የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

የሉቃስ ወንጌል ጥልቅ ጥናት፡ ታሪካዊ፣ ዳራዊ እና ሥነ-መለኮታዊ ትንተና በአዲስ ኪዳን ውስጥ ከሚገኙት አራቱ ወንጌላት መካከል የሉቃስ ወንጌል በስነ-ጽሁፍ ውበቱ፣በታሪካዊ ጥንቃቄው እና በስነ-መለኮታዊ ጥልቀቱ ተለይቶ ይታወቃል፡፡ ይህ መጽሐፍ በባህላዊ አረዳድ “ተወዳጁ ሐኪም” ተብሎ በሚጠራውና የሐዋርያው ጳውሎስ የጉዞ ጓደኛ በነበረው በሉቃስ እንደተጻፈ ይታመናል ፡፡ ሉቃስ ይህን ወንጌል ሲያዘጋጅ በዘመኑ የነበሩ የታሪክ ጸሐፊዎች የሚከተሉትን ስልት በመጠቀም፣ የዓይን ምስክሮችን በማነጋገርና መረጃዎችን በጥንቃቄ በማሰባሰብ እንደሆነ በመቅድሙ ላይ ገልጿል ፡፡ ይህ ጥናታዊ ሪፖርት በሉቃስ ወንጌል ላይ የተደረገ እጅግ ሰፊና ዝርዝር ትንተና ሲሆን፣ እያንዳንዱን ምዕራፍና ቁጥር በጭብጥ በመከፋፈል፣ ጥልቀት ያለው ምልከታና ትርጓሜን እንዲሁም ሁሉንም ነጥቦች የሚያካትቱ ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎችን አካቶ ይተነትናል፡፡ መግቢያ፡ የታሪክ ዳራ እና የጸሐፊው ማንነትየሉቃስ ወንጌል የተጻፈበት ዘመን ምሁራን እንደሚስማሙበት ከ60 እስከ 80 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ነው ፡፡ አንዳንድ ወግ አጥባቂ ምሁራን ግን የሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ የጳውሎስን የሮም እስራት ውጤት ሳይገልጽ ድንገት መጠናቀቁን መሠረት በማድረግ፣ ወንጌሉ ከ61-63 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ተጽፎ ሊሆን እንደሚችል ይገምታሉ ፡፡ ጸሐፊው ሉቃስ ሶርያዊ እንደሆነና በዘመኑ በነበረው የግሪክ ስነ-ጽሁፍና ሳይንሳዊ እውቀት የሰለጠነ እንደነበረ ይነገራል ፡፡ ይህ መጽሐፍ የተጻፈው ለተከበረው ቴዎፍሎስ ቢሆንም፣ ሰፊው የንባብ ታዳሚ ግን ከአይሁድ ውጭ ያሉ አሕዛብ እንደሆኑ ከመጽሐፉ ይዘት መረዳት ይቻላል ፡፡ ሉቃስ ወንጌሉን ሲጽፍ እንደ ማርቆስ ወንጌል ያሉ ቀደምት ሰነዶችንና የዓይን ምስክሮችን ምስክርነት ተጠቅሟል ፡፡ መጽሐፉ በስነ-ጽሁፍ ደረጃው እጅግ የላቀ ግሪክኛ የተጻፈ ሲሆን፣ ከሌሎቹ ወንጌላት በተለየ መልኩ የታሪክ ቅደም-ተከተልን ለመጠበቅ ከፍተኛ ጥረት ተደርጓል፡፡ የሉቃስ ወንጌል ልዩ ትኩረት ከሚሰጣቸው ነጥቦች መካከል መንፈስ ቅዱስ፣ ጸሎት፣ ለሴቶች ያለው አክብሮት፣ ለደሆችና ለተገፉት ያለው ርኅራኄ እንዲሁም የምሥራቹ ዓለም አቀፋዊነት ተጠቃሾች ናቸው፡፡ የሉቃስ ወንጌል በታሪካዊ ጥራቱና በሥነ-ጽሑፍ ውበቱ ወደር የማይገኝለት ድንቅ የመጽሐፍ የቅዱስ ክፍል ሲሆን፥ የተጻፈውም በታማኝ የጳውሎስ የጉዞ ጓደኛና ባለሙያ ሐኪም በነበረው በሉቃስ አማካኝነት እንደሆነ ይታመናል፤ ይህም በ60 እና በ80 ዓ.ም መካከል (አንዳንዶች 63 ዓ.ም ይሉታል) ለክቡር ቴዎፍሎስና ለአሕዛብ አማኞች እንዲደርስ ተዘጋጅቷል። ይህ ወንጌል አንድ ትልቅና ልብን ደስ የሚያሰኝ ጭብጥን ይዞልናል፤ እርሱም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለአይሁድ ብቻ ሳይሆን ለሰው ዘር ሁሉና ለዓለም ሁሉ የቀረበ ብቸኛ አዳኝ መሆኑን ነው። ሉቃስ እንደ አንድ ጥንቁቅ የታሪክ ተመራማሪ እያንዳንዱን ክስተት በዝርዝርና በከፍተኛ የግሪክ ቋንቋ ጥራት ያቀረበ ሲሆን፥ ይህም እኛ ዛሬ የእምነታችንን መሠረት በተረጋገጠ እውነት ላይ እንድንመሠርት ትልቅ አቅም ይሆነናል፤ ልክ አንድ ሐኪም ለበሽተኛው ጥንቃቄ የተሞላበት መድኃኒት እንደሚሰጥ ሁሉ ሉቃስም የነፍሳችንን መድኃኒት የሆነውን የክርስቶስን ታሪክ በሥርዓት አቀናብሮ አቅርቦልናል።

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል መግቢያ ወይም መቅድም (ሉቃስ 1፡1-4) በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካሉ እጅግ ጥበባዊና ሥነ-ጽሑፋዊ ውበት ካላቸው ክፍሎች አንዱ ነው። በዚህ አጭር መግቢያ ውስጥ ሐኪሙ ሉቃስ ለምን ይህንን መጽሐፍ ለመጻፍ እንደተነሳና መረጃዎቹን እንዴት አቀናጅቶ እንደያዘ በግልጽ ያሳየናል። ይህም ወንጌል እንዲሁ በደመ ነፍስ የተጻፈ ሳይሆን በጥልቅ ምርምርና በታማኝ ምስክሮች ቃል ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያረጋግጥልናል። የታሪክ ሂደትና የምርምር ጥራት ሉቃስ በመጀመሪያው ጥቅስ ላይ እንደገለጸው በእነርሱ ዘንድ ስለተፈጸመው ነገር ብዙዎች ታሪክን በቅደም ተከተል ለመጻፍ ጥረት አድርገዋል። ይህም የሚያሳየው የኢየሱስ ክርስቶስ ታሪክ በወቅቱ በብዙዎች ዘንድ ትኩረት ተሰጥቶት የነበረና ሰነድ ይያዝለት የነበረ ጉዳይ መሆኑን ነው። ሉቃስ ራሱ ግን እነዚህን መረጃዎች እንዲሁ ከሰው ሰምቶ ብቻ አላሰፈራቸውም። ይልቁንም ከመጀመሪያው ጀምሮ ሁሉን በዝርዝር በጥንቃቄ ከመረመረ በኋላ በቅደም ተከተል ሊጽፍላቸው መወሰኑን ይነግረናል። ይህ የሉቃስ አካሄድ አንድ የታሪክ ተመራማሪ ወይም አንድ ጥንቁቅ ሐኪም መረጃዎችን አጣርቶ እውነቱን እንደሚለይ ዓይነት ጥራት ያለው ሥራ ነው። የምስክሮቹ ታማኝነትና የቃሉ አገልጋዮች ሉቃስ ለጽሑፉ መሠረት ያደረገው ከመጀመሪያው ጀምሮ በዓይናቸው ያዩትንና የቃሉ አገልጋዮች የነበሩት ያስተላለፉለትን መረጃ ነው። ይህም ወንጌሉ የፈጠራ ታሪክ ሳይሆን በዓይን ምስክሮች ፊት የተከናወነ እውነት መሆኑን ያረጋግጣል። ልክ አንድ ሰው በፍርድ ቤት ቀርቦ በዓይኑ ያየውን እንደሚመሰክር ሁሉ፣ የሉቃስ ወንጌልም በክርስቶስ ሕይወት ውስጥ አብረው በነበሩት ሐዋርያትና ደቀ መዛሙርት ምስክርነት ላይ የቆመ ነው። ሉቃስ እነዚህን ምስክሮች በማነጋገርና ታሪኩን በማመሳከር ለንባብ አብቅቶታል። የመጻፉ ዋና ዓላማ፡ የእውነት እርግጠኝነት የዚህ ሁሉ ጥረትና ድካም ዋናው ግብ ለተከበረው ቴዎፍሎስ የተማረውን ቃል እውነተኛነት እንዲረዳ ማድረግ ነው። ቴዎፍሎስ ቀደም ሲል ስለ ክርስቶስ ትምህርቱን አግኝቷል፤ ነገር ግን ሉቃስ የጻፈለት ዝርዝር ታሪክ ያመነበት ነገር በጽኑ መሠረት ላይ የቆመ መሆኑን እንዲያውቅ ይረዳዋል። እምነታችን እንዲሁ በስሜት ላይ ሳይሆን በተረጋገጠ የታሪክ እውነት ላይ መመሥረት እንዳለበት ይህ ክፍል ያስተምረናል። እግዚአብሔር እኛም የእርሱን ቃል ስንመረምር ልባችን በእውነት እንዲሞላና በልበ ሙሉነት እንድንቆም ይፈልጋል። ትምህርታዊ ምሳሌ ይህንን ሁኔታ በምሳሌ ለማስረዳት ያህል፦ አንድ ሰው ስለ አንድ መድኃኒት ፈዋሽነት በወሬ ብቻ ቢሰማና በሐኪም የታዘዘ ዝርዝር መመሪያና የምርምር ውጤት ቢሰጠው መካከል ትልቅ ልዩነት አለ። በወሬ ብቻ የሰማው ሰው ጥርጣሬ ሊገባው ይችላል። ነገር ግን ሐኪሙ ምርመራውን አድርጎ፣ መድኃኒቱ እንዴት እንደሚሠራና በሌሎች ላይ ያመጣውን ለውጥ በዝርዝር ሲያስረዳው በሙሉ ልብ መድኃኒቱን ይወስዳል። ሉቃስም ለቴዎፍሎስና ለእኛ ያደረገው ይህንን ነው፤ ያመንንበት ወንጌል ፍጹም እውነት መሆኑን በዝርዝር አስቀምጦልናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ሉቃስ መረጃዎችን ያሰባሰበበት መንገድ ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ታሪካዊነት ምን ያስተምረናል?👉“የዓይን ምስክሮች” እና “የቃሉ አገልጋዮች” የሚሉት ቃላት ለወንጌሉ አስተማማኝነት ያላቸው ፋይዳ ምንድን ነው?👉ሉቃስ ይህን ወንጌል ለቴዎፍሎስ ለመጻፍ የወሰነበት ዋና ዓላማ ምንድን ነው?👉መረጃን በጥንቃቄ መመርመር ለእምነት ጥንካሬ ያለው አስተዋጽኦ ምንድን ነው?👉በቁጥር 1 ላይ “ብዙዎች” ታሪክ ለመጻፍ መሞከራቸውን መጥቀሱ የሉቃስን ሥራ እንዴት ልዩ ያደርገዋል?👉“በቅደም ተከተል መጻፍ” የሚለው አገላለጽ ለጥናታችን ምን ፋይዳ አለው?👉ቴዎፍሎስ ቀደም ሲል የተማረውን ነገር “እርግጠኝነት” እንዲያውቅ መፈለጉ ዛሬ ላለን ክርስቲያናዊ ትምህርት ምን ትርጉም አለው?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ታሪኩን የሚጀምረው በይሁዳ ንጉሥ በሄሮድስ ዘመን በነበሩት ካህኑ ዘካርያስና ሚስቱ ኤልሳቤጥ ሕይወት ውስጥ ወደተከናወነ ድንቅ መለኮታዊ ጣልቃ ገብነት በመውሰድ ነው። እነዚህ ባልና ሚስት በእግዚአብሔር ፊት ጻድቃንና በትእዛዛቱ ሁሉ ያለ ነቀፋ የሚመላለሱ ቢሆኑም ልጅ ግን አልነበራቸውም፤ በዚያ ላይ ደግሞ ሁለቱም በዕድሜ ገፍተው ነበር። ይህ ሁኔታ የእግዚአብሔር አሠራር ከሰው አቅምና ከጊዜ ገደብ በላይ መሆኑን ለማሳየት የተዘጋጀ መድረክ ይመስላል። ሉቃስ የታሪኩን መጀመርያ በቤተ መቅደስ ውስጥ ማድረጉ ወንጌሉ ከብሉይ ኪዳን አምልኮና ተስፋ ጋር የተያያዘ መሆኑን ይጠቁመናል። በአገልግሎት ተራው ደርሶ ዘካርያስ ወደ እግዚአብሔር መቅደስ ገብቶ ዕጣን በሚያጥንበት በዚያ ቅዱስ ሰዓት፣ የእግዚአብሔር መልአክ ገብርኤል በዕጣኑ መሠዊያ ቀኝ ቆሞ ታየው። ዘካርያስ ባየው ጊዜ ደነገጠ፣ ፍርሃትም ወደቀበት፤ መልአኩ ግን ያመጣው የምሥራች ስለነበር አትፍራ በማለት ጸሎቱ በእግዚአብሔር ፊት እንደተሰማ አበሰረው። ይህ በጣም የሚገርም ነው፤ ዘካርያስና ኤልሳቤጥ ስለ ልጅ መውለድ ምናልባትም በወጣትነታቸው የጸለዩት ጸሎት ምላሽ ያገኘው ተስፋ በቆረጡበትና በሸመገሉበት ጊዜ ነበር። እግዚአብሔር ጸሎትን ፈጽሞ እንደማይረሳና በገዛ ራሱ ጊዜ ምላሽ እንደሚሰጥ በዚህ እንረዳለን። የሚወለደው ልጅ ስሙ ዮሐንስ እንዲባልና በጌታ ፊት ታላቅ እንደሚሆን በመልአኩ ተነገረ። የዮሐንስ ተልዕኮም ከሚወለድበት ጊዜ ጀምሮ በመንፈስ ቅዱስ ተሞልቶ፣ በኤልያስ መንፈስና ኃይል በመመላለስ የሕዝቡን ልብ ወደ እግዚአብሔር እንዲመልስና ለጌታ የተዘጋጀ ሕዝብ እንዲያደራጅ ነበር። ይህ ሕፃን በብሉይ ኪዳንና በአዲስ ኪዳን መካከል እንደ ድልድይ ሆኖ የሚያገለግልና የመሲሑን መንገድ የሚጠርግ የእግዚአብሔር ልዩ ስጦታ ነው። የመልአኩ መገለጥና የተነገረው ትንቢት እግዚአብሔር ለዘመናት ዝም ካለ በኋላ አዲሱን የድኅነት ታሪክ ለመጀመር መነሳቱን ያበስራል። ይሁን እንጂ ዘካርያስ የሰማውን የምሥራች ከሰውኛ አስተሳሰብና ከገዛ አካሉ ድካም አንጻር በመመልከቱ ይህ እንዴት ይሆናል? በማለት ጥርጣሬውን ገለጸ። በመሆኑም መልአኩ ገብርኤል የተነገረው ቃል እስኪፈጸም ድረስ ዘካርያስ ዲዳ ሆኖ እንዲቆይ አደረገው። ይህ መታሰር ለዘካርያስ እንደ ቅጣት ብቻ ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ፊት ጸጥ ብሎ እንዲቆይና የተነገረውን ጥልቅ ምስጢር እንዲያሰላስል የተሰጠው የዝግጅት ጊዜ ነበር። ሕዝቡ በውጭ ቆመው በቤተ መቅደስ ውስጥ ለምን እንደዘገየ ሲደነቁ፣ እርሱ ግን ከእግዚአብሔር ጋር ተገናኝቶና በታላቅ ዝምታ ውስጥ ሆኖ ወጣ። ይህ ታሪክ እግዚአብሔር በዝምታችን ውስጥ ጭምር ታላቅ ሥራውን እንደሚሠራና ቃሉን ለመፈጸም የሰውን እርዳታ ሳይሆን እምነትን ብቻ እንደሚፈልግ ያስገነዝበናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የዘካርያስና የኤልሳቤጥ ጻድቅነትና መካንነት በአንድነት መገለጻቸው ስለ እግዚአብሔር አሰራር ምን ያስተምረናል?👉መልአኩ ገብርኤል ስለ ዮሐንስ አገልግሎት የተናገራቸው ዋና ዋና ነጥቦች (ቁ. 15-17) ምን ምን ናቸው?👉ዘካርያስ በመጠራጠሩ የተሰጠው ምልክት (ዲዳ መሆን) የእግዚአብሔርን ስልጣን እንዴት ያሳያል?👉ሕዝቡ ዘካርያስን በውጭ ይጠባበቁ የነበረው ለምን ነበር? መዘግየቱስ ምን ስሜት ፈጠረባቸው?👉ኤልሳቤጥ ከአምስት ወር በኋላ ራሷን የሰወረችው ለምን ይመስላችኋል?👉“ዮሐንስ” የሚለው ስም ትርጉም ምንድን ነው? ለምንስ ይህ ስም ተመረጠ?👉የዮሐንስ አገልግሎት ከብሉይ ኪዳን ነቢያት (በተለይ ከኤልያስ) ጋር ያለው ተመሳሳይነት ምንድን ነው?👉ዘካርያስ በቤተ መቅደስ ውስጥ ያየው ራእይ በወቅቱ በነበረው የአይሁድ ሃይማኖታዊ ሕይወት ላይ ምን ትርጉም ነበረው?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ታሪክ በመቀጠል በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ እጅግ አስገራሚና ለውጥ አመጣጣኝ ወደሆነው ክስተት ይወስደናል። መጥምቁ ዮሐንስ በተጸነሰ በስድስተኛው ወር፣ እግዚአብሔር መልአኩን ገብርኤልን ናዝሬት ወደምትባል አንዲት ትንሽና ተራ ወደነበረች የገሊላ ከተማ ላከው። መልአኩ የተላከው ከዳዊት ወገን ለሆነው ለዮሴፍ ወደ ታጨችው ድንግል ማርያም ነበር። ይህ ድርጊት እግዚአብሔር ክብሩን ለመግለጥና ታላቅ ሥራውን ለመሥራት የግድ በታላላቅ ከተሞችና በኃያላን ሰዎች መካከል መገኘት እንደማያስፈልገው፣ ይልቁንም ትሑታንንና ዝቅ ያሉትን እንደሚመርጥ በግልጽ ያሳየናል። መልአኩ ገብርኤል ወደ ማርያም ገብቶ ሰላምታ ሲሰጣት “ጸጋ የሞላብሽ ሆይ፥ ደስ ይበልሽ፤ ጌታ ከአንቺ ጋር ነው” አላት። ማርያም በዚህ ሰላምታ እጅግ ደነገጠች፤ ይህ ምን ዓይነት ሰላምታ እንደሆነም በልቧ አሰላሰለች። መልአኩ ግን ፍርሃቷን ሊያስወግድላት በእግዚአብሔር ፊት ጸጋ ማግኘቷንና ወንድ ልጅ እንደምትወልድ፣ ስሙንም ኢየሱስ እንደምትለው ነገራት። ይህ ሕፃን ታላቅ እንደሚሆን፣ የልዑል ልጅ እንደሚባል፣ እግዚአብሔርም የአባቱን የዳዊትን ዙፋን እንደሚሰጠውና በመንግሥቱም ላይ መጨረሻ እንደሌለው ተበሰረ። ይህ ትንቢት ለዘመናት እስራኤል ሲጠብቁት የነበረው የመሲሑ ተስፋ ፍጻሜውን ማግኘቱን የሚያረጋግጥ ነበር። ማርያም መልአኩን “ወንድ ስለማላውቅ ይህ እንዴት ይሆናል?” ብላ ጠየቀች። ይህ ጥያቄ እንደ ዘካርያስ ባለማመን የመነጨ ሳይሆን፣ የሰው ልጅ ተሳትፎ በሌለበት ሁኔታ ይህ መለኮታዊ ተአምር እንዴት ሊፈጸም እንደሚችል ለማወቅ የቀረበ ጥንቁቅ ጥያቄ ነበር። መልአኩም መንፈስ ቅዱስ በእርሷ ላይ እንደሚመጣና የልዑል ኃይል እንደሚጋርዳት፣ ስለዚህም የሚወለደው ቅዱስ የእግዚአብሔር ልጅ እንደሚባል ገለጸላት። ይህ ምስጢር የሥጋዌ ምስጢር ሲሆን፣ አምላክ የሰውን ሥጋ ለብሶ ወደ ዓለም የመጣበትና ያለ ሰው ጣልቃ ገብነት በመንፈስ ቅዱስ ሥራ የተከናወነ ድንቅ ተአምር ነው። የመልአኩ መግለጫ በእግዚአብሔር ዘንድ የሚሳን ነገር እንደሌለ በማረጋገጥና ዘመዷ ኤልሳቤጥ እንኳን በስተርጅናዋ መጽነሷን እንደ ምልክት በመጥቀስ ተጠናቀቀ። ማርያምም ይህንን ታላቅና ከሰው አእምሮ በላይ የሆነ የምሥራች ስትሰማ፣ ሙሉ በሙሉ ራስዋን ለእግዚአብሔር ፈቃድ አሳልፋ ሰጠች። “እነሆኝ የጌታ ባሪያ፤ እንደ ቃልህ ይሁንልኝ” የሚለው ንግግሯ የእምነትና የመታዘዝ ከፍተኛ ደረጃን ያሳያል። እግዚአብሔር ዓለምን ለማዳን ያቀደውን ዕቅድ ለመፈጸም እንደ ማርያም ያለ ታዛዥና ፈቃደኛ ልብ እንደሚፈልግ ይህ ታሪክ ያስተምረናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የማርያም እና የዘካርያስ ጥያቄዎች (ቁ. 18 እና ቁ. 34) እንዴት ይለያያሉ? የእግዚአብሔርስ ምላሽ ልዩነቱ ምንድን ነው?👉መልአኩ ስለ ኢየሱስ ማንነት የተናገራቸው አምስት ተስፋዎች (ቁ. 32-33) ምን ምን ናቸው?👉“መንፈስ ቅዱስ በአንቺ ላይ ይመጣል” የሚለው ቃል ስለ ክርስቶስ መለኮታዊ ጽንሰት ምን ያስተምረናል?👉ማርያም ራሷን “የጌታ ባሪያ” ብላ መጥራቷ ስለ እውነተኛ ደቀ መዝሙርነት ምን ያስተምረናል?👉“ለእግዚአብሔር የሚሳነው ነገር የለም” የሚለው ቃል በማርያም ታሪክ ውስጥ እንዴት ተገለጠ?👉የዳዊት ዙፋን ተስፋ ከብሉይ ኪዳን ኪዳናት (2 ሳሙኤል 7) ጋር ያለው ግንኙነት ምንድን ነው?👉እግዚአብሔር ለአለም ትልቁን የምሥራች ለማወጅ አንዲትን ተራ የገጠር ልጃገረድ መምረጡ ስለ እግዚአብሔር ጸጋ ምን ይነግረናል?👉“ድንግል” መሆኗ መጠቀሱ ለክርስቶስ ማንነት አስፈላጊ የሆነው ለምንድን ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ማርያም ከመልአኩ ገብርኤል የምሥራቹን ቃል እንደሰማች፣ በውስጧ የያዘችውን ድንቅ መለኮታዊ ምስጢር ይዛ ወደ ይሁዳ ተራራማ አገር ወደ ዘመዷ ወደ ኤልሳቤጥ ቤት በፍጥነት ተጓዘች። ይህ ጉዞ ማርያም በእግዚአብሔር ቃል ላይ ያላትን ጥልቅ እምነትና መልአኩ ስለ ኤልሳቤጥ የነገራትን ምልክት ለማየት የነበራትን ጉጉት ያሳያል። የሁለቱ እናቶች መገናኘት እንዲሁ ተራ የቤተሰብ ጥየቃ ሳይሆን፣ በመንፈስ ቅዱስ የተቃኘና በሰማያዊ ደስታ የተሞላ መለኮታዊ መገናኘት ነበር። ማርያም ወደ ቤቱ ገብታ ሰላምታዋን ስታቀርብ፣ በኤልሳቤጥ ማኅፀን የነበረው ሕፃን በደስታ ዘለለ፤ ይህም መጥምቁ ዮሐንስ ገና በማኅፀን ሳለ ለጌታው ያለውን አክብሮትና ምስክርነት የገለጠበት ልዩ ክስተት ነው። ኤልሳቤጥ በመንፈስ ቅዱስ ተሞልታ ማርያምን በታላቅ ድምፅ ባረከቻት። “ከሴቶች መካከል አንቺ የተባረክሽ ነሽ፣ የማኅፀንሽም ፍሬ የተባረከ ነው” በማለት የመሰከረችው ምስክርነት፣ ማርያም የጌታ እናት መሆኗን በመለኮታዊ መገለጥ እንደተረዳች ያሳያል። ኤልሳቤጥ የጌታዋ እናት ወደ እርሷ መምጣቷ እንዴት ያለ ትልቅ ክብር እንደሆነ በመግለጽ ትሕትናዋን አሳይታለች። እግዚአብሔር በአንድ ወቅት ሁለት ታላላቅ ተአምራትን በአንድ ቤተሰብ ውስጥ በማከናወን፣ የድኅነት ዘመን መጀመሩን አበሰረ። ማርያምም ይህንን ሁሉ ክብርና ጸጋ ስትመለከት፣ ልቧ በአምልኮ ተሞልቶ “ማግኒፊካት” ተብሎ የሚታወቀውን ዝነኛ የምስጋና ቅኔ ተቀኘች። የማርያም ቅኔ የእግዚአብሔርን ባሕርይና አሠራር በጥልቀት የሚገልጽ ድንቅ መዝሙር ነው። ማርያም በመጀመሪያ ነፍሷ ጌታን እንደምታከብርና መንፈሷም በአዳኟ በእግዚአብሔር ደስ እንደሚላት በመግለጽ አምልኮዋን ትጀምራለች። እግዚአብሔር የባሪያይቱን መዋረድ አይቶ ታላቅ ነገርን ስለደረገላት ምስጋናዋን ታቀርባለች። ይህ ቅኔ እግዚአብሔር ትሑታንን ከፍ እንደሚያደርግ፣ ትዕቢተኞችን በልባቸው አሳብ እንደሚበትን፣ ኃያላንን ከዙፋናቸው እንደሚያወርድና የተራቡትን በበጎ ነገር እንደሚያጠግብ ይናገራል። ይህም የወንጌል ዋና መልእክት ሲሆን፣ እግዚአብሔር በዓለም ዘንድ የተናቁትንና ዝቅ ያሉትን መርጦ ክብሩን እንደሚገልጥባቸው ያስተምረናል። በመጨረሻም ማርያም ይህ የእግዚአብሔር ሥራ ለአባቶቻችንና ለአብርሃም እስከ ዘላለም ድረስ የተሰጠው የተስፋ ቃል ፍጻሜ መሆኑን ትመሰክራለች። እግዚአብሔር ለኪዳኑ የታመነ አምላክ መሆኑንና ምሕረቱም ለሚፈሩት ለልጅ ልጅ እንደሚኖር ትገልጻለች። ማርያም በኤልሳቤጥ ዘንድ ለሦስት ወራት ያህል ቆይታ ወደ ቤቷ ተመለሰች። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ቅዱሳን እርስ በርሳቸው በሚገናኙበት ጊዜ የእግዚአብሔርን ሥራ በማውሳትና በማመስገን ሕብረት ሊያደርጉ እንደሚገባ ነው። እግዚአብሔር በሕይወታችን የሚያደርገው ነገር ሁሉ ለክብሩና ለምስጋናው እንዲሆን ልባችንን እንደ ማርያም ለምስጋና ማዘጋጀት ይኖርብናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የኤልሳቤጥ ሰላምታ ለማርያም ምን አይነት መንፈሳዊ ማረጋገጫ ሰጣት?👉ማርያም በእግዚአብሔር ላይ ያላት እውቀት በምስጋና ቅኔዋ ውስጥ እንዴት ተገልጿል?👉እግዚአብሔር በታሪክ ውስጥ ዝቅ ያሉትን ከፍ የሚያደርግበት መንገድ በምን ይገለጣል?👉የማርያም ምስጋና ከሐና ምስጋና (1 ሳሙኤል 2) ጋር ያለው መመሳሰል ምን ያሳያል?👉በኤልሳቤጥ ማህጸን ውስጥ የዮሐንስ መዝለል ስለ ኢየሱስና ዮሐንስ ግንኙነት ምን ይነግረናል?👉እግዚአብሔር ለአብርሃም የገባውን ቃል ማሰቡ (ቁ. 54-55) በሉቃስ ትረካ ውስጥ ለምን ጎላ?👉ማርያም ሦስት ወር ያህል መቆየቷ ለኤልሳቤጥና ለራሷ የነበረው ጥቅም ምን ሊሆን ይችላል?👉“ትውልድ ሁሉ ብፅዕት ይሉኛል” የሚለው ቃል ዛሬ እንዴት እየተፈጸመ ይገኛል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የኤልሳቤጥ የመውለጃ ጊዜ ደርሶ ወንድ ልጅ ወለደች። ጎረቤቶቿና ዘመዶቿም እግዚአብሔር ምሕረቱን እንዳበዛላት በሰሙ ጊዜ ከእርሷ ጋር ደስ አላቸው። ይህ ደስታ የእግዚአብሔርን ኃይልና የታማኝነቱን ማረጋገጫ የሚገልጥ ነበር። በስምንተኛው ቀን ሕፃኑን ሊገርዙት በመጡ ጊዜ፥ እንደ አባቱ ስም ዘካርያስ ሊሉት ቢፈልጉም፥ እናቱ ኤልሳቤጥ ግን አይደለም ስሙ ዮሐንስ ይባላል በማለት መለሰች። ይህም በቤተሰቡ ውስጥ ያልተለመደና ከባሕል የወጣ ውሳኔ ነበር። ዘካርያስም በጽሕፈት ሰሌዳ ላይ ስሙ ዮሐንስ ነው ብሎ በመጻፍ በመለኮታዊው ትእዛዝ ላይ ያለውን ሙሉ ስምምነትና መታዘዝ አረጋገጠ። በዚያች ቅጽበት አንደበቱ ተፈታ፥ እግዚአብሔርንም እያመሰገነ መናገር ጀመረ። ይህ ክስተት በዙሪያቸው በነበሩት ሰዎች ሁሉ ላይ ታላቅ መፈራትን አመጣ፤ የታሪኩም ወሬ በይሁዳ ተራራማ አገር ሁሉ ተሰማ። ዘካርያስ በመንፈስ ቅዱስ ተሞልቶ የተነገረው ትንቢት እግዚአብሔር ለሕዝቡ ያዘጋጀውን የድኅነት ዕቅድ በጥልቀት የሚገልጥ ነው። ዘካርያስ በመጀመሪያ ለእስራኤል አምላክ ምስጋናን አቀረበ፤ ምክንያቱም እግዚአብሔር ሕዝቡን ጎብኝቷል፥ ቤዛም አድርጎላቸዋል። ይህ ጎብኝቶት የተገለጠው በባሪያው በዳዊት ቤት የድኅነት ቀንድን በማስነሳት እንደሆነ ገለጸ። ይህም በጥንት ዘመን በነቢያት አፍ የተነገረውና ለአባታችን ለአብርሃም የተማለው ቃል ኪዳን መታሰቢያ ነው። እግዚአብሔር ሕዝቡን ከጠላቶቻቸው እጅ አድኖ፥ ያለ ፍርሃት በቅድስናና በጽድቅ በፊቱ እንዲያገለግሉት ዕድል መስጠቱን ዘካርያስ በቅኔው አበሰረ። ወደ ሕፃኑ ዮሐንስ ዘወር ብሎም፥ እርሱ የልዑል ነቢይ ተብሎ እንደሚጠራና የጌታን መንገድ ለመጥረግ በፊቱ እንደሚሄድ ተነበየ። የዮሐንስ ዋና ተልዕኮ የኃጢአት ስርየት የሚገኝበትን የድኅነት እውቀት ለሕዝቡ መስጠት ነው። ይህም በእግዚአብሔር ምሕረትና ርኅራኄ ምክንያት ከላይ የሚመጣው የጸሐይ መውጫ በጨለማና በሞት ጥላ ውስጥ ላሉት እንዲበራና እግራችንን ወደ ሰላም መንገድ እንዲያቀና የሚያደርግ ነው። ዮሐንስም እያደገና በመንፈስ እየጠነከረ ሄደ፤ ለእስራኤልም እስከሚታይበት ቀን ድረስ በምድረ በዳ ኖረ። ይህ ክፍል እግዚአብሔር ዝምታውን ሰብሮ ታላቁን የድኅነት ብርሃን ወደ ዓለም ለማምጣት መንገድ እያዘጋጀ መሆኑን በሚያስደንቅ ሁኔታ ያስተምረናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ዘካርያስ የልጁን ስም ለመሰየም ያደረገው ውሳኔ የታዛዥነት መግለጫ የሆነው እንዴት ነው?👉የዘካርያስ ትንቢት ስለ እስራኤል ፖለቲካዊ ነጻነትና መንፈሳዊ ድነት እንዴት ይዛመዳሉ?👉“የድነት ቀንድ” የሚለው ዘይቤያዊ አገላለጽ ስለ ክርስቶስ ኃይልና ድል ምን ይናገራል?👉የዮሐንስ በምድረ በዳ ማደግ (ቁ. 80) ለወደፊት አገልግሎቱ ምን አይነት ዝግጅት ነበር?👉እግዚአብሔር የገባውን “ቅዱስ ኪዳን” ማሰቡ በዘካርያስ ትንቢት ውስጥ እንዴት ተገለጸ?👉ዮሐንስ የኃጢአት ስርየት የሚገኝበትን የድነት እውቀት ለሕዝቡ የሚሰጠው እንዴት ነው?👉“ከላይ የመጣ የጸሐይ መውጣት” የሚለው አገላለጽ ስለ ክርስቶስ ብርሃንነት ምን ያስተምረናል?👉በአካባቢው በነበሩ ሰዎች ላይ የወደቀው “ፍርሃት” የእግዚአብሔርን ስራ ከማክበር አንጻር እንዴት ይታያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በቄሳር አውግስጦስ ትእዛዝ መላው ዓለም እንዲጻፍ በታወጀ ጊዜ፣ ዮሴፍና ማርያም ከገሊላ ናዝሬት ተነስተው ወደ ዳዊት ከተማ ወደ ቤተልሔም ተጓዙ። ይህ ታሪካዊ ክስተት እግዚአብሔር የዓለምን ገዥዎች ትእዛዝ እንኳን ሳይቀር ለገዛ መለኮታዊ ዕቅዱና ለትንቢቱ ፍጻሜ እንዴት እንደሚጠቀምበት ያሳየናል። በዚያም ሳሉ የማርያም የመውለጃዋ ወራት ደረሰ፤ በከተማዋም የእንግዳ ማረፊያ ስላልነበረ የዓለም መድኃኒት በግርግም ተወለደ። የሰማይና የምድር ጌታ በጨርቅ ተጠቅልሎ በከብቶች መመገቢያ ውስጥ መተኛቱ፣ የእግዚአብሔርን ዝቅ ማለትና ለሰው ልጅ ያለውን ጥልቅ ፍቅር በታላቅ ትሕትና የገለጠበት ድንቅ ምስጢር ነው። በዚያው ምድር መንጋቸውን በሌሊት ሲጠብቁ ለነበሩ እረኞች የጌታ መልአክ ተገለጠላቸው፤ የጌታም ክብር በዙሪያቸው በራ። እረኞች በወቅቱ ማኅበረሰብ ዘንድ የተናቁና ምስክርነታቸው የማይቀበል ተራ ሰዎች ቢሆኑም፣ እግዚአብሔር ግን የታላቁን የምሥራች የመጀመሪያ ምስክሮች እንዲሆኑ መረጣቸው። መልአኩም ዛሬ በዳዊት ከተማ መድኃኒት እርሱም ክርስቶስ ጌታ የሆነ ተወልዶላችኋል በማለት አበሰራቸው። ምልክቱም ሕፃኑ በጨርቅ ተጠቅልሎ በግርግም ተኝቶ ማግኘታቸው ነበር። ድንገትም ከሰማይ መላእክት ሰራዊት ጋር በመሆን ክብር ለእግዚአብሔር በአርያም ይሁን ሰላምም በምድር ለሰውም በጎ ፈቃድ እያሉ እግዚአብሔርን አመሰገኑ። እረኞቹም መልአኩ የነገራቸውን ለማየት ወደ ቤተልሔም በፍጥነት ሄዱ፤ ማርያምንና ዮሴፍን ሕፃኑንም በግርግም ተኝቶ አገኙት። ካዩትም በኋላ ስለ ሕፃኑ የተነገራቸውን ነገር ለሁሉም አወሩ። የሰሙትም ሁሉ በእረኞቹ ንግግር ተገረሙ፤ ማርያም ግን ይህንን ነገር ሁሉ በልቧ እያሰላሰለች ትጠብቀው ነበር። እረኞቹም እንደተባለላቸው ሁሉ ስላዩና ስለሰሙ እግዚአብሔርን እያከበሩና እያመሰገኑ ተመለሱ። ሕፃኑም በተወለደ በስምንተኛው ቀን እንደ ሕጉ ሊገረዝ በደረሰ ጊዜ፣ ገና ሳይጸነስ በመልአኩ እንደተባለው ስሙ ኢየሱስ ተብሎ ተጠራ። ይህ ስም ጌታችን ሕዝቡን ከኃጢአታቸው የሚያድን መሆኑን የሚያረጋግጥ የድኅነታችን መሠረት ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ሉቃስ የታሪክ ሰዎችን (አውግስጦስ ቄሣር፣ ሬንዮስ) መጥቀሱ ለወንጌሉ ታሪካዊ ተአማኒነት ምን ጠቀሜታ አለው?👉የኢየሱስ በግርግም መወለድ (ቁ. 7) ስለ መንግሥቱ ተፈጥሮና ስለ ትሕትና ምን ያስተምረናል?👉እግዚአብሔር ለምን የምሥራቹን ለአሕዛብ ወይም ለነገሥታት ሳይሆን መጀመሪያ ለእረኞች ገለጠ?👉እረኞቹ የምሥራቹን ከሰሙ በኋላ ያደረጉት ፈጣን ምላሽ (ቁ. 15-16) ለኛ ምን ትምህርት ይሰጣል?👉መላእክቱ ስለ ኢየሱስ የሰጡት ሦስት መጠሪያዎች (መድኃኒት፣ ክርስቶስ፣ ጌታ) ትርጉማቸው ምንድን ነው?👉ማርያም “ይህን ሁሉ ነገር በልቧ ትጠብቀውና ታሰላስለው ነበር” (ቁ. 19) መባሉ ስለ እሷ መንፈሳዊ ጥልቀት ምን ይናገራል?👉በምድር ላይ “ሰላም” መታወጁ ከክርስቶስ የማስታረቅ ስራ ጋር እንዴት ይያያዛል?👉የኢየሱስ በስምንተኛው ቀን መገረዙና ስሙ መጠራቱ ስለ ሕግ ታማኝነትና ስለ መታዘዝ ምን ያስተምራል?

የሉቃስ ወንጌል 2፡22-40 ላይ የሚገኘው ታሪክ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሕግ መሠረት ወደ ቤተ መቅደስ የቀረበበትንና በዚያም በሁለት ታማኝ የእግዚአብሔር ቅዱሳን ምስክርነት የተሰጠበትን ሁኔታ ይተርክልናል። ዮሴፍና ማርያም እንደ ሙሴ ሕግ የመንጻታቸው ወራት ሲፈጸም ሕፃኑን ለጌታ ለማቅረብና የመሥዋዕትን ሥርዓት ለመፈጸም ወደ ኢየሩሳሌም ወሰዱት። ይህም ጌታችን ለሕግ ተገዢ ሆኖ እንደተወለደና የሕጉን ሥርዓት ሁሉ በትክክል እንደፈጸመ ያሳየናል። በኢየሩሳሌም ስምዖን የሚባል ጻድቅና ትጉህ ሰው ነበር፤ እርሱም የእስራኤልን መጽናናት ይጠባበቅ ነበር። መንፈስ ቅዱስም በእርሱ ላይ ነበረ፤ የጌታንም ክርስቶስን ሳያይ እንደማይሞት በመንፈስ ቅዱስ ተረድቶ ነበር። በመንፈስ ተመርቶ ወደ ቤተ መቅደስ በገባ ጊዜ ዮሴፍና ማርያም ሕፃኑን ኢየሱስን ይዘው ገቡ። ስምዖንም ሕፃኑን በክንዶቹ አቅፎ እግዚአብሔርን ባረከ። ጌታ ሆይ እንደ ቃልህ ባሪያህን በሰላም አሰናብተው፤ ዓይኖቼ በሰው ሁሉ ፊት ያዘጋጀኸውን ማዳንህን አይተዋልና በማለት የሰላም ቅኔውን አቀረበ። ይህ ምስክርነት ኢየሱስ ለአይሁድ ብቻ ሳይሆን ለአሕዛብ ሁሉ የሚሆን ብርሃን መሆኑን ያረጋገጠ ነበር። ስምዖን ማርያምንና ዮሴፍን ከባረካቸው በኋላ፥ ለማርያምም አንድ ጥልቅ ትንቢት ነገራት። ይህ ሕፃን በእስራኤል ላሉ ለብዙዎች ለመውደቃቸውና ለመነሳታቸው የተሾመ መሆኑንና የሚቃወሙትም ምልክት እንደሚሆን ገለጸላት። እንዲሁም በብዙዎች ልብ ያለው አሳብ ይገለጥ ዘንድ የእርሷን ነፍስ ደግሞ ሰይፍ እንደሚያልፍባት ተነበየ። ይህ የሚያሳየው የክርስቶስ መንገድ የመከራና የፈተና መንገድም እንደሆነና ማርያምም በልጇ ስቃይና ሞት ጊዜ ልቧ በሐዘን እንደሚቆስል የሚያመለክት ነበር። በዚያም ደግሞ ከአሴር ወገን የምትሆን የፋኑኤል ልጅ ሐና የምትባል ነቢዪት ነበረች፤ እርሷም ሰማንያ አራት ዓመት የሆናት መበለት ነበረች። ከቤተ መቅደስ ሳትለይ በጾምና በጸሎት ሌሊትና ቀን እግዚአብሔርን ታገለግል ነበር። እርሷም በዚያች ሰዓት ቀርባ እግዚአብሔርን አመሰገነች፤ በኢየሩሳሌምም ቤዛነትን ለሚጠባበቁ ሁሉ ስለ ሕፃኑ ትናገር ነበር። ሐና ረጅም ዘመናት በመጠባበቅና በትጋት በመጸለይ ያገኘችው በረከት የዓለምን መድኃኒት ማየትና ስለ እርሱም መመስከር ነበር። ዮሴፍና ማርያም በጌታ ሕግ የታዘዘውን ሁሉ ከፈጸሙ በኋላ ወደ ገሊላ ወደ ከተማቸው ወደ ናዝሬት ተመለሱ። ሕፃኑም አደገ፥ በመንፈስም ጠነከረ፥ ጥበብም ሞላበት፤ የእግዚአብሔርም ጸጋ በእርሱ ላይ ነበረ። ይህ ክፍል እግዚአብሔር በታማኝነት ለሚጠባበቁት ሁሉ ቃሉን እንደሚፈጽምላቸውና ክብሩንም እንደሚገልጥላቸው ያስተምረናል። እምነት ማለት በሐናና በስምዖን ሕይወት እንደታየው ሳይታክቱ የእግዚአብሔርን ተስፋ መጠበቅ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ዮሴፍና ማርያም የድሆችን መሥዋዕት (ቁ. 24) ማቅረባቸው ስለ ቤተሰቡ ሁኔታና ስለ እግዚአብሔር ጸጋ ምን ይነግረናል?👉ስምዖን “የእስራኤልን መጽናናት” ይጠባበቅ ነበር መባሉ በወቅቱ የነበረውን ተስፋ እንዴት ይገልጻል?👉ኢየሱስ “ለአሕዛብ ብርሃን” መባሉ (ቁ. 32) በሉቃስ ወንጌል ውስጥ ካለው ዓለም አቀፋዊ ጭብጥ ጋር እንዴት ይያያዛል?👉ስምዖን ኢየሱስ ለብዙዎች “መውደቂያና መነሻ” ይሆናል ማለቱ ምን ማለት ነው?👉የሐና የጸሎትና የጾም ሕይወት (ቁ. 37) ለእግዚአብሔር መገኘት ለሚራቡ ሰዎች ምን አይነት አርአያነት አለው?👉“በነፍስሽ ሰይፍ ያልፋል” የሚለው ትንቢት በማርያም ሕይወት ውስጥ እንዴት ተፈጸመ?👉ሕጻኑ “በጥበብና በጸጋ እያደገ ነበር” (ቁ. 40) መባሉ ስለ ሰብአዊነቱና መለኮታዊነቱ ሚዛን ምን ያስረዳናል?👉በቤተ መቅደስ ውስጥ የተከናወኑት እነዚህ ምስክርነቶች ለኢየሱስ የወደፊት አገልግሎት ምን አይነት መሰረት ጣሉ?

የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሁለት ማጠቃለያ ላይ የምናገኘው ይህ ታሪክ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሕፃንነቱና በይፋዊ አገልግሎቱ መካከል ያለውን ጊዜ በትንሹ የሚገልጥልን ብቸኛው የወንጌል ክፍል ነው። ዮሴፍና ማርያም እንደ ልማዳቸው ለፋሲካ በዓል ወደ ኢየሩሳሌም ተጓዙ። በዓሉን ጨርሰው ሲመለሱ ግን ብላቴናው ኢየሱስ በኢየሩሳሌም ቀርቶ ነበር። ወላጆቹ በመንገደኞች መካከል ያለ መስሏቸው የአንድ ቀን መንገድ ከተጓዙ በኋላ ባጡት ጊዜ ተጨንቀው ወደ ኢየሩሳሌም ተመለሱ። ይህ ክስተት ጌታችን ገና በልጅነቱ ለቅዱሳት መጻሕፍትና ለእግዚአብሔር ቤት የነበረውን ጥልቅ ፍቅር የሚያሳይ ነው። ከሦስት ቀንም በኋላ በመቅደስ በመምህራን መካከል ተቀምጦ ሲሰማቸውና ሲጠይቃቸውም አገኙት። የሰሙትም ሁሉ በማስተዋሉና በመልሱ ይደነቁ ነበር። እዚህ ጋር ልብ ልንለው የሚገባው ነገር ኢየሱስ በመምህራኑ መካከል የተቀመጠው እንደ ተራ ተማሪ ብቻ ሳይሆን መለኮታዊ ጥበብን በውስጡ የያዘ መሆኑን በሚያሳይ ሁኔታ ነበር። ማርያም “ለምን እንዲህ አደረግህብን?” ብላ ስትጠይቀው የሰጠው መልስ ግን እጅግ ጥልቅና ማንነቱን የሚገልጥ ነበር። “በአባቴ ቤት እሆን ዘንድ እንዲገባኝ አታውቁም ነበርን?” በማለት የመለሰው ቃል ኢየሱስ ገና በ12 ዓመቱ ከሰማያዊ አባቱ ጋር ያለውን ልዩ ግንኙነትና ተልዕኮውን በሚገባ ያውቅ እንደነበር ያረጋግጣል። ምንም እንኳን የሰማይና የምድር ጌታ ቢሆንም፣ ኢየሱስ ከእነርሱ ጋር ወደ ናዝሬት ወርዶ ይታዘዝላቸው ነበር። ይህ ትሕትናው እኛም ለወላጆቻችንና ለሥልጣን ያለንን አመለካከት እንድንፈትሽ ያደርገናል። ማርያምም ይህን ነገር ሁሉ በልቧ ትጠብቀው ነበር። ጌታችንም በጥበብና በቁመት፣ በሞገስም በእግዚአብሔርና በሰው ፊት ያድግ ነበር። ይህ የሚያሳየው ጌታችን ፍጹም አምላክ እንደመሆኑ መጠን ፍጹም ሰውም ሆኖ ሁሉን ሰብዓዊ እድገት ማለፉን ነው። በእግዚአብሔርና በሰው ፊት ሞገስን ማግኘት ደግሞ የተመጣጠነና የተቀደሰ ሕይወት መገለጫ ነው። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ ከመምህራን ጋር የነበረው ውይይት (መስማቱና መጠየቁ) ስለ ትሕትናውና ጥበቡ ምን ይነግረናል?👉ማርያምና ዮሴፍ ኢየሱስን ሲፈልጉ የነበራቸው ስጋትና የኢየሱስ ምላሽ (ቁ. 49) የትኩረት ልዩነትን እንዴት ያሳያል? 👉“በአባቴ ቤት መሆን ይገባኛል” የሚለው ቃል ስለ ክርስቶስ ማንነት የመጀመሪያው ራስ-ምስክርነት የሆነው እንዴት ነው? 👉ኢየሱስ ለወላጆቹ መታዘዙ (ቁ. 51) ለልጆችና ለወጣቶች ምን አይነት ትምህርት ይሰጣል?👉ኢየሱስ በጥበብ፣ በቁመት፣ በእግዚአብሔርና በሰው ጸጋ ማደጉ (ቁ. 52) አጠቃላይ እድገትን እንዴት ያሳያል?👉ማርያም እነዚህን ነገሮች በልቧ መጠበቋ ወደፊት ለሚመጣው አገልግሎት እንዴት አዘጋጃት?👉የፋሲካ በዓል መከበሩ የኢየሱስን ታሪክ ከእስራኤል የነጻነት ታሪክ ጋር የሚያያይዘው እንዴት ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ሉቃስ ወንጌላዊ የመጥምቁ ዮሐንስን አገልግሎት የሚጀምረው በወቅቱ የነበሩትን ፖለቲካዊና ሃይማኖታዊ መሪዎች ዝርዝር በመጥቀስ ነው። ይህም ወንጌሉ በተጨባጭ የታሪክ ምዕራፍ ውስጥ የተከናወነ እውነት መሆኑን ያረጋግጥልናል። በቄሳር ጢባርዮስ ዘመን፣ የእግዚአብሔር ቃል በምድረ በዳ ወደነበረው ወደ ዘካርያስ ልጅ ወደ ዮሐንስ መጣ። ዮሐንስም ለኃጢአት ስርየት የሚሆን የንስሐ ጥምቀትን እየሰበከ በዮርዳኖስ ዙሪያ ወዳለው አገር ሁሉ መጣ። ይህ ክስተት ነቢዩ ኢሳይያስ የጌታን መንገድ አዘጋጁ ጥረጊያውንም አቅኑ እያለ በምድረ በዳ የሚጮኽ ሰው ድምፅ በማለት የተነበየው ትንቢት ፍጻሜ ነው። የዮሐንስ ስብከት እጅግ ኃይለኛና ቀጥተኛ ነበር። ወደ እርሱ ሊጠመቁ ለሚመጡት ብዙ ሕዝብ ንስሐ በልብ መለወጥና በተግባር የሚገለጥ መሆኑን አስተማረ። እንዲሁ በአብርሃም የሥጋ ዘርነት መመካት እንደማይገባና ለንስሐ የሚገባ ፍሬ የማያፈራ ዛፍ ሁሉ ተቆርጦ ወደ እሳት እንደሚጣል አስጠነቀቃቸው። ሕዝቡም ምን እናድርግ? ብለው በጠየቁት ጊዜ፣ ዮሐንስ ንስሐ በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ የሚገለጥ ተግባር መሆኑን አስረዳ። ሁለት ልብስ ያለው ለሌለው እንዲያካፍል፣ ግብር ሰብሳቢዎች ከታዘዘው በላይ እንዳይቀበሉ፣ ወታደሮችም በሐሰት ሳይከሱና ሰውን ሳያስጨንቁ በደመወዛቸው እንዲረኩ መከራቸው። ይህ የሚያሳየው እውነተኛ መንፈሳዊነት ከማኅበራዊ ፍትሕና ከሐቀኝነት ጋር የተያያዘ መሆኑን ነው። በዚያን ጊዜ ሕዝቡ ሁሉ በጉጉት ይጠብቁ ስለነበር ዮሐንስ ክርስቶስ ይሆንን? ብለው በልባቸው ያስቡ ነበር። ዮሐንስ ግን ማንነቱንና ተልዕኮውን ጠንቅቆ ያውቅ ስለነበር፣ እርሱ በውኃ እንደሚያጠምቅ ነገር ግን ከእርሱ ይልቅ የሚበረታ፣ የጫማውን ጠፍር ለመፍታት እንኳ የማይገባው ታላቅ አምላክ እንደሚመጣ መሰከረ። የሚመጣው ጌታ በመንፈስ ቅዱስና በእሳት እንደሚያጠምቅ፣ መንሽውም በእጁ እንደሆነና ገለባውን በማይጠፋ እሳት ሲያቃጥል ስንዴውን ግን በጎተራው እንደሚከት ገለጸ። የዮሐንስ አገልግሎት የሰዎችን ልብ ዝቅ በማድረግ ለመሲሑ ክብር የሚያዘጋጅ ነበር። በመጨረሻም ዮሐንስ ስለ እግዚአብሔር ጽድቅና እውነት የቆመ ታማኝ ምስክር እንደነበረ እንረዳለን። የአገሩ ገዥ የነበረውን ሄሮድስን ስለ ወንድሙ ሚስት ስለ ሄሮድያዳና ስላደረገው ክፋት ሁሉ ይገሥጸው ነበር። ሄሮድስ ግን በሠራው ክፋት ላይ ሌላ ክፋት በመጨመር ዮሐንስን በወኅኒ አሰረው። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን የእግዚአብሔርን እውነት መናገርና ለንስሐ መጥራት መከራን ሊያስከትል ቢችልም፣ የእግዚአብሔር ቃል ግን ታስሮ እንደማይቀር ነው። ዮሐንስ መንገዱን ጠርጓል፤ አሁን ደግሞ የዓለም ብርሃን የሆነው ክርስቶስ የሚገለጥበት ጊዜ ደርሷል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ሉቃስ ሰባት የታሪክ ሰዎችን (ቁ. 1-2) በመጥቀስ ጊዜውን መወሰኑ ለምን አስፈለገ?👉“የእግዚአብሔር ቃል ወደ ዮሐንስ መጣ” መባሉ ከብሉይ ኪዳን ነቢያት ጥሪ ጋር እንዴት ይመሳሰላል?👉“ለንስሐ የሚገባ ፍሬ” (ቁ. 8) ማለት በዛሬው ክርስቲያናዊ ሕይወት ውስጥ ምን ማለት ነው?👉ዮሐንስ ለቀራጮችና ለወታደሮች የሰጠው ልዩ ምክር (ቁ. 12-14) ዛሬ ለባለሙያዎች ምን ትርጉም አለው?👉የዮሐንስ ስብከት ከኢሳያስ 40 ትንቢት (ቁ. 4-6) ጋር ያለው ግንኙነት ምንድን ነው?👉በመንፈስ ቅዱስና በእሳት ማጥመቅ የሚለው አገላለጽ ስለ መንጻትና ስለ ፍርድ ምን ያስተምረናል?👉ዮሐንስ ሄሮድስን ስለ ገሰጸ መታሰሩ ለጽድቅ መቆም የሚያስከፍለውን ዋጋ እንዴት ያሳያል?👉ሕዝቡ ዮሐንስን “ክርስቶስ ይሆንን?” ብለው ማሰባቸው ስለ አገልግሎቱ ተፅዕኖ ምን ይናገራል?