የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቤተ መቅደስ ውስጥ ተቀምጦ ሰዎች ወደ መባው ሳጥን ገንዘብ ሲጨምሩ ይመለከት ነበር። ብዙ ባለጸጎች መጥተው ከትርፋቸው ብዙ ገንዘብ ሲያወጡ ባየ ጊዜ፣ አንዲት ድኃ መበለት መጥታ ሁለት ሳንቲም (ለፕጦን) ስትጨምር ተመለከተ። ለሰው ዓይን ይህች ሴት የሰጠችው ነገር እጅግ አነስተኛና ቦታ የማይሰጠው ሊመስል ይችላል። ነገር ግን የልብን ምስጢር የሚያውቀው ጌታችን ይህች ሴት ከሁሉ ይልቅ አብልጣ እንደሰጠች መሰከረላት። ይህ ታሪክ ስጦታ በእግዚአብሔር ሚዛን እንዴት እንደሚለካ የሚያስተምረን ድንቅ ትምህርት ነው። ባለጸጎቹ የሰጡት ከትርፋቸው ነበረ። ይህም ማለት ለራሳቸው የሚበቃቸውንና የሚተርፋቸውን ያህል አስቀርተው፣ ትርፍ የሆነውን ነገር ለእግዚአብሔር ሰጡ። ስጦታቸው በቁጥር ትልቅ ቢሆንም፣ ለእነርሱ ግን ምንም ዓይነት መስዋዕትነት የሚጠይቅ አልነበረም። መበለቲቱ ግን የሰጠችው ከድህነቷ ነበር። ያሏትንና ለሕይወትዋ መተዳደሪያ የሚሆኑትን ሁለት ሳንቲሞች በሙሉ በመስጠት፣ ቀጣይ ሕይወትዋን ሙሉ በሙሉ በእግዚአብሔር አቅርቦት ላይ እንደምትጥል በተግባር አሳየች። እግዚአብሔር የሚመለከተው የምንሰጠውን መጠን ብቻ ሳይሆን፣ ስንሰጥ ምን ያህል በልባችን ውስጥ እንዳስቀረን ጭምር ነው። አንድ ምሳሌ ብንመለከት፦ አንድ እጅግ ባለጸጋ ሰው በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ ዳቦዎች ካሉት መጋዘን ውስጥ አሥር ዳቦዎችን ቢሰጥ፣ ስጦታው ለተራበ ሰው ትልቅ ሊሆን ይችላል፤ ለባለጸጋው ግን ምንም ማለት አይደለም። በአንጻሩ ግን አንዲት እናት ለልጅዋ ያዘጋጀችው አንድ ዳቦ ብቻ እያላት ያንን ለተራበ ሰው ብታካፍል፣ ስጦታዋ ፍጹም ፍቅርና መስዋዕትነት የተሞላበት ይሆናል። እግዚአብሔር የሚፈልገው የእኛን ትርፍ ሳይሆን የእኛን ልብ ነው። መበለቲቱ የሰጠችው ገንዘቧን ብቻ ሳይሆን ራስዋንና ሙሉ እምነትዋን ነበር። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ዋናው ቁምነገር፣ በእግዚአብሔር ቤት ውስጥ ማንም ሰው “የምሰጠው ጥቂት ነው” ብሎ ማፈር እንደሌለበት ነው። እግዚአብሔር የሚለካው ስጦታው የወጣበትን ልብ ቅንነትና ፍቅር ነው። በታማኝነትና በደስታ የምትሰጥ ጥቂት ነገር፣ በእግዚአብሔር ፊት ከብዙ ትርፍ ስጦታ ትበልጣለች። እውነተኛ መስዋዕትነት የሚጀምረው መስጠት በሚያሳምመን ወይም በጌታ ላይ ሙሉ በሙሉ እንድንደገፍ በሚያደርገን ደረጃ ላይ ስንደርስ ነው። ዛሬ እኛ ለእግዚአብሔር የምንሰጠው ጊዜ፣ ጉልበትና ገንዘብ ከትርፋችን ነው ወይስ ከፍቅራችን? መበለቲቱ ያስተማረችን ትልቁ ትምህርት እግዚአብሔርን አምነን ሁሉንም ነገር ለእርሱ ክብር አሳልፈን እንድንሰጥ ነው። እርሱ የልብን ጥልቀት የሚመለከት አምላክ ስለሆነ፣ በስውር የምናደርጋትን ጥቂት በጎ ነገር እንኳ ከታላቅ ክብር ጋር ይቆጥርልናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የመበለቲቱ መባ ከባለጸጎቹ መባ ይልቅ በኢየሱስ ፊት ታላቅ የሆነው በምን ምክንያት ነው?👉“ካላት ጉድለት ላይ ያላትን ሁሉ ሰጠች” (ቁ. 4) መባሉ ስለ እምነትና ስለ መታመን ምን ያስተምረናል?👉እግዚአብሔር ስጦታን የሚመዝንበት መስፈርት ከሰው መስፈርት የሚለየው እንዴት ነው?👉ይህ ታሪክ ለቤተ ክርስቲያን የገንዘብ አሰባሰብና የልግስና አገልግሎት ምን አይነት አርአያ ይሰጣል?👉ባለጸጎቹ “ከተረፋቸው” መስጠታቸው ለምን አልተደነቀም?👉መበለቲቱ ያላትን ሁሉ ሰጥታ ለነገው ስለመኖሯ በእግዚአብሔር መታመኗ ምን ትርጉም አለው?👉ዛሬ እኛ ለእግዚአብሔር ስንሰጥ መስፈርታችን ትርፍ ነው ወይስ መስዋዕትነት?👉ኢየሱስ ይህን ክስተት ለደቀ መዛሙርቱ እንዲያዩት ያደረገው ለምን ይመስላችኋል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሃያ አንድ ከቁጥር አምስት ጀምሮ ያለው ክፍል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ወደፊቱ ጊዜ፣ ስለ ኢየሩሳሌም መጥፋትና ስለ ዓለም መጨረሻ በዝርዝር ያስተማረበት ታላቅ ትምህርት ነው። ትምህርቱ የጀመረው አንዳንድ ሰዎች የቤተ መቅደሱን ውበት፣ በክቡር ድንጋይና በመባ መጌጡን እያደነቁ ሳለ ነበር። ለሰዎች ያ ውብ ሕንፃ የማይፈርስና የጸና ይመስል ነበር፤ ጌታችን ግን “ይህ የምታዩት ሁሉ ድንጋይ በድንጋይ ላይ ሳይፈርስ በዚህ የማይቀርበት ዘመን ይመጣል” በማለት ጊዜያዊነቱን ነገራቸው። ይህ የሚያስተምረን እኛ ሰዎች በዓይናችን በምናየው በሚታይና በሚያልፍ ነገር ላይ ስንደመም፣ እግዚአብሔር ግን የማይታየውንና ዘላለማዊውን እውነት እንደሚመለከት ነው። ደቀ መዛሙርቱ ይህ መቼ እንደሚሆንና ምልክቱ ምን እንደሆነ በጠየቁ ጊዜ፣ ጌታችን በመጀመሪያ የሰጠው ማስጠንቀቂያ “እንዳትስቱ ተጠንቀቁ” የሚል ነበር። በመጨረሻው ዘመን “እኔ ነኝ” የሚሉና “ዘመኑ ቀርቧል” የሚሉ ብዙ ሐሰተኞች እንደሚነሱ በመናገር እንዳንከተላቸው አዘዘን። በመቀጠልም ጦርነትና ሁከት፣ ታላቅ የምድር መንቀጥቀጥ፣ ረሃብና ቸነፈር (በሽታ) በተለያዩ ስፍራዎች እንደሚከሰቱ ገለጸ። እነዚህ ነገሮች ሰዎችን ሊያስፈሩ ቢችሉም፣ መጨረሻው ግን ገና መሆኑንና ክርስቲያኖች በእግዚአብሔር ሰላም ውስጥ ሆነው ሊጠባበቁ እንደሚገባ አስተማረ። ከሁሉም በላይ ግን አማኞች ስለ ጌታ ስም ሲሉ መከራ እንደሚቀበሉ፣ ወደ ወኅኒ እንደሚጣሉና በነገሥታት ፊት እንደሚቆሙ ተነበየ። የሚገርመው ግን ጌታችን “ምን እንደምትመልሱ አስቀድማችሁ እንዳታስቡ በልባችሁ አኑሩ” ማለቱ ነው። በዚያ ሰዓት ጠላቶች ሊቃወሙት የማይችሉትን ጥበብና አፍ እርሱ ራሱ እንደሚሰጠን ቃል ገባ። በወላጆችና በወንድሞች እንኳ ብንከዳ፣ በሰው ሁሉ ብንጠላ፣ “ከራሳችሁ ጠጉር አንዲቱ እንኳ አትጠፋም” የሚለው መለኮታዊ ተስፋ እጅግ የሚያበረታታ ነው። በመጽናትም ነፍሳችንን እንደምናድን አረጋገጠልን። መከራ ለእኛ ምስክርነት የሚሆን ዕድል እንጂ ጥፋት እንዳልሆነ እንረዳለን። ስለ ኢየሩሳሌም ጥፋት ሲናገር፣ ከተማይቱ በጭፍራ ተከባ ስናይ ጥፋቷ እንደቀረበ እንድናውቅ ነገረን። ይህ ትንቢት በሰባ ዓመተ ምሕረት በሮማውያን እጅ በተፈጸመ ጊዜ፣ ብዙዎች የጌታን ቃል ሰምተው ወደ ተራራ በመሸሻቸው ነፍሳቸውን አትርፈዋል። ይህም የእግዚአብሔር ቃል ለደኅንነታችን ምን ያህል ወሳኝ መሆኑን ያሳያል። የአሕዛብ ዘመን እስኪፈጸም ድረስ ኢየሩሳሌም በአሕዛብ የተረገጠች ትሆናለች በማለት የታሪክን ሂደት ገለጸ። በመጨረሻው ዘመን በፀሐይ፣ በጨረቃና በከዋክብት ላይ ምልክት ይሆናል፤ የምድር አሕዛብም ከባሕሩና ከሞገዱ ድምፅ የተነሳ ይጨነቃሉ። ዓለም በታላቅ ፍርሃት ውስጥ ስትወድቅ፣ አማኞች ግን “መድኃኒታችሁ ቀርቧልና ቀና በሉ ራሳችሁንም አንሱ” የሚል የጥንካሬ ቃል ተሰጥቷቸዋል። ጌታችን የበለስንና የዛፎችን ሁሉ ምሳሌ በመጥቀስ፣ ቅጠል ሲያወጡ በጋ እንደቀረበ እንደምናውቅ ሁሉ፣ እነዚህ ምልክቶች ሲሆኑ የእግዚአብሔር መንግሥት እንደቀረበች እንድንረዳ ነገረን። ሰማይና ምድር ያልፋሉ፤ የጌታ ቃል ግን ከቶ አያልፍም። ትምህርቱን የደመደመው በተግባራዊ ማስጠንቀቂያ ነው። ልባችን በመጠጥና በስካር፣ እንዲሁም ስለ ሕይወት በመጨነቅ እንዳይከብድና ያ ቀን እንደ ወጥመድ ድንገት እንዳይመጣብን እንድንጠነቀቅ አዘዘ። ዘወትር እየጸለይንና እየነቃን እንድንኖር፣ በሰው ልጅ ፊት ለመቆም እንድንችል ጥሪ አቀረበ። ጌታችን በቀን በቤተ መቅደስ ያስተምር ነበር፣ ሌሊት ግን በደብረ ዘይት ተራራ ያድር ነበር። ሕዝቡም ሁሉ ቃሉን ለመስማት ማልደው ወደ እርሱ ይመጡ ነበር። ዛሬም እኛ የዘመኑን ምልክቶች እያስተዋልን በንቃትና በጸሎት ጌታችንን ልንጠባበቀው ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ቤተ መቅደሱ እንደሚፈርስ መነገሩ በወቅቱ ለነበሩት አይሁድ ምን ያህል አስደንጋጭ ነበር?👉በሐሰተኞች “እኔ ነኝ” ባዮች እንዳንታለል (ቁ. 8) ምን አይነት ጥንቃቄ ማድረግ አለብን?👉በስደት ጊዜ ኢየሱስ የሚሰጠን “አፍና ጥበብ” (ቁ. 15) ለምስክርነታችን ምን ፋይዳ አለው?👉“በመጽናታችሁ ነፍሳችሁን ታገኛላችሁ” (ቁ. 19) የሚለው ቃል ምን ትርጉም አለው?👉ኢየሩሳሌም በአሕዛብ የምትረገጠው “የአሕዛብ ዘመን እስኪፈጸም ድረስ” (ቁ. 24) መባሉ ምን ያመለክታል?👉የሰው ልጅ በደመና ሆኖ በኃይልና በክብር ሲመጣ የአማኞች ምላሽ ምን መሆን አለበት? (ቁ. 28)👉የበለስ ዛፍና የሌሎች ዛፎች ምሳሌ (ቁ. 29-31) ስለ ዘመኑ መረዳት ምን ያስተምረናል?👉ልባችን በመጠጣትና በመክበድ እንዲሁም ስለ ኑሮ በመጨነቅ እንዳይዝል (ቁ. 34) እንዴት እንጠንቀቅ?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሃያ ሁለት የሰው ልጅ መድኃኒት የሆነው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ መስቀል ሞት ያደረገውን የመጨረሻ ጉዞና በዚያ ሂደት ውስጥ የተከናወኑ ጥልቅ ምስጢራትን ይተርክልናል። የፋሲካ በዓል በቀረበ ጊዜ የካህናት አለቆችና ጻፎች ጌታን እንዴት እንደሚገድሉት መንገድ ይፈልጉ ነበር። በዚህ መሃል ግን አስደንጋጭ ክስተት ተፈጠረ፤ ከአሥራ ሁለቱ አንዱ የሆነው የአስቆሮቱ ይሁዳ በሰይጣን ተገፋፍቶ ጌታውን አሳልፎ ለመስጠት ከጠላቶች ጋር ተስማማ። ይህ የሚያስተምረን ከጌታ ጋር በሥጋ መኖር ብቻውን ዋስትና እንደማይሆንና ልባችንን ለጠላት ካልዘጋን በስተቀር የቅርብ ወዳጅነት እንኳ ወደ ክህደት ሊቀየር እንደሚችል ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የፋሲካን በዓል ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ለማክበር ቅድመ ዝግጅት አደረገ። ጴጥሮስንና ዮሐንስን ልኮ ማረፊያውን እንዲያዘጋጁ ሲያዛቸው፣ በመንገዳቸው ላይ የውኃ ማድጋ የተሸከመ ሰው እንደሚያገኙና እርሱንም ተከትለው የሚገቡበት ቤት ባለቤት የፋሲካ መብያውን ክፍል እንደሚያሳያቸው ነገራቸው። ይህ ሁኔታ ጌታችን በሁሉ ላይ ያለውን ፍጹም አዋቂነትና ሉዓላዊነት ያሳያል። ሁኔታዎች ሁሉ በእርሱ ቁጥጥር ስር መሆናቸውንና መከራውን የተቀበለው ደካማ ሆኖ ሳይሆን ለሰው ልጆች መዳን ሲል በፈቃደኝነት መሆኑን እንረዳለን። ታላቁ የእራት ሰዓት በደረሰ ጊዜ ጌታችን ከመከራው በፊት ይህንን ፋሲካ ከእነርሱ ጋር ሊበላ እጅግ እንደተመኘ ገለጸ። በዚያም ምሽት ጌታችን የብሉይ ኪዳን ፋሲካን ወደ አዲሱ ኪዳን ምስጢር ለወጠው። እንጀራውን አንስቶ ባረከ፣ ቆርሶም “ስለ እናንተ የሚሰጥ ሥጋዬ ይህ ነው” በማለት ሰጣቸው። ጽዋውንም አንስቶ “ይህ ጽዋ ስለ እናንተ በሚፈስ በደሜ የሚሆን አዲስ ኪዳን ነው” አላቸው። ይህ ሥርዓት የእግዚአብሔር ልጅ ለእኛ የከፈለውን ታላቅ መስዋዕትነት ዘወትር የምናስብበትና ከእርሱ ጋር የምንዋሐድበት መለኮታዊ ስጦታ ነው። ጌታችን ይህንን ሲያደርግ በመካከላቸው አሳልፎ የሚሰጠው ሰው እንዳለ መናገሩ የሁሉንም ልብ ለምርመራ ዳረገ። የሚገርመው ግን ጌታ ለሞት እየተዘጋጀ ባለበት በዚያ ታላቅ ሰዓት፣ ደቀ መዛሙርቱ በመካከላቸው ማን እንደሚበልጥ ይከራከሩ ነበር። ጌታችንም የምድራዊ መንግሥት መሪዎች በሕዝባቸው ላይ እንደሚሰለጥኑ፣ በእግዚአብሔር መንግሥት ግን ትልቁ ሰው እንደ ታናሽ፣ መሪውም እንደ አገልጋይ መሆን እንዳለበት አስተማራቸው። እርሱ ራሱ በመካከላቸው እንደሚያገለግል በመግለጽ፣ እውነተኛ ታላቅነት በሥልጣን ሳይሆን በትሕትናና በሌሎች አገልግሎት ላይ የተመሠረተ መሆኑን በተግባር አሳያቸው። ታማኝ ለሆኑትም በአባቱ መንግሥት ታላቅ ክብርና ሥልጣን እንደሚጠብቃቸው ተስፋ ሰጣቸው። በመቀጠል ጌታችን ለጴጥሮስ እጅግ አስፈላጊ የሆነ ማስጠንቀቂያ ሰጠው። ሰይጣን እንደ ስንዴ ሊያበጥራቸው እንደፈለገ ነገር ግን እምነቱ እንዳይጠፋ ጌታ ስለ እርሱ እንደጸለየ ነገረው። ጴጥሮስ በራሱ ጥንካሬ ተማምኖ “ጌታ ሆይ፥ ወደ ወኅኒም ወደ ሞትም ቢሆን ከአንተ ጋር ለመሄድ የተዘጋጀሁ ነኝ” ቢልም፣ ጌታችን ግን ያቺ ሌሊት ሳታልፍ ሦስት ጊዜ እንደሚክደው አስቀድሞ ነገረው። ይህ የሚያስተምረን በራሳችን ጥንካሬ ሳይሆን በጌታ ጸጋና ጸሎት ብቻ መቆም እንደምንችል ነው። ጌታችን ለደቀ መዛሙርቱ የነበራቸው የመልእክት ዘመን እንደሚለወጥና ወደፊት ለሚጠብቃቸው መንፈሳዊ ውጊያ ዝግጁ እንዲሆኑም አሳሰባቸው። እርሱ “ከዓመፀኞች ጋር ተቆጠረ” ተብሎ የተጻፈው ትንቢት በእርሱ መፈጸም እንዳለበት በመግለጽ የመስቀሉን ጉዞ አረጋገጠ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ሰይጣን በይሁዳ ውስጥ መግባቱ (ቁ. 3) ስለ ሰው ልጅ ተጋላጭነትና ስለ ምርጫ ምን ያስተምረናል?👉ኢየሱስ ፋሲካን ለመብላት የነበረው ከፍተኛ ጉጉት (ቁ. 15) ከሥርዓቱ ትርጉም ጋር እንዴት ይያያዛል?👉“ይህንን ለመታሰቢያዬ አድርጉት” (ቁ. 19) የሚለው ትዕዛዝ ለቤተ ክርስቲያን የቅዱስ ቁርባን ሥርዓት ምን መሠረት ጣለ?👉በአዲስ ኪዳን ውስጥ ያለው የኢየሱስ ደም ስለ ኃጢአት ስርየት ምን ይነግረናል?👉በደቀ መዛሙርቱ መካከል ስለ ታላቅነት የተነሳው ክርክር (ቁ. 24) የኢየሱስን የአገልግሎት ፍልስፍና እንዴት ይቃረናል?👉ጴጥሮስን “እምነትህ እንዳይጠፋ ስለ አንተ ጸለይሁ” (ቁ. 32) ማለቱ ስለ አማላጅነቱ ምን ያሳያል?👉“ሰይፍ ግዙ” የሚለው ትዕዛዝ (ቁ. 36) ትንቢት ለመፈጸም የነበረው ሚና ምንድን ነው?👉“ሁለት ሰይፎች ይበቃሉ” (ቁ. 38) የሚለው ምላሽ ኢየሱስ ክርክሩን ለመጨረስ የፈለገው ለምንድን ነው?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እንደ ልማዱ ወደ ደብረ ዘይት ተራራ ወጣ፤ ደቀ መዛሙርቱም ተከተሉት። በዚያም ወደ ፈተና እንዳይገቡ እንዲጸልዩ ነገራቸው። እርሱ ግን የድንጋይ ውርወራ የሚያህል ርቆ በመሄድ ተንበርክኮ ይጸልይ ነበር። “አባት ሆይ፥ ብትፈቅድ ይህችን ጽዋ ከእኔ ውሰድ፤ ነገር ግን የእኔ ፈቃድ አይሁን የአንተ እንጂ” በማለት ያቀረበው ጸሎት፣ ፍጹም ታዛዥነቱንና ሊቀበለው ያለውን የመከራ ጽናት ያሳያል። በዚህ ጭንቀት ውስጥ ሳለ መልአክ ከሰማይ ታይቶ ያበረታው ነበር። ላቡም እንደ ደም ጠብታ ወደ ምድር ይፈስ ነበር። ይህ ትግል የሰው ልጅን ከኃጢአት እስራት ለማውጣት የተከፈለ ታላቅ መንፈሳዊ ዋጋ ነው። ከጸሎት ተነስቶ ወደ ደቀ መዛሙርቱ ሲመጣ ከሐዘን የተነሳ ተኝተው አገኛቸው። በዚህ መሃል የአስቆሮቱ ይሁዳ እየመራው ብዙ ሕዝብ መጣ። ይሁዳ ጌታን በመሳም አሳልፎ ሊሰጠው ሲቀረብ፣ ጌታችን “ይሁዳ ሆይ፥ በመሳም የሰውን ልጅ አሳልፈህ ትሰጣለህን?” በማለት የልቡን ክፋት ገለጠለት። አብረውት የነበሩት ሰዎች ሰይፍ መምዘዝ ቢጀምሩና የአንዱን አገልጋይ ጆሮ ቢቆርጡም፣ ጌታችን ግን “ይህስ ይብቃ” በማለት የቆሰለውን ጆሮ ፈወሰ። ይህ ድርጊት ጌታችን በመከራ ውስጥ ሆኖ እንኳ ለጠላቶቹ ያለውን ምሕረትና ርኅራኄ ያሳያል። “ይህ የእናንተና የጨለማው ሥልጣን ሰዓት ነው” በማለት መከራው በመለኮታዊ ፈቃድ የሚከናወን መሆኑን ገለጸ። ጌታን ይዘው ወደ ሊቀ ካህናቱ ቤት ሲወስዱት፣ ጴጥሮስ በሩቅ ይከተለው ነበር። በግቢው መካከል እሳት አንድደው ተቀምጠው ሳለ፣ አንዲት ገረድ ጴጥሮስን አይታ “ይህ ደግሞ ከእርሱ ጋር ነበረ” አለች። ጴጥሮስ ግን “አንቺ ሴት፥ አላውቀውም” በማለት ካደ። ሦስት ጊዜ እስኪክድ ድረስ በተለያዩ ሰዎች ተጠየቀ። ወዲያውም ዶሮ ጮኸ። ጌታም ዞር ብሎ ጴጥሮስን ተመለከተው፤ ያ የጌታ እይታ ለጴጥሮስ የፍርድ ሳይሆን የፍቅርና የተግሣጽ እይታ ነበር። ጴጥሮስም የጌታን ቃል አስቦ ወደ ውጭ ወጥቶ በምርረት አለቀሰ። ይህም የሰውን ልጅ ድካምና የጌታን ይቅርታ ሰፊነት ያስተምረናል። በቤተ መቅደስ የነበሩት ሰዎች ጌታን ይዘብቱበትና ይደበድቡት ነበር። ዓይኑን ሸፍነው “ማን መታህ? ትንቢት ተናገር” እያሉ ይሳለቁበት ነበር። ሲነጋም የሕዝቡ ሽማግሌዎችና የካህናት አለቆች ጌታን ወደ ሸንጎአቸው አቀረቡት። “አንተ ክርስቶስ ከሆንህ ንገረን” ብለው በጠየቁት ጊዜ፣ እርሱ ግን እውነቱን ቢነግራቸው እንደማያምኑ ገለጸላቸው። በመጨረሻም “እንግዲያስ አንተ የእግዚአብሔር ልጅ ነህን?” አሉት። እርሱም “እኔ እንደሆንሁ እናንተ ትላላችሁ” በማለት መለሰላቸው። በዚህም ምክንያት “የገዛ ቃሉን ሰምተናልና ሌላ ምስክር ምን ያስፈልገናል?” በማለት የሞት ፍርድ ሊፈርዱበት ተማከሩ። ጌታችን የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑን በድፍረት በመመስከር ለሰው ልጆች መዳን ሲል እስከ ሞት ለመጓዝ ወሰነ። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ በጌቴሴማኒ “ፈቃዴ ሳይሆን የአንተ ፈቃድ ይሁን” (ቁ. 42) ብሎ መጸለዩ ስለ ታዛዥነት ምን ያስተምረናል?👉ደቀ መዛሙርቱ ከሐዘን የተነሳ ተኝተው መገኘታቸው (ቁ. 45) በፈተና ወቅት መጸለይ አስፈላጊ መሆኑን እንዴት ያሳያል?👉ይሁዳ በመሳም (የፍቅር ምልክት) አሳልፎ መስጠቱ ስለ ክህደት ጥልቀት ምን ይናገራል?👉ኢየሱስ የተቆረጠውን የባሪያውን ጆሮ መፈወሱ (ቁ. 51) በጠላቶቹ ላይ ያለውን ርኅራኄ እንዴት ይገልጻል?👉ጴጥሮስ ኢየሱስን ሦስት ጊዜ ከካደ በኋላ የጌታው መመልከት (ቁ. 61) በጴጥሮስ ላይ ምን አይነት ስሜት ፈጠረ?👉የሸንጎው መሪዎች ኢየሱስን መሳለቃቸውና መምታታቸው ስለ ሰው ልጅ ክፋት ምን ይናገራል?👉ኢየሱስ በኃይል ቀኝ እንደሚቀመጥ መናገሩ (ቁ. 69) ስለ መጪው ክብሩ ምን ያስረዳናል?👉“ከእንግዲህ ወዲህ ብነግራችሁ አታምኑም” ማለቱ ስለ አይሁድ መሪዎች ልብ ጥንካሬ ምን ይገልጻል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የአይሁድ የሃይማኖት መሪዎች ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በገዛ ሸንጓቸው ከከሰሱት በኋላ፣ የሞት ፍርድ እንዲፈጸምበት ሥልጣን ወደነበረው ወደ ሮማዊው ገዢ ወደ ጴንጤናዊው ጲላጦስ ወሰዱት። እዚያም የቀረቡት ክሶች ሐሰትና የተንኮል ነበሩ፤ ሕዝባችንን ያታልላል፣ ለቄሣር ግብር እንዳይሰጥ ይከለክላል፣ እኔ ንጉሥ ነኝ ይላል በማለት ከሰሱት። ጲላጦስም “አንተ የአይሁድ ንጉሥ ነህን?” ብሎ በጠየቀው ጊዜ፣ ጌታችን “አንተ አልህ” በማለት መለሰለት። ጲላጦስ የክሱን መሠረት ቢመረምርም፣ በዚህ ሰው ላይ ምንም ዓይነት በደል አላገኘሁበትም በማለት በግልጽ መሰከረ። ይህ የሚያሳየው ጌታችን መከራን የተቀበለው በበደሉ ሳይሆን፣ ዓለምን ለማዳን በወሰደው ሰማያዊ ኃላፊነት መሆኑን ነው። ጲላጦስ ጌታችን ከገሊላ መሆኑን ሲረዳ፣ በዚያ ዘመን የገሊላ ገዢ ወደነበረውና ለበዓል ወደ ኢየሩሳሌም መጥቶ ወደነበረው ወደ ሄሮድስ ላከው። ሄሮድስ ጌታችንን ለማየት ለረጅም ጊዜ ይመኝ ነበር፤ ምክንያቱም ስለ እርሱ ብዙ ሰምቶ ስለነበር ተአምራት ሲያደርግ ለማየት ፈልጎ ነበር። ሄሮድስ ብዙ ጥያቄዎችን ቢያቀርብለትም፣ ጌታችን ግን አንዲት ቃል እንኳ አልመለሰለትም። ይህ የጌታ ዝምታ ትልቅ ትርጉም አለው፤ እግዚአብሔርን ለማሾፍና ለፍላጎታቸው ሊጠቀሙበት ለሚፈልጉ ሰዎች ጌታ መልስ የለውም። ሄሮድስና ወታደሮቹ በጌታችን ላይ ዘበቱበት፣ የንጉሥ ልብስም አልብሰው አፌዙበት። የሚገርመው ነገር፣ ቀድሞ ጠላቶች የነበሩት ጲላጦስና ሄሮድስ በዚያች ቀን ወዳጆች ሆኑ። ይህም ክርስቶስን በመቃወም ረገድ ዓለም እንዴት አንድ እንደምትሆን የሚያሳይ ነው። ጌታችን ወደ ጲላጦስ ተመልሶ በመጣ ጊዜ፣ ጲላጦስ እንደገና ለካህናት አለቆችና ለሕዝቡ ንግግር አደረገ። እርሱም ሆነ ሄሮድስ ለሞት የሚያበቃ ምንም በደል እንዳልተገኘበት ደገመላቸው። ስለዚህ ቀጥቼ እለቀዋለሁ በማለት አማራጭ አቀረበ። በዚያን ጊዜ ግን ሕዝቡ ሁሉ በአንድ ድምፅ “ይህንን አስወግድ፣ በርባንን ፍታችልን” እያሉ ጮኹ። በርባን በከተማው ውስጥ ሁከት በማንሳቱና ሰው በመግደሉ የታሰረ ወንጀለኛ ነበር። የሕይወት ምንጭ የሆነው ክርስቶስ እንዲሰቀል፣ ነፍሰ ገዳዩ በርባን ደግሞ እንዲፈታ መጠየቃቸው የሰው ልጅን የውድቀት ጥልቀት ያሳያል። ይህ ታላቁ ልውውጥ ይባላል፤ እኛ እንደ በርባን በበደላችን ልንቀጣ ሲገባን፣ ጌታችን ግን የእኛን ቦታ ወስዶ እኛ ነፃ እንድንወጣ እርሱ ወደ መስቀል ሄደ። ጲላጦስ ጌታችንን ሊለቅው ፈልጎ ለሦስተኛ ጊዜ ተናገራቸው። “ይህ ሰው ምን ክፋት አደረገ?” በማለት ጠየቃቸው። ሕዝቡ ግን በታላቅ ድምፅ “ስቀለው! ስቀለው!” እያሉ ጮኹ። የሕዝቡና የካህናቱ ጩኸት በረታ። ጲላጦስም እውነትን ከማክበር ይልቅ ሕዝቡን ደስ ማሰኘትን መረጠ። የፈለጉትን እንዲያደርጉበት ጌታን አሳልፎ ሰጣቸው፤ ነፍሰ ገዳዩን በርባንን ግን ፈታላቸው። ከዚህ ታሪክ የምንረዳው እውነት በድምፅ ብልጫ እንደማትሸነፍና ጌታችን ለሰው ልጆች መዳን ሲል ይህንን ሁሉ ግፍ በዝምታና በትዕግሥት መቀበሉን ነው። እኛስ ዛሬ በሕይወታችን ውስጥ ክርስቶስን ወይስ በርባንን (ዓለማዊ ምኞታችንን) እየመረጥን ነው? ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ጲላጦስ ኢየሱስን ሦስት ጊዜ ንጹሕ ነው ብሎ ቢመሰክርም (ቁ. 4፣ 14-15፣ 22) ለምን ለሕዝቡ ፈቃድ ተገዛ?👉ሄሮድስ ኢየሱስን ለማየት የነበረው ጉጉትና የኢየሱስ ዝምታ ስለ ሄሮድስ ማንነት ምን ይነግረናል?👉በርባን (ነፍሰ ገዳይ) ተፈቶ ኢየሱስ (ንጹሑ) መሞቱ ስለ ድነታችን (መተካካት) ምን አይነት ስዕል ይሰጣል?👉ጲላጦስና ሄሮድስ በዚያ ቀን ወዳጆች መሆናቸው (ቁ. 12) ምን ትርጉም አለው?👉የካህናት አለቆችና ጸሐፍት ኢየሱስን “ሕዝቡን ያውካል” ብለው መክሰሳቸው (ቁ. 2፣ 5) ለምን ነበር?👉ኢየሱስ በሄሮድስ ፊት ምንም መልስ አለመስጠቱ ስለ ፍርዱ ፍትሐዊነት ምን ይናገራል?👉የሕዝቡ ጩኸት “ስቀለው” ወደሚል የተቀየረው በምን አይነት ተጽዕኖ ይመስላችኋል?👉ጲላጦስ እጁን መታጠቡ (በሌሎች ወንጌላት) እና እዚህ ላይ “ለፈቃዳቸው አሳልፎ ሰጠው” መባሉ ተጠያቂነትን እንዴት ያሳያል?

ምልከታ እና ትርጓሜ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ወደ ስቅለት ስፍራ ሊወስዱት አውጥተው ሲመሩት፣ ስምዖን የተባለ የቄሬና ሰው ከእርሻ ሲመጣ አገኙት። መስቀሉንም በጌታችን ኋላ እንዲሸከም ጫኑበት። ይህ ድርጊት ምንም እንኳ በግዳጅ የተደረገ ቢመስልም፣ ስምዖን የዓለምን መድኃኒት መከራ የተካፈለበት ታላቅ መንፈሳዊ አጋጣሚ ሆኖለታል። ብዙ ሕዝብና ዋይታ የሚያበዙ ሴቶችም ይከተሉት ነበር። ጌታችን ግን በዚያ ታላቅ ስቃይ ውስጥ ሆኖ እንኳ ስለ ራሱ ሳይሆን ስለ እነርሱና ስለ ልጆቻቸው እንዲያለቅሱ ነገራቸው። የሚመጣው መከራ ከባድ መሆኑንና “በጥሬ እንጨት እንዲህ የሚያደርጉ ከሆኑ በደረቁማ እንዴት ይሆን?” በማለት የእግዚአብሔር ፍርድ ምን ያህል ጥንቁቅ እንደሆነ አሳሰባቸው። ቀራንዮ ወደተባለው ስፍራ በደረሱ ጊዜ ከሁለት ወንጀለኞች ጋር ሰቀሉት። ጌታችን በመስቀል ላይ ሆኖ የተናገረው የመጀመሪያው ቃል “አባት ሆይ፥ የሚያደርጉትን አያውቁምና ይቅር በላቸው” የሚል ነበር። ይህ ቃል የክርስትናን መሠረት ማለትም ለጠላቶች የሚደረግን ፍቅርና ምሕረት በትክክል ይገልጻል። ወታደሮቹ ልብሱን ሲተረታተሩና መሪዎቹም “ሌሎችን አዳነ፤ የእግዚአብሔር ምርጥ ክርስቶስ ከሆነ ራሱን ያድን” እያሉ ሲዘብቱበት፣ እርሱ ግን ለሰው ልጆች መዳን ሲል መከራውን በትዕግሥት ተቀበለ። ከጌታ ጋር ከተሰቀሉት ሁለት ወንጀለኞች መካከል አንዱ ይሳለቅበት ነበር። ሁለተኛው ግን ባልንጀራውን ገሥጾ “እኛስ በበደላችን የሚገባንን እንቀበላለን፤ ይህ ግን ምንም ክፋት አላደረገም” በማለት መሰከረ። በመቀጠልም “ጌታ ሆይ፥ በመንግሥትህ በመጣህ ጊዜ አስበኝ” ብሎ ተማጸነ። ጌታችንም “እውነት እልሃለሁ፥ ዛሬ ከእኔ ጋር በገነት ትሆናለህ” የሚል ተስፋ ሰጠው። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን የእግዚአብሔር ጸጋ እስከ መጨረሻው ትንፋሽ ድረስ ለማንኛውም ንስሐ ለሚገባ ሰው ክፍት መሆኑን ነው። ከስድስት ሰዓት ጀምሮ እስከ ዘጠኝ ሰዓት ድረስ በምድር ሁሉ ላይ ጨለማ ሆነ፤ ፀሐይም ጨለመች። የቤተ መቅደሱም መጋረጃ ከመካከሉ ተቀደደ። ይህ መጋረጃ መቀደድ በሰውና በእግዚአብሔር መካከል የነበረው መለያየት መወገዱንና በክርስቶስ ደም አማካኝነት ወደ እግዚአብሔር በቀጥታ የመቅረብ ዕድል ማግኘታችንን ያመለክታል። ጌታችንም በታላቅ ድምፅ “አባት ሆይ፥ ነፍሴን በእጅህ አደራ እሰጣለሁ” ብሎ ነፍሱን ሰጠ። የመቶ አለቃውም የሆነውን ነገር ባየ ጊዜ “ይህ ሰው በእውነት ጻድቅ ነበረ” በማለት እግዚአብሔርን አከበረ። ከጌታ ደቀ መዛሙርት አንዱ የሆነውና የአይሁድ ሸንጎ አማካሪ የነበረው የአርማትያስ ዮሴፍ፣ ምንም እንኳ ባለጸጋ ቢሆንም የጌታን መንግሥት የሚጠባበቅ ደግ ሰው ነበር። እርሱ ወደ ጲላጦስ ሄዶ የጌታን ሥጋ ለመነ። ሥጋውንም አውርዶ በተልባ እግር ከፈነው፤ ማንም ያልተቀበረበት ከአለት በተወቀረ መቃብርም አኖረው። ከገሊላ የተከተሉት ሴቶችም መቃብሩንና ሥጋው እንዴት እንደተቀመጠ አዩ። ከተመለሱም በኋላ ሽቱና ቅባት አዘጋጁ፤ በሰንበትም እንደ ትእዛዙ ዐረፉ። ይህ የጌታችን ሞትና መቀበር ለመዳናችን የተከፈለ የመጨረሻው ዋጋ መሆኑንና ተስፋችንም በዚህ ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያስገነዝበናል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉የቀሬናው ስምዖን የኢየሱስን መስቀል መሸከሙ (ቁ. 26) ለኛ ለክርስቲያኖች ምን አይነት ተምሳሌት አለው?👉ኢየሱስ ለሚያለቅሱት ሴቶች “ለራሳችሁና ለልጆቻችሁ አልቅሱ” (ቁ. 28) ማለቱ ምን አይነት ማስጠንቀቂያ ይዟል?👉በመስቀል ላይ የነበረው “የይቅርታ ጸሎት” (ቁ. 34) ስለ ክርስቶስ ፍቅርና ምሕረት ምን ያስተምረናል?👉ንስሐ የገባው ወንበዴ የኢየሱስን ንጽሕናና መንግሥት መረዳቱ (ቁ. 41-42) በዚያ ሰዓት እንዴት ተቻለው?👉“ዛሬ ከእኔ ጋር በገነት ትሆናለህ” (ቁ. 43) የሚለው የተስፋ ቃል ስለ ድነት መረጋገጥ ምን ይናገራል?👉የቤተ መቅደሱ መጋረጃ ከሁለት መክፈሉ (ቁ. 45) እግዚአብሔርን በቀጥታ የማግኘት መብት ከመስጠቱ ጋር እንዴት ይያያዛል?👉የአርማትያስ ዮሴፍ (የሸንጎ አባል የነበረው) ድፍረትና ፍቅር በቀብሩ ወቅት እንዴት ተገለጠ?👉ሴቶቹ ሽቶና ቅባት ማዘጋጀታቸውና በሰንበትም ማረፋቸው (ቁ. 56) ስለ ታማኝነታቸው ምን ይላል?

ምልከታ እና ትርጓሜ በሳምንቱ የመጀመሪያ ቀን ማለዳ ላይ ያጋጠመው ክስተት የዓለምን ታሪክ ለዘላለም የለወጠ ታላቅ የምሥራች ነው። መቃብሩን ሽቱ ለመቀባት የሄዱት እነዚያ ታማኝ ሴቶች የሚጠብቁት የሞተ ሥጋን ነበር፤ ሆኖም ያገኙት ግን ባዶ መቃብርንና የትንሣኤውን ብርሃን ነው። ይህ የሚያስተምረን እግዚአብሔር እኛ ካሰብነውና ካቀድነው በላይ እጅግ ድንቅ የሆነ የሕይወት መንገድ እንዳለው ነው። ድንጋዩ ተንከባሎ መገኘቱ ጌታችን ከመቃብር እንዲወጣ ሳይሆን፣ ምስክሮቹ ወደ ውስጥ ገብተው ባዶነቱን እንዲያዩ የተደረገ መለኮታዊ ዝግጅት ነበር። በመቃብሩ ውስጥ የቆሙት ሁለት መላእክት ያቀረቡት ጥያቄ ለእያንዳንዳችን የሚቀርብ ጥልቅ ጥያቄ ነው፦ “ሕያውን ከሙታን መካከል ስለ ምን ትፈልጋላችሁ?” ይህ ቃል የክርስትና እምነት መሠረት ነው። ክርስቶስ በመቃብር የሚቀር ሙት ሳይሆን፣ ሞትን ድል አድርጎ የተነሣ የሕይወት ራስ ነው። መላእክቱ ጌታ ገሊላ እያለ የተናገረውን ቃል እንዲያስታውሱ ማድረጋቸው፣ የእግዚአብሔር ቃል ለማንኛውም ተአምርና እውነት መሠረት መሆኑን ያሳያል። ትንሣኤውን ለማመን የቀደመውን የጌታን ቃል ማስታወስ ብቻ በቂ ነበር። እነዚህ ሴቶች ያዩትንና የሰሙትን ለሐዋርያት ሲነግሩ፣ ሐዋርያቱ ግን ነገሩን እንደ ተረት ቆጠሩት። ይህም የሰው ልጅ በተፈጥሮው ተአምራትን ለመቀበል ያለውን መዘግየትና ጥርጣሬ ያሳያል። ሆኖም ግን ጴጥሮስ በውስጡ በነበረው ጉጉትና ፍቅር ተገፋፍቶ ወደ መቃብሩ ሮጠ። ወደ ውስጥ ዘንበል ብሎ ሲመለከት የተልባ እግሩን ልብስ ብቻ ተቀምጦ አየ። የሆነውን ነገር እያደነቀ ወደ ቤቱ ተመለሰ። ይህ የጴጥሮስ ሩጫ ከጥርጣሬ ወደ እምነት፣ ከሐዘን ወደ ተስፋ የሚደረግ የሕይወት ጉዞ ምሳሌ ነው። ዛሬም ባዶው መቃብር ለእኛ ታላቅ ትርጉም አለው። ሞት የመጨረሻው ምዕራፍ አለመሆኑንና በክርስቶስ ትንሣኤ እኛም የዘላለም ሕይወት ተስፋ እንዳለን ያረጋግጥልናል። መቃብሩ ባዶ መሆኑ ለዓለም ሁሉ የምሥራች ነው፤ ምክንያቱም ጌታችን ሕያው ነውና። እኛም እንደ እነዚያ ሴቶችና እንደ ጴጥሮስ፣ የትንሣኤውን ቃል ሰምተን በደስታና በታማኝነት ልንመሰክር ይገባል። ሕይወታችን ከሞትና ከጨለማ ይልቅ በትንሣኤው ብርሃንና ተስፋ ሊሞላ ይገባል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ትንሳኤው ለመጀመሪያ ጊዜ ለሴቶች መበሰሩ በሉቃስ ወንጌል ትኩረት ውስጥ ምን ትርጉም አለው?👉ሐዋርያቱ የሴቶቹን ምስክርነት አለማመናቸው (ቁ. 11) ስለ ትንሳኤ እውነታ አስቸጋሪነት ምን ይናገራል?👉“ሕያውን ከሙታን መካከል ለምን ትፈልጋላችሁ?” (ቁ. 5) የሚለው ጥያቄ ዛሬ ላለን መንፈሳዊ ፍለጋ ምን መልዕክት አለው?👉መላእክቱ በገሊላ የተናገረውን ቃል እንዲያስታውሱ (ቁ. 6-7) ማድረጋቸው ለምን አስፈለገ?👉ጴጥሮስ ወደ መቃብሩ ሮጦ መሄዱ ስለ ጸጸቱና ስለ ተስፋው ምን ይነግረናል?👉ድንጋዩ የተንከባለለው ኢየሱስ እንዲወጣ ነው ወይስ ሰዎች እንዲገቡ?👉ባዶ መቃብር ለክርስትና እምነት መሠረት የሆነው እንዴት ነው?👉ሴቶቹ “ፍርሃትና ደስታ” ተቀላቅሎባቸው እንደነበረ ከሌሎች ወንጌላት ጋር ስናነጻጽር ምን እንረዳለን?

ምልከታ እና ትርጓሜ በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ ሃያ አራት ላይ የምናገኘው የኤማሁስ መንገደኞች ታሪክ፣ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከትንሣኤው በኋላ ለደቀ መዛሙርቱ ራሱን የገለጠበት እጅግ ልብ የሚነካ መንገድ ነው። ሁለት ደቀ መዛሙርት ከኢየሩሳሌም ወጥተው ሰባት ማይል ያህል ወደምትርቀው ወደ ኤማሁስ መንደር በእግራቸው ይጓዙ ነበር። ልባቸው በሐዘን ተሰብሮ፣ ተስፋቸውም ጨልሞ ስለነበር፣ በመካከላቸው የሆነውን ነገር ሁሉ እየተነጋገሩ ይሄዱ ነበር። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመካከላቸው ቢገኝም፣ ዓይናቸው እንዳያውቀው ተይዞ ነበርና እንደ እንግዳ ቆጠሩት። ይህ የሚያስተምረን ጌታችን በሕይወታችን ፈተናና ሐዘን ውስጥ ስናልፍ ከእኛ ጋር ቢሆንም፣ በጭንቀት ምክንያት የእርሱን መገኘት ላናስተውል እንደምንችል ነው። ጌታችን ስለ ምን እንደሚነጋገሩና ለምንስ እንደሚያዝኑ በጠየቃቸው ጊዜ፣ ቀለዮጳ የተባለው መንገደኛ በኢየሩሳሌም የሆነውን ነገር የማያውቅ እንግዳ በመሆኑ ተገረመ። እርሱም ስለ ናዝሬቱ ኢየሱስ፣ እርሱ በእግዚአብሔርና በሕዝቡ ሁሉ ፊት በሥራና በቃል ብርቱ ነቢይ እንደነበረ፣ ነገር ግን ተይዞ እንደተሰቀለ በሐዘን ተረከለት። “እኛ ግን እስራኤልን እንዲቤዥ ተስፋ አድርገን ነበር” ማለቱ፣ ደቀ መዛሙርቱ ስለ መሲሑ የነበራቸው አመለካከት ምድራዊና ፖለቲካዊ ነፃነትን ብቻ የሚመለከት እንደነበር ያሳያል። ተስፋቸው በመስቀሉ ሞት ምክንያት የፈረሰ መስሏቸው ነበር። ጌታችን ግን የልባቸውን መዘግየትና አለማመን ገሠጻቸው። “እናንተ የማታስተውሉ፥ ነቢያትም የተናገሩትን ሁሉ ለማመን ልባችሁ የዘገየ” በማለት ጠራቸው። ክርስቶስ መከራን መቀበልና ወደ ክብሩ መግባት እንዳለበት ከሙሴና ከነቢያት ሁሉ ጀምሮ ስለ እርሱ የተጻፈውን ሁሉ ተረጎመላቸው። ይህ ታላቅ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ነበር፤ መላው ብሉይ ኪዳን ስለ ክርስቶስ መከራና ትንሣኤ የሚመሰክር መሆኑን አስረዳቸው። እውነተኛ እምነት የሚመነጨው እንዲሁ ከተአምራት ሳይሆን፣ የእግዚአብሔርን ቃል በትክክል ከመረዳት እንደሆነ ከዚህ እንማራለን። ወደ ኤማሁስ መንደር ሲቃረቡ ጌታችን አልፎ የሚሄድ መሰላቸው፤ እነርሱ ግን “ከእኛ ጋር እደር” በማለት ግብዣ አቀረቡለት። በማዕድም በተቀመጡ ጊዜ ጌታችን እንጀራውን አንሥቶ ባረከ፣ ቆርሶም ሰጣቸው። ያን ጊዜ ዓይናቸው ተከፈተና አወቁት፤ እርሱ ግን ከእነርሱ ተሰወረ። ይህ ክፍል የሚያስተምረን ጌታን የምናውቀው በቃሉና በኅብረት (በእንጀራው መቆረስ) ውስጥ መሆኑን ነው። “በመንገድ ሲናገረን መጻሕፍትንም ሲከፍትልን ልባችን ይቃጠልብን አልነበረምን?” በማለት ያደረገባቸውን መንፈሳዊ ተፅዕኖ ተገነዘቡ። ምንም እንኳ ምሽት ቢሆንም፣ ደቀ መዛሙርቱ በዚያችው ሰዓት ተነሥተው ወደ ኢየሩሳሌም ተመለሱ። ያገኙትን ታላቅ ደስታ ለሌሎቹ ሐዋርያት ለመንገር ቸኮሉ። በዚያም ጌታ በእውነት እንደተነሣና ለስምዖን እንደታየ ሰሙ፤ እነርሱም በመንገድ የሆነውንና እንጀራውን ሲቆርስ እንዴት እንደታወቀላቸው ተረኩ። ይህ የኤማሁስ ጉዞ ከሐዘን ወደ ደስታ፣ ከጥርጣሬ ወደ እምነት የተደረገ ጉዞ ነው። ዛሬም ጌታ በመንገዳችን ላይ አብሮን ይጓዛል፤ ቃሉን ሲከፍትልን ልባችን በእምነት ይቃጠላል፣ ከእርሱ ጋር ስንኅበር ደግሞ ዓይናችን ይከፈታል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ በኦሪትና በነቢያት ስለ ራሱ መተርጎሙ (ቁ. 27) የመጽሐፍ ቅዱስን ማዕከላዊጭብጥ እንዴት ያሳያል?👉ደቀ መዛሙርቱ ኢየሱስን ማወቅ ያልቻሉት በምን ምክንያት ነበር? ማወቂያቸውስምን ሆነ?👉“ልባችን ይቃጠልብን አልነበረምን?” የሚለው ቃል የቃለ እግዚአብሔርን ውስጣዊኃይል እንዴት ይገልጻል?👉ኢየሱስ እንጀራ በመቁረስ (ኅብስት) ውስጥ መገለጡ ከጌታ እራት ሥርዓት ጋር ምንግንኙነት አለው?👉እነዚህ መንገደኞች ወዲያውኑ ወደ ኢየሩሳሌም ተመልሰው መሄዳቸው ስለ ምሥራቹአጣዳፊነት ምን ይናገራል?👉“እኛ ግን እስራኤልን እንዲቤዥ ተስፋ አድርገን ነበር” (ቁ. 21) ማለታቸው ስለ መሲሑየነበራቸውን የተሳሳተ አመለካከት እንዴት ያሳያል?👉ትንሳኤው የታሪክ እውቀት ብቻ ሳይሆን የግል ግንኙነት መሆኑን ይህ ታሪክእንዴት ያሳያል?ኢየሱስ አብሯቸው እንዲያድር ሲለምኑት መግባቱ ስለ እግዚአብሔር ግብዣምን ያስተምረናል?

ምልከታ እና ትርጓሜ የሉቃስ ወንጌል ማጠቃለያ ላይ የምናገኘው ይህ ታላቅ ታሪክ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከትንሣኤው በኋላ ለደቀ መዛሙርቱ ተገልጦ ሰላምንና ተስፋን የሰጠበት እንዲሁም ወደ ሰማይ ያረገበት እጅግ ድንቅ ክፍል ነው። ደቀ መዛሙርቱ ከኤማሁስ የተመለሱት ሰዎች የሚናገሩትን እየሰሙ ሳለ፣ ጌታችን ራሱ በመካከላቸው ቆሞ “ሰላም ለእናንተ ይሁን” አላቸው። ምንም እንኳ ስለ ትንሣኤው ቢሰሙም፣ ጌታን በድንገት በመካከላቸው ሲያዩት ግን መንፈስ ያዩ መስሏቸው ደነገጡና ፈሩ። ጌታችን ግን የልባቸውን ጥርጣሬና ፍርሃት ለማስወገድ እጆቹንና እግሮቹን እንዲመለከቱ፣ እንዲዳስሱትም ነገራቸው። “መንፈስ እንደ እኔ የምታዩት ሥጋና አጥንት የለውምና” በማለት ትንሣኤው ሥጋዊና እውነተኛ መሆኑን በተግባር አረጋገጠላቸው። ደቀ መዛሙርቱ ከደስታ የተነሳ ገና ሳያምኑና እየተደነቁ ሳሉ፣ ጌታችን ይበልጥ እንዲረዱት የሚበላ ነገር እንዲሰጡት ጠየቀ። የተጠበሰ ዓሣና የማር ወለላም ሰጡት፤ እርሱም በፊታቸው በላ። ይህ ድርጊት ጌታችን ከሞት የተነሣው በምኞት ወይም በራእይ ሳይሆን፣ በእውነት ሞትን ድል አድርጎ ሕያው ሆኖ መነሣቱን የሚያሳይ ታላቅ ምስክርነት ነው። ዛሬም እኛ የምናመልከው ጌታ በመቃብር የቀረ ሳይሆን፣ ሞትን ድል አድርጎ የተነሣና አሁንም ሕያው ሆኖ በመካከላችን የሚገኝ አምላክ ነው። ጌታችን በመቀጠል ትኩረታቸውን ወደ እግዚአብሔር ቃል መለሰ። ገና ከእነርሱ ጋር ሳለ በሙሴ ሕግና በነቢያት በመዝሙርም ስለ እርሱ የተጻፈው ሁሉ ይፈጸም ዘንድ እንደሚገባ የተናገረውን ቃል አስታወሳቸው። መጻሕፍትንም ያስተውሉ ዘንድ አእምሮአቸውን ከፈተላቸው። ይህ እጅግ አስፈላጊ ነጥብ ነው፤ ጌታን በትክክል ለማወቅና ለማገልገል የእግዚአብሔርን ቃል በጥልቀት መረዳት ያስፈልጋል። ክርስቶስ መከራ መቀበልና በሦስተኛው ቀን ከሙታን መነሣት እንዳለበት፣ በስሙም ንስሐና የኃጢአት ስርየት ከኢየሩሳሌም ጀምሮ በአሕዛብ ሁሉ ዘንድ እንደሚሰበክ ገለጸላቸው። እነርሱም ለዚህ ታላቅ ወንጌል ምስክሮች እንዲሆኑ አዘዛቸው። ለዚህ ታላቅ ተልእኮ ግን በገዛ ራሳቸው ጉልበት እንዲወጡ አልፈለገም። “አባቴ የሰጠውን ተስፋ እኔ እልክላችኋለሁ፤ እናንተ ግን ከላይ ኃይል እስክትለብሱ ድረስ በኢየሩሳሌም ከተማ ቆዩ” አላቸው። ይህ የተስፋ ቃል ስለ መንፈስ ቅዱስ መውረድ የተነገረ ነው። ወንጌልን ለመመስከርና በእግዚአብሔር መንግሥት ሥራ ለመሰማራት ሰማያዊው ኃይል (መንፈስ ቅዱስ) የግድ ያስፈልጋል። ያለ እግዚአብሔር እርዳታና ኃይል መንፈሳዊ ጉዞን መጨረስ እንደማይቻል ጌታችን በሚገባ አስተማራቸው። በመጨረሻም ጌታችን እስከ ቢታንያ ድረስ አወጣቸውና እጆቹን አንሥቶ ባረካቸው። ሲባርካቸውም ከእነርሱ ተለየና ወደ ሰማይ ወጣ። ጌታችን ወደ ክብር ያረገው እየባረካቸው መሆኑ፣ የእርሱ መሄድ ለደቀ መዛሙርቱ ሐዘን ሳይሆን በረከት መሆኑን ያሳያል። እነርሱም ሰገዱለትና በታላቅ ደስታ ወደ ኢየሩሳሌም ተመለሱ። ዘወትርም እግዚአብሔርን እያመሰገኑና እየባረኩ በመቅደስ ነበሩ። ሉቃስ ወንጌሉን የደመደመው በሐዘን ሳይሆን በታላቅ ደስታና በአምልኮ ነው። ጌታችን ዛሬም በሰማይ በአባቱ ቀኝ ሆኖ ስለ እኛ ይማልዳል፤ ዳግመኛም በክብር ይመጣል። ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች👉ኢየሱስ የትንሳኤ ሰውነቱን (ዓሣ በመብላት) ማሳየቱ ስለ ትንሳኤ አካል እውነታምን ያስተምረናል?👉“የላይኛው ኃይል” (ቁ. 49) ለሐዋርያቱ አገልግሎት ለምን የግድ አስፈላጊ ሆነ?👉ምስክርነት ከኢየሩሳሌም ጀምሮ እስከ አሕዛብ ሁሉ መሆኑን መናገሩ የሉቃስን ዓለምአቀፋዊ ራዕይ እንዴት ያጠናክራል?👉ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱን እየባረካቸው ማረጉ (ቁ. 51) ለእኛ ለቤተ ክርስቲያን ምንትርጉም አለው?👉ደቀ መዛሙርቱ ከእርገቱ በኋላ ለምን በደስታ ተሞሉ? (ቁ. 52)👉በቤተ መቅደስ ዘወትር እግዚአብሔርን እያመሰገኑ መኖራቸው የሉቃስን ወንጌልመደምደሚያ ከጅምሩ (ምዕራፍ 1) ጋር እንዴት ያገናኘዋል?👉የኢየሱስ እርገት ለሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ (ሁለተኛው ቅጽ) ምን አይነት መነሻ ሆነ?👉“መጻሕፍትን ያስተውሉ ዘንድ አእምሮአቸውን ከፈተላቸው” (ቁ. 45) መባሉለመንፈሳዊ መረዳት ያለውን አስፈላጊነት እንዴት ያሳያል?