የሉቃስ ወንጌል የጥናት መምሪያና ማብራሪያ
ምልከታ እና ትርጓሜ
የሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አምስት ማጠቃለያ ላይ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሌዊ የተባለውን ቀራጭ በመጥራትና ከእርሱም ጋር ማዕድ በመካፈል በወቅቱ የነበረውን የሃይማኖት አመለካከት የለወጠበትን ክስተት እናገኛለን። ታሪኩ የሚጀምረው ኢየሱስ ወጥቶ ሲሄድ ሌዊ የተባለ ቀራጭ በመቅረጫው ተቀምጦ በማየቱ ነው። ቀራጮች በወቅቱ ማኅበረሰብ ዘንድ በሙስናና ለሮማውያን በመገዛታቸው ምክንያት እንደ ታላላቅ ኃጢአተኞችና እንደ ከዳተኞች የሚቆጠሩ ነበሩ። ጌታችን ግን የሰዎችን የውጭ ማንነትና ያለፈ ታሪክ ሳይሆን የወደፊት ተስፋቸውን በማየት “ተከተለኝ” አለው። ሌዊም ምንም ሳይጠራጠር ሁሉን ትቶ ተከተለው። ይህ ጥሪ የእግዚአብሔር ጸጋ ለማንም ሰው፣ ምንም ዓይነት የኃጢአት ደረጃ ላይ ቢሆንም፣ ክፍት መሆኑን ያሳያል።
ሌዊ ለጌታ ያለውን አክብሮትና ደስታ ለመግለጽ በቤቱ ትልቅ ግብዣ አደረገ፤ በዚያም ብዙ ቀራጮችና ሌሎች ሰዎች ከእነርሱ ጋር በማዕድ ተቀምጠው ነበር። ይህንን ያዩ ጻፎችና ፈሪሳውያን ግን “ስለ ምን ከቀራጮችና ከኃጢአተኞች ጋር ትበላላችሁ ትጠጣላችሁም?” በማለት በደቀ መዛሙርቱ ላይ አንጎራጎሩ። ኢየሱስም የእነርሱን የልብ ጥርጣሬ በመለኮታዊ ጥበብ መለሰላቸው። “ሕመምተኞች እንጂ ጤነኞች ባለመድኃኒት አያስፈልጋቸውም፤ ጻድቃንን ሳይሆን ኃጢአተኞችን ወደ ንስሐ ልጠራ መጥቻለሁ” በማለት ተልዕኮው የተቸገሩትንና በኃጢአት የታመሙትን መፈለግ መሆኑን አረጋገጠ። ይህ ንግግር እራሳቸውን ጻድቅ አድርገው ለሚቆጥሩት ፈሪሳውያን ትልቅ ትምህርት የሰጠ ነበር።
በመቀጠልም ስለ ጾም ጥያቄ ቀረበለት። የዮሐንስ ደቀ መዛሙርትና የፈሪሳውያን ደቀ መዛሙርት አዘውትረው እንደሚጾሙ፣ የኢየሱስ ደቀ መዛሙርት ግን እንደሚበሉና እንደሚጠጡ ጠቀሱ። ጌታችንም የራሱን መገኘት ከሰርግና ከሙሽራ ጋር በማመሳሰል መለሰላቸው። ሙሽራው ከእነርሱ ጋር ሳለ የሰርግ ሚዜዎች ሊጾሙ እንደማይችሉ፣ ነገር ግን ሙሽራው ከእነርሱ የሚወሰድበት ጊዜ እንደሚመጣና ያን ጊዜ እንደሚጾሙ ገለጸ። ይህ የሚያሳየው መንፈሳዊ ሥርዓቶች (እንደ ጾም ያሉ) እንዲሁ ለልማድ የሚደረጉ ሳይሆኑ ከጌታ ጋር ካለን ግንኙነትና ከጊዜው ሁኔታ ጋር የተያያዙ መሆን እንዳለባቸው ነው።
በመጨረሻም ጌታችን ሁለት ድንቅ ምሳሌዎችን በመጠቀም የአገልግሎቱን አዲስነት አስረዳ። አዲስ ልብስ ተቀዶ በአሮጌ ልብስ ላይ እንደማይጣፋ፣ እንዲሁም አዲስ ወይን በአሮጌ አቁማዳ ውስጥ እንደማይከተብ ተናገረ። አዲስ ወይን በአሮጌ አቁማዳ ቢደረግ አቁማዳው ይፈነዳል፣ ወይኑም ይፈሳል። ይህ ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ትርጉም አለው። ኢየሱስ ያመጣው ወንጌልና ጸጋ በአሮጌውና በደረቀው የፈሪሳውያን የሕግ ሥርዓት ውስጥ ሊታጠር አይችልም። ወንጌሉ አዲስ ሕይወትና አዲስ ልብን የሚጠይቅ እንጂ አሮጌውን ሥርዓት ለማደስ የመጣ ዝጋጅ አይደለም። እግዚአብሔር በሕይወታችን የሚሠራውን አዲስ ሥራ ለመቀበል ሁልጊዜ እንደ አዲስ አቁማዳ የተዘጋጀና ለውጥን የሚቀበል ልብ ሊኖረን ይገባል።
ተግባራዊ የውይይት ጥያቄዎች
👉ሌዊ ቀራጭ (የተጠላ ባለሙያ) ሆኖ ሳለ መጠራቱ ስለ እግዚአብሔር ያልተገደበ ጸጋ ምን ይነግረናል?
👉ቤተ ክርስቲያን በኃጢአተኞች ዘንድ ያላት ተደራሽነት ከኢየሱስ ግብዣ አንጻር ምን መምሰል አለበት?
👉“ጻድቃንን ሳይሆን ኃጢአተኞችን ወደ ንስሐ ልጠራ መጥቻለሁ” (ቁ. 32) የሚለው ቃል ለራሳቸው ጻድቅ ለሆኑት ምን መልዕክት አለው?
👉የአዲሱና የአሮጌው አቁማዳ ምሳሌ የወንጌልን ተለዋዋጭና አዲስ ተፈጥሮ እንዴት ይገልጻል?
👉ሙሽራው ከእነርሱ ጋር ሳለ መጾም እንደማይገባቸው መናገሩ ስለ ኢየሱስ አምላካዊ መገኘት ምን ይገልጻል?
👉“አሮጌውን የወይን ጠጅ የጠጣ አዲሱን አይፈልግም” (ቁ. 39) የሚለው ቃል በባህልና በወንጌል መካከል ስላለው ግጭት ምን ያስተምረናል?
👉ሌዊ ሁሉን ትቶ መከተሉና ወዲያውኑ ሌሎችን ወደ ኢየሱስ መጋበዙ ስለ እውነተኛ ምስክርነት ምን ያስተምረናል?
👉በኢየሱስና በዮሐንስ ደቀ መዛሙርት መካከል ስለ ጾም የታየው ልዩነት የመንፈሳዊ ሕይወትን የተለያዩ ወቅቶች እንዴት ያሳያል?