ከብሉይ ኪዳን መሥዋዕት ጋር በማመሳሰል ያስተምራል። ሆኖም ስለ መሥዋዕት ከብሉይ ኪዳን የጠቀሰው ቅዱስ ቁርባንም መሥዋዕት ነው ብሎ ለማስተማር እንዳልሆነ ማስተዋል አለብን። የማይሆንበትም በአዲስ ኪዳን ክርስቶስ አንድ ጊዜ ብቻ ስለተሠዋ ሌላ መሥዋዕት በምሳሌም መልክ እንኳ ቢሆን አይቀርብም፤ (ዕብ.9፡25 እና 26)። ሐዋርያው የብሉይ ኪዳንን መሥዋዕት የጠቀሰው ከመሥዋዕቱ የሚበሉ ከመሠውያው ጋር ሕብረት አላቸው ለማለት ብቻ ነው። ይህም የሆነው በመሠውያውና በመሥዋዕቱ መካከል ሕብረት ስላለ ነው። እንዲሁም በክርስቶስና በቅዱስ ቁርባን መካከል ሕብረት ስላለ ከቅዱስ ቁርባን የሚሳተፉም ከክርስቶስ ጋር ሕብረት አላቸው። 

ቁጥር 19 እና 20፡- በዚህ ክፍል ሐዋርያው ወደ መሠረታዊ ነጥቡ ይመለሳል። ጣዖት ክንቱ ነው ማለት ለጣዖት የሚሠዋም እንዲሁ ከንቱ ነው ማለት አይደለም። ሰው ለጣዖት የተሠዋውን በሚበላበት ወቅት ከጣዖት ጋር ዝምድናን ይፈጥራል። ይህም ዝምድና ከከንቱ ነገር ጋር ሳይሆን ከአጋንንት ጋር ነው። አሕዛብ በጣዖት አምልኮኣቸው የሚሠውት ለአጋንንት ነውና። ስለዚህ ክርስቲያን ለጣዖት የተሰዋን በመመገብ ከአጋንንት ጋር ሕብረት ሊመሠርት አይገባውም። ክርስቲያን ከጣዖት መሽሽ አለበት። 

ቁጥር 21 እና 22፡- ሰው የጌታ ከሆነ ከአጋንንት ጽዋ ፈጽሞ መራቅ አለበት። በምንም ምክንያት “ጣዖት ከንቱ ነው” በሚለው እውቀቱ እየተመካ ከሰይጣን ጋር ማህበረተኝነትን ሊፈጥር አይገባውም። ይህንንም ማድረግ እግዚአብሔርን በባዕድ አምልኮ ማስቀናትና ራስን በታላቅ ፍርድ ላይ መጣል ነው። ስለዚህም አደጋ ሐዋርያው በዚሁ ምዕራፍ ከ1-13 ባለው ክፍል ውስጥ አስተምሮአል። 

ጥያቄ 6. በእኛ ዘመን ከሰይጣን ጋር ሕብረት እንዳናሳይ መሽሽ የሚገባን ነገሮች አሉ? ምን ምንድናቸው? ምክንያቱን አብራራ። 

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮ. 10፡1-13

ጥያቄ 16. ከቁጥር 1-5 ባለው ክፍል ውስጥ እሥራኤላውያን ወደ ተስፋው ምድር ጉዞ መጀምራቸው ግን ሳይደርሱ በምድረ በዳ ማለቃቸው ከቆሮንቶስ ክርስቲያኖች ጋር ምን መመሳሰል አለው? 

ጥያቄ 17. ክፉ ነገር የሚለው ምኑን ነው? 

ጥያቄ 18. ቁጥር 12ን ከበፊተኛው ጥናት ጋር በማወዳደር ዝርዝር መልስ ስጥ።

ጥያቄ 19. በቁጥር 13 ላይ “ፈተና” የሚለው ምንድነው? በተለይ ከቆሮንቶስ ክርስቲያኖች ሁኔታ ጋር በማወዳዳር ግለድ። 

በምዕራፍ 9 መጨረሻ ላይ ያገኘነው ሀሳብ ሐዋርያው “የተጣልሁ እንዳልሆን” በማለት የሚያደርገውን ጥንቃቄ ነው። አሁንም ያንኑ ሀሳብ በመቀጠል ከእሥራኤላውያን ታሪክ እየጠቀሰ ያስተምራል። 

እሥራኤላውያንም ወደ ተስፋው አገር እንደቆሮንቶስ ክርስቲያኖች ጉዞ ጀምረዋል። ነገር ግን መጀመሪቸው አላዳናቸውም፤ ጣኦትን በመውደዳቸው በምድረ በዳ ወድቀው ቀሩ እንጂ የተስፋውን አገር አልወረሱም። የቆሮንቶስም ክርስቲያኖች እንዲሁ መጠንቀቅ አለባቸው፤ “የቆመ የሚመስለው እንዳይወድቅ ይጠንቀቅ፤” (ቁጥር 12)። 

እሥራኤላውያን በደመናና በባሕር ተጠመቁ ይላል። ጥምቀት የአዲስ ኪዳን ምልክት ነው። ስለዚህ በብሉይ ለነበረው ደህንነት የምልክት አነጋር ያደርገዋል፤ (ዘፀ.14፡31)፡፡ ምናልባት የቆርንቶስ ሰዎች በጥምቀታቸው ይመኩ ይሆናል (1ኛ ቆሮ. 1፡13-17)። «የጥምቀትማ ነገር እሥራኤላውያንም ተጠምቀው ነበር፤ ግን ቃሉን ከልባቸው ተቀብለው እስከመጨረሻ ስላልጸኑ በምድረ በዳ ወድቀው ቀሩ እንጂ የተጠመቁለትን ተስፋ አላገኙም› እንደማለት ነው። 

መጠመቅ ማለት መተባበር እንደሆነ ይህ ቃል ይመሰክራል፤ “ሙሴንም ይተባበሩ ዘንድ ተጠመቁ”። ሙሴ የክርስቶስ ምሳሌ ስለነበር እርሱ ከምሳሌው ጋር በጥምቀታቸው እንደነበሩ እኛም በጥምቀታችን ከክርስቶስ ጋር እንተባበራለን፤ (ሮሜ 6፡3 እና 4)። 

ጥምቀትን ምሳሌ አድርጉ ለእሥራኤላውያን አንደተናገረው ሁሉ ቅዱስ ቁርባንንም እንዲሁ ይጠቀምበታል፤ (ቁጥር 3 እና 4፤ ዘፀ.16፡4 እና 13፤ ዘኁ.17፡1-7፤ 10፡2-13)። መናውና ከአለቱ ውስጥ የወጣው ውኃ ኢየሱስ በቅዱስ ቁርባን ውስጥ የሰጠውን መንፈሳዊ በረከት ያመለክታሉ። አሁንም ለቆሮንቶስ ክርስቲያኖች ከቅዱስ ቁርባን ተሳታፊ መሆን የደህንነት ዋስትና እንደማይሰጥ ግን በክርስቶስ ጸንቶ መቆም እንደሚያስፈልግ ያስረዳል። 

በቁጥር 6 ላይ ክፉ ነገር የሚለው ያመለኩትን ጣዖት ማለቱ ነው። የቆርንቶስ ክርስቲያኖች በእውቀታቸው እየተመኩ ከጣዖት ጋር መቀረረብን ስለያዙ ሊያስጠነቅቃቸው ይህን ምሳሌ ከእሥራኤላውያን ተውሶ ለእነርሱ ያውለዋል። 

ቁጥር 7ን ከዘፀ.32፡6 ጋር አስተያይ። ቁጥር 8ን ከዘኁ.25፡1-9 ጋር አወዳድር። ቁጥር 9ን ከሐዋ.5፡9 ጋር አስተያይ። አለመፈታተን በዚህ ቦታ «እስኪ ይህን ባደርግ ምን ያደርገኝ ይሆን» እያሉ በኃጢአት መጽናት ማለት ነው። 

ስለዚህ የቆሮንቶስም ክርስቲያኖች ከጣዖት (ቁጥር 7)፣ ከመሴሰን (ከጣዖት አምልኮ ጋር የተያያዘ የዝሙት ሥራ ቁጥር 8)፣ ከመፈታተን (ቁጥር 9)፣ ከማጉረምረም (ቁጥር 10) መጠበቅ ነበረባቸው። አለበለዚያ በእሥራኤል ላይ የደረሰው የእግዚአብሔር ቁጣ በእነርሱ ላይ ይደርሳል። 

ጥያቄ 20. የእግዚአብሔርን ፍርድ በአንተ ላይ ሊያመጣ የሚችል እዚህ ከተጠቀሱት ኃጢአቶች መካከል ወይም ሌላ በቤተ ክርስቲያንህ ውስጥ የሚታየው የትኛው ዓይነት ነው? 

ቁጥር 11 ላይ የእሥራኤል ጉዳይ እኛን ሊያስጠነቅቀን ይገባል። እኛም የምናመልከው አምላክ ያ በእነርሱ ሥራ ባለመደሰት የፈረደባቸው ስለሆነ እግዚአብሔርን እንፍራ። “ዘመኑ የተለያየ ነው፤ እኛ በአዲስ ኪዳን ስላለን ይህ ዓይነት ተግሣጽ አይደርስብንም” በማለት ራሳችንን ማታለል የለብንም፡፡ ያ በእነርሱ ላይ የደረሰው ተጽፎ የተቀመጠው እኛን ሊያስጠነቅቀን መሆኑን መገንዘብ አለብን። 

ቁጥር 12 ሃሳቡን ሰብስቦ ይሰጠናል። በብሉይ ኪዳን ዘመን ይኖሩ የነበሩ ሰዎች እኛ የምናገኛቸውን ብዙዎቹን በረከቶች አያገኙም ነበር። የነቢያት ትንቢቶች በተፈጸሙበትም ወቅት በሕይወት አይኖሩም ነበር። እኛ ግን የምንኖረው ኢየሱስ ከተወለደ፥ ከሞተና ከአረገ በኋላ ባለው ዘመን ውስጥ ነው። ስለዚህም ለእኛ ስለኢየሱስ ዘላለማዊ መንግሥት የተሰጠው ተስፋ እየተፈጸመልን ነው። 

ይህም ቢሆን ልባችንን በደንብ መመርመር ይገባናል። እሥራኤላውያን ቀይ ባህርን በማቋረጥ፥ መናውን በመመገብና ከአለቱ ውስጥ የወጣውን ውሃ አብሮ በመጠጣት የእግዚአብሔርን በረከቶች አብረው ተቋድሰዋል። ነገር ግን ሁሉም የሞቱት ወደ ተስፋይቱ ምድር ከመድረሳቸው በፊት ነበር። ልክ እንደ እነርሱ እኛም ፈሪሃ እግዚአብሔር ካለው ቤተሰብ ተወልደን፥ የተጠመቅን፥ ሕይወታችንን በሙሉ ቤተ ክርስቲያን የምንሄድ ሆነንም እንኳ ወደ መንግሥተ ሰማይ ላንገባ እንችላለን። ጳውሎስ እንዳስጠነቀቀው የድል አክሊሉን ለማግኘት አስከመጨረሻው ድረስ መሮጥ አለብን። 

የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች በፈተና ውስጥ ነበሩ። ፈተና የሚለው ቃል በግሪክ ቋንቋ እንደስደት ላሉ ከውጭ በቤተ ክርስቲያን ላይ የሚሰደዱ ችግሮችንም ሊያመለክት ይችላል፡፡ ወይም ከውስጥ ከልባችን ኃጢአት ለመሥራት ስንፈተንም ሊሆን ይችላል። እነዚህ ሁለት ፈተናዎች ብዙ ጊዜ በክርስቲያኖች ላይ ይከሰታሉ። በዚህ ሁሉ ግን በፈተና ውስጥ ላሉ ክርስቲያኖች እግዚአብሔር ብርታቱን ይሰጣል። 

በመጀመሪያ፡- ሁሉም ሰው ይፈተናል። በእኛ ሕይወት ውስጥ የሚያልፉትን ብዙዎቹን ፈተናዎች ከእኛ በፊት የነበሩ ክርስቲያኖች በድል አልፈዋቸዋል። የብሉይ ኪዳንም መድሐፍ በእሥራኤል ታሪክ ውስጥ ፈተና ስላጋጠማቸው ብዙ ሰዎች ይተርካል። 

ሁለተኛ፡- ወደ እኛ የሚመጣውን ፈተና የሚመራውና የሚቆጣጠረው እግዚአብሔር ነው፡፡ ፈተናዎቹም እኛ ልንቋቋመው ከምንችለው በላይ አይደሉ። በፈተናው ውስጥ እንኳን እያለን እግዚአብሔር በድል መንፈስ እንድንጋፈጠው ያደርጋል። ይህንን የሚያደርገው ፈተናውን ከእኛ ላይ ለማስወገድ ሳይሆን በፈተናው ውስጥ ልናልፍበት የምንችልበትን ኃይል ለመስጠት ነው። 

ጥያቄ 21. እግዚአብሔር እንዴት ነው ፈተና እንዳይደርስብህ በማድረግ ፈንታ ኃይሉን ሰጥቶ በፈተና ውስጥ ያሳለፈህ? ብዙ ምሳሌዎችን ስጥ።

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮ. 9፡24-27

ጥያቄ 13. በወንጌል የሚሮጡ ከሌሎች ሩዋጮች በሁለት ነገሮች ተለይተዋል፤ እነዚህ ነገሮች ምንና ምን ናቸው? 

ጥያቄ 14. በቁጥር 27 ላይ «የተጣልሁ እንዳልሆን» የሚለውና «ሥጋውን መጎሰም» ምን ማለት ነው? 

ሐዋርያው በወንጌል ሥራ የሚያደርገውን መሥዋዕትና ትግል በዘመኑ ከነበሩ ስፖርተኛች ጋር ያስተያየዋል፡፡ ከእነዚህ ሩዋጮች የሚወስዳቸው ምሳሌዎች ድል ለማድረግ የሚያደርጉትን ራስን የመግዛት መሥዋዕት ነው። ግን ምሳሌው በማመሳሰል ሳይሆን ብዙው በማነጻጸር (በሚቃረን) ነው የተነገረው። 

ቁጥር 24፡- በስፖርት ዓለም ሐዋርያው እንደሚያውቀው ለውድድር የቀረቡት ሁሉ ይሮጣሉ፤ የሚያሸንፈውና ሽልማቱን የሚቀበለው ግን አንዱ ብቻ ነው። በወንጌል ሩጫ ግን ሁሉም በሚገባ ከሮጡ ሁሉም የማይጠፋውን ዘውድ ይቀበላሉ። 

እንዲሁም በቁጥር 25 ላይ እነርሱ የሚቀበሉት አክሊል የሚጠፋ አክሊል ነበር። በታሪክ እንደምናውቀው ለስፖርተኛ ሽልማቱ ከዘንባባ የተገመዳ አክሊል ነበር። በቶሎ የሚረግፍና የሚጠወልግ ነው። በእውነት ለሚጠፋ አክሊል እንደዚያ ይታገሉ ነበር። ለክርስቲያን ግን በታማኝነት ካገለገለ ሽልማቱ የማይጠፋ የክብር አክሊል ነው። ስለዚህ ሐዋርያው የሚነግራቸው ራስን መሠዋትና ነፃነትን ለዳካሞች አገልግሎት መስጠት ዋጋ እንዳለው ነው። 

ቁጥር 26 ላይ «ያለ አሳብ እንደሚሮጥ» ማለቱ ያለ ሥጋት ማለቱ አይደለም፤ ግን ያለ ዓላማ ዝም ብሎ በደመነፍሱ የሚሮጥ አይደለም ማለቱ ነው። ለሚሠራው ሥራ በደንብ ያሰበበት ዓላማ አለው። 

«ነፋስን እንደሚጕስም» እንደማያሸንፍ ወይም በመጨረሻ በድል እንደማይቆም ሆኖ እየተጠራጠረ አይደለም የሚሮጠው። ነገር ግን በእርግጥ እንደሚያሸንፍ በእርግጠኝነት ይታገላል፤ (2ኛ ጢሞ.4፡6-8)። ጳውሎስ የሯጭን ምሳሌ ከሰጠ በኋላ በትግል ውስጥ ስለሚኖረው ነገር ያስረዳናል። የሚታገለው ሰው ዝም ብሎ ነፋስን እንደሚጎስም ሰው አልነበረም። ነገር ግን ጊዜውን ወስዶ፥ ኃይሉንና አስተሳሰቡን ተጠቅሞ ነው የድሉን አክሊል ለማግኘት የሚጣጣረው። 

በዚህም ነጥብ ከግሪክ ሩዋጮች የተለየን ነን። እነርሱ ሲሮጡ ሁሉም ሳይሆኑ አንዱ ብቻ ነው አክሊሉን የሚቀበለው። ስለዚህ በታማኝነት ቢሮጡም አንዱ ከበለጣቸው ሩጫቸው ዋጋ ቢስ ይሆናል። እኛ ግን እስከፍዳሜ በታማኝነት ከሮጥን ሁላችንም የሕይወት አክሊልን እንቀበላለን። 

ቁጥር 27፡- «ራሴ የተጣልሁ እንዳልሆን» ማለቱ በወንጌል አገልግሎት ተሰልፎ ራሱን መግዛት አቅቶት ለተነገረው ሽልማት የማይበቃ ሆኖ እንዳይገኘ ማለቱ ነው። 

መጣል ማለትም ሁለት ትርጉም ሊኖረው ይችላል። 

1ኛ/ ሊኖረኝ የሚገባኝን ሽልማት እንዳላጣ፤ ( 1ኛቆሮ.3፡ 11-15)። 

2ኛ/ ራሴን ባለመግዛት በኃጢአት ኑሮ ኖሬ በመጨረሻ በእግዚአብሔር ፍርድ ላይ እንዳልወድቅ ማለት ነው። 

2ኛው ትርጉም ይመረጣል። ምክንያቱም ሐዋርያው የሚናገረው ሕይወትን ለአግዚአብሔር ክብር ስለማዋል ወይም ሕይወትን ለራስና ለሥጋ ምቾት ስለማዋል ነው። አንድ ሰው ክርስቲያን ነኝ እያለ የክርስቲያን ኑሮ ባይኖር እምነቱ ከንቱና የማያድን እምነት እንደሆነ መድሐፍ ቅዱስ በግልጽ ይናገራል፤ (ያዕ.2፡18-26)። እንዲሁም በማቴ.24፡13 «እስከ መጨረሻ የሚጸና ግን እርሱ ይድናል» ይላል። 

እርግጥ ነው ሰው አንድ ጊዜ ከዳነ እስከ ፍዳሜ በእግዚአብሔር እንደሚጠበቅ መድሐፍ ቅዱስ ያስተምራል፤ (ፊል.1፡6፤ 1ኛ ተሰ.5፡23 እና 24)። ግን ይህ ተስፋ ያለው ሰው በታማኝ ሕይወቱ ተስፋውን ያረጋግጣል። ለዚህ ነው ሐዋርያው «ታገኙ ዘንድ ሩጡ» ያለው። የሮጠም ያልሮጠም በአንድነት የዘላለምን ክብር አይቀበሉም። ብዙዎች በውጭ የሚቆለፍባቸው ስላሉ «የተስፋን ቃል የሰጠው የታመነ ነውና እንዳይነቃነቅ የተስፋችንን ምስክርነት እንጠብቅ» (ዕብ.10፡23 እና 24 2ኛ ጴጥ.1፡2-11 )። 

ሐዋርያው «ለሌሎች ከሰበክሁ በኋላ» ሲል የወንጌልን ስብከት ማለቱ ነው። የወንጌልም ስብከት ተስፋው የዘላለም ሕይወት ስለሆነ ሌሎች አግኝተውት እርሱ ሊያጣው የሚችለው ያው በወንጌል የተሰጠው ተስፋ ነው። የቃሉ ትርጉም ይህ ለመሆኑ ምዕራፍ 10 ስናጠና በተጨማሪ ይረጋግጣል። 

ጳውሎስ ሥጋዩን እየጎሰምሁ ብሎ ይናገራል። ይህን ሲል ልምጭ ይዞ ራሱን ይገርፋል ማለት አይደለም። ነገር ግን በነገር ሁሉ ሥጋውን አስተሳሰቡንና መንፈሱን ለጥሩ ነገር ያስገዛል ማለት ነው። ይህንንም የሚያደርገው ሁሉ ነገር በእርሱ ቁጥጥር ሥር ሆኖ ወንጌልን በሙሉ ኃይሉ ለማሰራጨት ሲል ነው። 

ጥያቄ 15. አንድ ክርስቲያን ወንጌልን በደንብ እንዳያስፋፋና ዘላለማዊውን የድል አክሊል እንዳያገኘ የሚያሳንፉ አንዳንድ ነገሮች ምንድናቸው?

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮ. 9፡19-23

ጥያቄ 8. ቁጥር 19 ላይ ጳውሎስ እንደሚለው ሌሎች የሌላቸው ምን ዓይነት ነፃነት ነበረው? 

ጥያቄ 9. በቁጥር 20 ላይ ከሕግ በታች ሳልሆን ከሕግ በታች ላሉት ከሕግ በታች ሆንኩ ሲል ምን ማለቱ ነው? 

ጥያቄ 10. ሕግ እንደሌላቸው ሆንሁ ሲል ሕግ አፍራሽ ሆነ ማለት ነው? አብራራ። 

ቁጥር 19፡- ሐዋርያው ጳውሎስ ለጥቂቶች ብቻ ይሰጥ የነበረው የሮማዊ ዜግነት የነበረውና ለማንም ተገዥ ሳይሆን በነፃነት የቆመ ሰው ነበር፤ (የሐዋ. 22:25-29)። ነገር ግን ነጻነቱን አንቆ ሳይሆን በፈቃደኝነት ለሌሎች አገልግሎት አዋለው፤ ለሌሎችም ጥቅም የራሱን መብት ሰረዘ፡፡ ስለ ሦስት ዓይነት ሰዎች ይጠቅሳል። ለእነዚህም ሰዎች ጥቅም ሲል ማድረግ የሚችለውን ነገር እንደተወና ለእነርሱ አገልጋይ እንደሆነ ይናገራል። 

ቁጥር 20፡- 1. «አይሁድን እጠቅም ዘንድ እንደ አይሁዳዊ ሆንሁ»። ጳውሎስ አይሁድን በሚያገለገልበት ወቅት፥ አይሁዳውያንን እንዳያሰናክል በፈቃደኝነት ራሱን ለአይሁድ ወግ አስገዛ፤ (የሐዋ.21: 17-26፤ 16፡ 1-3)። ከሕግ በታች ማለቱ እንግዲህ ይህን የሥነ ሥርዓትና የባህሉን ጉዳይ እንጂ ለደህንነት በሥራ ለመጽደቅ ሕግን ጠበቅሁ ማለቱ አይደልም፤ (ገላ.2:3-5፤ የሐዋ.15፡19-29)። በሌላ አነጋገር አይሁዶች በጳውሎስ ድርጊት መጥፎ ስሜት እንዳይሰማቸው በብሉይ ኪዳን የተፈቀደውን ሥጋ ብቻ ይበላ ነበር፤ ቅዳሜ ላይ የአምልኮ ጊዜ ነበረው፤ ወዘተ። ምንም እንኳን እነዚህን ሕግጋት የመጠበቅ ግዴታ ባይኖርበትም፥ ይህንን ያደርግ የነበረው የእምነትን መንገድ ለአይሁዳውያን ለማቅለል ሲል በር። 

  1. ሕግ የሌላቸው ወይም በአይሁድ ባህል ሥርና በኦሪት ሕግ ሥር ለማይኖሩ ራሱን ከእነርሱ በማግለል አላንገዋለላቸውም፤ (2፡13-16)። በሌላ አነጋገር ምንም እንኳን አይሁዳዊም ቢሆን የረከሰ ነው ተብሎ ሊምደብ የሚችለውን የአሕዛብን ምግብ እንኳን ከመብላት አልተቆጠበም። ደህንነት የሚገኘው የአይሁዳውያንን ልማዶች በመከተል ነው እንዳይሉ አንዳንድ የአሕዛቦችንም ልማዶች ለመቀበል ፈቃደኛ ነበር። በዚህ መልኩ ስናየው ደግሞ የሙሴን ሕግ የማይጠብቅ ሰው ይመስላል። ነገር ግን ለአይሁዳውያን በብሉይ ኪዳን የተሰጡትን ብዙዎቹን ሕግጋት ያለመጠበቅ ነፃነት ቢኖረውም ሙሉ በሙሉ ከአሕዛቦች ጋር ተመሳስሎ ሊኖር አይችልም፤ ምክንያቱም በክርስቶስ ሕግ ሥር መኖር አለበትና ነው። የወንጌል እምነት ዘረኝነትን ከሥሩ ነቅለን እንድናስወገድ ያስተምረናል፤ (ገላ.3:26-29)። 

ጥያቄ 11. በብሉይ ኪዳን ከነበሩት ሕግጋት ውስጥ በክርስቶስ ሕግም ውስጥ የሚጠቃለሉት የትኛቹ ናቸው? 

  1. ሦስተኛ ለደካሞች ጳውሎስ ደካማ ሆኖ ነበር የሚቀርበው። ጳውሎስ እዚህ ደካሞች ብሎ የሚናገረው ከህሊናቸው የተነሣ ለጣዖት የተሠዋውን ሥጋ የማይበሉትን ነው። ምንም እንኳን እንዲህ ዓይነቱን ሥጋ መብላት እንደሚችል ቢያውቅም፥ ነፃነቱ ቢኖረውም፥ ይህንን ነፃነቱን ውስን ያደረገበት ምክንያት የእነርሱን መንፈሳዊ ዕድገት ላለማደናቀፍ ሲል ነበር። ሐዋርያው በጠቅላላ ሕይወቱን ለራሱ ጥቅም ሳይሆን ለቤተ ክርስቲያን ጥቅም እንደሠዋ እናያለን። ይህም ፍቅር የራሱ የክርስቶስ ዓይነት ፍቅር ነው። እኛም በዚሁ ፍቅር እንመራ፤ (ፊል.2:5-8)። 

ጥያቄ 12. የጳውሎስን ምሳሌነት በመከተል፡- አንድ ሰው ልክ «እንደ ኦርቶዶክስ» መስሎ ወንጌል ያልተረዳን ኦርቶዶክስ እምነት ተከታይን እንዴት ወደ ወደ ወንጌል እውነት ማምጣት ይችላል? ወይም እንደ እስላም ሆና ሙስሊሞችን እንዴት ወደ ወንጌል እውነት ማምጣት ይችላል? ይህን ስናዳርግ አኗኗራችንንና ልማዳችንን የምንቀይረው እንዴት ነው? ይህንን ሲያደርግ ያየከው ወንጌላዊ ወይም ክርስቲያን አለ? ይህንንስ ነገር ማድረግ አለባቸው? 

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)

1ኛ ቆሮንቶስ 9፡ 15-18 

ጥያቄ 1. በቁጥር 15 ላይ «እንዲህ እንዲሆንልኝ ይህን አልድፍም» ሲል ምን ማለቱ ነው? 

ጥያቄ 2. በቁጥር 15 ላይ «ትምክሕት» የሚለው ምኑን ነው? 

ጥያቄ 3. በቁጥር 17 መሠረት ሐዋርያው ወንጌልን ይሰብክ የነበረው በፈቃድ ነበር ወይስ ያለፈቃድ? 

ጥያቄ 4. በቁጥር 18 ላይ ወንጌልን የመስበክ ደምወዙ ምንድነው ይላል? 

ቁጥር 15:- ከላይ ከዘረዘራቸው መብቶች በአንዱም እንኳ ያልተጠቀመ እንደሆነ ይመሰክራል፡፡ በዚህ ጊዜ በአእምሮው የመጣበት ምናልባት የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች «ይህን ሁሉ አሁን የሚናገረው ደመወዝ ፈልጎ ነው ይሉኝ ይሆናል፤» የሚለው ግምት ነበር። ይህም እንዳልሆነ በከባድ አነጋገር ያረጋግጥላቸዋል። «ማንም ትምክህቴን ከንቱ ከሚያደርገብኝ ሞት ይሻለኛልና።» 

ትምክህቱ ወንጌልን በነፃ መስበኩ ነው። ግን አሁን ሃሳቡን ቀይሮ ደመወዝ መቀበል ቢጀምር ያ ትምክህቱ ይቀራል። ትምክህቱ የትዕቢት ሳይሆን ደመወዝ በመቀበል ሊመጣ የነበረውን የወንጌልን እንቅፋት በማስወገዱ ነበር። በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሐዋርያውን የማይወዱ ሐሰተኛና ደምወዝ ወዳድ አስተማሪዎች ተነሥተው ነበርና የሐዋርያው አቋም ለእውነት በጣም አስፈላጊ ነበር። እነዚህም ሐሰተኛ አስተማሪዎች እርሱም ደመወዝን ተቀብሎ ከእርሱ እኩል በመሆን እንዳያሳጣቸው ይፈልጉ ነበር፤ (2ኛ ቆሮ. 11:12)። 

ጥያቄ 5. በአንዳንድ ቤተ ክርስቲያን ለደመወዝ ብቻ ብለው የሚያገለገሉ መሪዎች አሉ? ይህ ዓይነት ሃሳብ እንዴት ለወንጌልና ለቤተ ክርስቲያን እንቅፋት ሊሆን ይችላል? 

ቁጥር 16፡- «ወንጌልን ብሰብክ እንኳ» የሚለው አነጋገር እንደዚሁ ብሰብክም እንኳ ያንኑ የታዘዝሁትን ፈጸምሁ እንጂ ትርፍ ሥራ የሠራሁ ይመስል ልኮራ አይገባኝም ማለቱ ነው፤ (ሉቃ.17:10)። ወንጌልን መስበክ ግዴታው ስለሆነም ወንጌልን ባይሰብክ “ወዮለት!” ወንጌላዊ ጥሪውን በቀላሉ ሊመለከተው አይገባም። 

ጥያቄ 6. ይህን ዓይነት ገዴታ በእኛ ላይ አለ? እንዴት? 

ቁጥር 17:- «በፈቃዴ ባደርገው» ማለቱ ክርስቶስ በግድ ባያዘው ኖሮ እርሱ ራሱ በገዛ ምርጫው ቢሰማራ ኖሮ ደመወዝ ይገባው ነበር። ይህ ደመወዝ የሚለው አነጋገር ወንጌላውያን ከወንጌል ሥራ መተዳዳሪያ (ደመወዝ) ይቀበሉ ካለው ሃሳብ የተለየ ነው። ይኸኛው እግዚአብሔርን ለደመወዙ ባለዕዳ ማድረግ ነው፤ (ሮሜ 4:4)። ማንም ሥጋ ለባሽ እግዚአብሔርን ባለዕዳ ማድረግ አይችልም። ወንጌልን የሰበከው “የመጋቢነት አደራ” ስለተሰጠው ነበርና ባሪያ እንጂ በእግዚአብሔር ፊት ባለመብት አይደለም። መጋቢ የሚለው ቃል የባርነትን አደራ ያመልክታል፤ በ1ኛ ቆሮ.4: 1 ላይ የተወያየንበትን ተመልከት። 

ቁጥር 18፡- እንግዲህ ሐዋርያው ምንም እንኳ በእግዚአብሔር ፊት ባሪያ ቢሆንም ቤተክርስቲያን ለሥራው ደመወዝ ልትሰጠው መብት እንዳለው በፊት አረጋግጧል። እንግዲህ ይህን ደምወዝ አለመቀበል ሙሉ ትምክህት በሰው ፊት ስለሚሰጠው ይህን ትምክህት አንደደምወዙ ቆጥሮታል። 

ጥያቄ 7. ጥሩ ዓይነት ትምክህትና መጥፎ ዓይነት ትምክህት በምን ይለያል? እኛ በምን ላይ በጥሩ ሁኔታ ልንመካ እንችላለን? 

(ምንጭ፤ በትምህርተ መለኮት ማስፋፊያ (ትመማ) መልክ የተዘጋጀ ጽሑፍ፡- በቄስ ኃይሉ መኮንን)